Од Балтикот до Црното Море и Медитеранот се множат безбедносните предупредувања и инцидентите со беспилотни летала. Данската воена разузнавачка служба проценува дека постои низок, но растечки ризик од ограничен руски напад врз земја на НАТО, додека НАТО нагласува дека целосна инвазија останува малку веројатна. Во исто време Романија и Молдавија повторно регистрираат дронови и остатоци од беспилотни летала, а нови медиумски извештаи зборуваат и за можна закана од морски платформи кон јужна Европа.
Безбедносната слика во Европа повторно се заострува. Денеска се објавени нова данска разузнавачка проценка за руската закана, официјални информации за беспилотно летало што навлезе во романскиот воздушен простор и се урна во Сучава, како и нови информации од Молдавија за пронајдени остатоци од дрон.
Паралелно со овие официјално потврдени случувања, во европските медиуми се појавија извештаи според кои американските разузнавачки служби наводно предупредиле неколку медитерански држави за можност Русија да употреби беспилотни летала лансирани од трговски бродови.
Токму во ваква атмосфера е важно да се направи разлика меѓу проценет ризик, потврден инцидент и сè уште непотврдено разузнавачко тврдење.
Данска: хибридната конфронтација може дополнително да ескалира
Данската воена разузнавачка служба FE во новата проценка наведува три клучни заклучоци: дека Русија веројатно дополнително ќе ја засили хибридната војна против НАТО и Западот во наредните месеци; дека постои „низок, но растечки ризик“ од ограничени воени напади врз членка на НАТО; и дека, иако целосна инвазија на земја-членка се смета за малку веројатна, такво сценарио повеќе не може целосно да се исклучи.
Ова е значајна нијанса. Данската служба не соопштува дека Русија наскоро сигурно ќе нападне НАТО, туку оценува дека просторот меѓу хибридното дејствување и ограничената воена провокација станува поризичен. Како можни форми на таква ескалација во медиумските преноси на проценката се споменуваат сајбернапади, саботажи, напади врз инфраструктура, ограничени инциденти со беспилотни летала или проектили и други активности што би можеле да го тестираат одговорот и единството на Алијансата.
НАТО: загриженост без паника
Одговорот од НАТО засега е комбинација од предупредување и обид да се спречи создавање впечаток дека голема војна е непосредна.
Генералниот секретар Марк Руте оцени дека целосна руска инвазија врз територија на НАТО е „многу малку веројатна“, но истовремено предупреди дека сојузниците не треба да бидат наивни кон руските воени подготовки. Врховниот командант на сојузничките сили во Европа, американскиот генерал Алексус Гринкевич, изјави дека НАТО ја засилува размената на разузнавачки податоци по серијата саботажи и други инциденти што западните власти ги поврзуваат или ги истражуваат во контекст на Русија. Неговата порака беше дека Алијансата треба да остане „смирена и самоуверена“ во својата способност да одговори на заканите.
Тоа ја покажува основната дилема со која се соочува НАТО: како да се подигне подготвеноста без секој дрон, саботажа или сајберинцидент автоматски да се претвори во доказ дека конвенционална војна е непосредна.
Дрон навлезе во Романија и се урна во Сучава
Паралелно со данското предупредување, Романија регистрираше нов конкретен воздушен инцидент. Романското Министерство за одбрана соопшти дека изутрината радарите детектирале воздушна цел над Украина, во близина на романската граница. Два романски ловци Ф-16 биле кренати за следење на ситуацијата, а целта потоа навлегла во романскиот воздушен простор. Претходно истата ноќ биле ангажирани и два шпански Ф-18 поради друга група воздушни цели во близина на украинско-романската граница. Подоцна Министерството потврди дека беспилотното летало поминало околу четири минути во романскиот воздушен простор и потоа се урнало во близина на Солка, во округот Сучава. Немало жртви ниту материјална штета. На местото била пронајдена мала беспилотна летечка направа, а истрагата продолжила.
Тоа е особено чувствително бидејќи Романија е членка на НАТО и има копнена граница со Украина. Романското Министерство за одбрана до вчера регистрирало 46 неовластени навлегувања на беспилотни летала или воздушни цели од почетокот на војната во Украина, од кои 27 во текот на 2026 година.
Молдавија повторно на патеката на дроновите
Молдавија, која не е членка на НАТО, исто така сè почесто се соочува со последиците од воздушната војна во соседна Украина. Молдавската гранична полиција соопшти дека на околу 1,7 километри од државната граница, кај Бричени, биле пронајдени фрагменти од дрон. Просторот бил обезбеден, а специјализирани екипи биле испратени да го утврдат потеклото и околностите на инцидентот. Во моментот на првичното соопштение властите сè уште не го идентификувале официјално леталото.
Затоа е потребна претпазливост со тврдењата дека секое пронајдено беспилотно летало е веќе официјално утврдено како руско. Во претходни случаи молдавските власти навистина идентификуваа руски типови дронови, но за секој нов инцидент е потребна посебна форензичка потврда.
Новата загриженост: може ли заканата да дојде и од море?
Најневообичаениот дел од новата безбедносна слика се извештаите за можна употреба на трговски бродови како прикриени платформи за беспилотни летала.
Шпанскиот „El Mundo“, според повеќе европски медиуми, објави дека американските разузнавачки служби наводно предупредиле европски влади за можно сценарио во кое руски дронови од типот „Гербера“ би биле транспортирани во контејнери и лансирани од бродови во Медитеранот, со потенцијални цели во Шпанија, Франција или Италија. Посетата на директорот на ЦИА Џон Ретклиф на Москва на 25 август е независно потврдена; Кремљ соопшти дека тој разговарал со руски разузнавачки претставници, но не беа објавени детали за содржината на разговорите.
Сепак, многу поважно е што конкретното тврдење дека ЦИА располага со потврден руски оперативен план за напад од бродови не е јавно потврдено од самата ЦИА, НАТО или владите на наведените земји. Италијанскиот Sky TG24, на пример, објави дека во моментот на известувањето немало оперативна потврда во Италија за такво предупредување на разузнавачко, дипломатско или воено ниво. Затоа оваа информација треба да се третира како сериозно медиумско известување за разузнавачки навод, а не како веќе утврден факт дека операцијата е одобрена или непосредна.
Европа се подготвува за војна во „сивата зона“
Заедничката нишка меѓу сите овие случувања не е доказ дека Европа е пред непосредна конвенционална војна со Русија. Повеќе станува збор за растечката важност на она што безбедносните структури го нарекуваат „сива зона“: простор меѓу мирот и отворената војна. Тука влегуваат саботажа, сајбероперации, дезинформации, нарушување на воздушниот простор, операции со беспилотни летала, напади или обиди за напади врз критична инфраструктура и други активности кај кои одговорноста може да биде тешко утврдлива веднаш.
НАТО веќе јавно зборува за руско „непромислено однесување“ во форма на воздушни прекршувања, дронски инциденти и хибридни активности, но истовремено ја нагласува подготвеноста за колективна одбрана и потребата од контролиран одговор. Најголемиот ризик можеби не е сценариото на класична инвазија, туку серија ограничени инциденти во кои ќе биде тешко да се процени дали станува збор за грешка, провокација, саботажа или намерно тестирање на црвените линии.
Во таква средина способноста брзо да се утврди што навистина се случило станува речиси исто толку важна колку и самата воена способност за одговор.
