Летото лесно создава чувство дека водата е простор без граници – место за разладување, забава и малку адреналин. Но една погрешна проценка на длабочината може за дел од секунда да се претвори во тешка повреда на вратот и ’рбетниот мозок, со последици што не завршуваат кога ќе заврши одморот.
Токму на тоа предупреди директорот на Клиниката за ТОАРИЛУЦ, д-р Игор Мерџановски, по случајот со пациентот транспортиран од Турција по тешка повреда. Според информациите објавени денеска, пациентот е во стабилна состојба, надвор од животна опасност, свесен, дише самостојно, започнал да прима храна по природен пат и веќе е вклучен во физикална терапија.
Предупредувањето не е формалност
Мерџановски нагласува дека оваа година на Клиниката немало други пациенти со тешки повреди од скокање во плитка вода, освен пациентот повреден во Турција. Тој повикува превентивните кампањи да продолжат, особено кај младите, но и кај родителите.
Неговата порака е едноставна: не треба да се скока во базени и непроверени води, а ваквите активности, ако воопшто се практикуваат, треба да бидат во контролирани услови и под стручен надзор. Причината е медицински сериозна – при удар со глава во дното најчесто страдаат вратните пршлени и ’рбетниот мозок, а последиците можат да бидат неповратни.
Проблемот е што опасноста често не изгледа опасно. Водата може да биде мирна и чиста, местото може да изгледа познато, а скокот да е ист како оној што некој го направил десетици пати претходно. Но длабочината се менува, дното може да биде нерамно, под површината може да има камен, бетон, гранки или друг предмет што од брегот не се гледа. Токму непроверената вода создава лажно чувство на сигурност.
Што се случува кога главата прва ќе го прими ударот
Американскиот Центар за контрола и превенција на болести – CDC го наведува скокањето во плитка вода како ризик за повреди на главата и ’рбетниот мозок, при што младите мажи се несразмерно застапени меѓу повредените.
Механизмот е сурово едноставен. Телото се движи надолу со брзина, главата удира во дното, а силата се пренесува кон вратниот дел на ’рбетот. Во таков момент може да дојде до фрактура или поместување на пршлените и оштетување на ’рбетниот мозок. Медицинските студии за повреди при скокање во плитка вода покажуваат дека токму вратниот дел на ’рбетот е најчесто погоден.
Светската здравствена организација посочува дека последиците од повреда на ’рбетниот мозок зависат од местото и тежината на оштетувањето и можат да вклучуваат делумно или целосно губење на моторните и сетилните функции под нивото на повредата. Навремената итна помош, акутното лекување и долготрајната рехабилитација имаат клучна улога во исходот.
Затоа овој тип несреќа не треба да се сведува на фразата „лош скок“. Зад неа може да стои долг болнички третман, операција, месеци или години рехабилитација и целосно променета секојдневна функционалност.
Адреналинот не ја мери длабочината
Ризикот е најголем токму тогаш кога човекот мисли дека „ќе помине“. Друштвото гледа, некој веќе скокнал, водата изгледа доволно длабока, а моментот не остава простор за проверка. Таа комбинација од самодоверба, брза проценка и желба да не се отстапи пред другите е позната во многу ризични активности.
На Паноптикум веќе пишувавме за спортовите во кои адреналинот не е единствениот ризик. Заедничката точка не е самиот спорт, туку одлуката што се носи пред движењето – дали условите се проверени, дали телото е подготвено и дали ризикот е реално проценет.
Во летните месеци вреди да се чита и пошироката слика за безбедноста на телото. Во текстот „Од 11 до 17 часот телото плаќа највисока цена“ пишувавме за тоа како високите температури дополнително го оптоваруваат организмот. Заморот, дехидратацијата и алкохолот можат да ја влошат проценката токму кога е потребно најмногу внимание. CDC наведува дека и употребата на алкохол или дроги може да биде фактор кај дел од повредите во вода.
Ако постои сомневање за повреда – не го поместувајте лицето непотребно
Кај удар во глава, врат или грб, особено ако лицето чувствува силна болка, вкочанетост, слабост, трнење или не може нормално да ги движи екстремитетите, треба да се третира како можна повреда на ’рбетот и веднаш да се повика итна медицинска помош. Американскиот Црвен крст советува лицето да не се поместува од положбата во која е затекнато, освен ако поместувањето е неопходно поради непосредна опасност, реанимација или друга животозагрозувачка состојба.
Тоа е важна разлика. Добрата намера да се „стане човекот на нозе“ или брзо да се пренесе без соодветна имобилизација може да создаде дополнителен ризик. Кај сомневање за повреда на ’рбетниот мозок, стручната проценка и правилниот транспорт се дел од лекувањето уште пред пациентот да стигне во болница.
Состојбата на пациентот транспортиран од Турција се подобрува, што е охрабрувачка вест. Но суштинската порака од лекарите е наменета за сите што овие денови се покрај базен, езеро, река или море: длабочината не се претпоставува, дното не се погодува, а еден момент на покажување храброст не вреди колку ризикот од повреда што може да трае цел живот.
