Седницата за пратенички прашања се претвори во остра вербална пресметка меѓу премиерот Христијан Мицкоски и пратеникот и лидер на Левица, Димитар Апасиев. Темата што ја отвори Апасиев беа деловните активности на лица од семејното опкружување на премиерот, партиските донации и еден договор за угостителска услуга во Струмица, додека Мицкоски ги отфрли обвинувањата и го повика својот политички противник истите тврдења да ги повтори надвор од собраниската говорница и да ги докаже пред суд.
Размената многу брзо излезе од рамките на политичко прашање и одговор. Во неа влегоа лични квалификации, меѓусебни прозивки за имот, животен стил и деловни активности, па суштинското прашање – дали постојат односи меѓу приватни бизниси, политичко финансирање и јавни договори што заслужуваат институционална проверка – остана во сенка на политичкиот судир.
Апасиев отвори прашања за бизнисите на баџанакот на Мицкоски
Апасиев од собраниската говорница го посочи Јорданчо Јанев, баџанак на премиерот, и презентираше фотографии и податоци за повеќе компании со кои, според неговите тврдења, Јанев и лица од неговото деловно и семејно опкружување се поврзани. Во излагањето беа споменати компании регистрирани во Македонија и во Бугарија, како и партиски донации кон ВМРО-ДПМНЕ.
Според податоците што Апасиев ги изнесе во Собранието, Јанев е поврзан со повеќе компании, меѓу кои „Дано транс“, „Интерпласт груп“, „Шалом фуд груп“, „Шалом деливери“ и „Д-Дигитал конто“. Тој отвори и прашања за деловните врски со Дончо Карастоев, кого го претстави како братучед на Јанев.
Во фокусот се најде и договор за угостителска услуга поврзан со одбележувањето на Светите петнаесет Тивериополски свештеномаченици во Струмица. Апасиев тврдеше дека фирма поврзана со баџанакот на премиерот добила работа од Општина Струмица и го постави прашањето дали приватните деловни интереси се допираат со политичкото влијание.
Партиските донации станаа дел од расправата
Апасиев отвори и прашање за донациите кон ВМРО-ДПМНЕ. Според бројките што ги презентираше, Јанев од 2019. година донирал околу 20.000 евра, а беа наведени и други донации од лица што Апасиев ги поврза со споменатата деловна мрежа.
Мицкоски не го оспори фактот дека Јанев му е баџанак, но ја отфрли рамката во која Апасиев ги претстави неговите деловни активности. Премиерот рече дека Јанев има сопствен бизнис повеќе од 25 години и дека само по себе не е спорно тој да поседува компании или да работи во Бугарија. Мицкоски посочи и дека, според неговите информации, Јанев има бугарски пасош од 2003., а не од 2017. година.
За партиското финансирање премиерот одговори дека ВМРО-ДПМНЕ има голем број членови, симпатизери и донатори и дека донирањето средства на политичка партија само по себе не претставува доказ за незаконитост.
Од бизнисите до хотелите, часовниците и заканата со тужба
Политичката расправа потоа се претвори во лична пресметка. Мицкоски го обвини Апасиев дека од собраниската говорница изнесува невистини и го повика истите тврдења да ги повтори на прес-конференција, порачувајќи дека тогаш спорот би можел да заврши пред суд. Во возвратот ги спомена патувањата, хотелите, купувањето во Солун и животниот стил на лидерот на Левица.
Апасиев одговори со нови лични квалификации и со прозивки за часовниците на премиерот, а презентираше и фотографии на кои Јанев се гледа со Мицкоски и со поранешниот премиер Зоран Заев. Тој најави дека Левица располага со дополнителни документи што ќе бидат објавени во иднина. Самата најава, се разбира, не претставува потврда на тврдењата сѐ додека документите не бидат објавени и проверени.
Политичката кавга не е замена за проверка на фактите
Од целата расправа може со сигурност да се утврди дека Апасиев постави серија прашања за компании, донации и еден општински договор, дека Мицкоски ја потврди роднинската врска со Јанев и дека категорично ги отфрли сомнежите за незаконско работење. Останатите потешки квалификации – за корупција, перење пари, привилегирани бизниси или незаконско стекнување корист – во оваа фаза се тврдења на политички противници, а не правно утврдени факти.
Токму затоа јавниот интерес не завршува со тоа кој кому му упатил поостра навреда од говорницата. Прашањата за политичките донации, јавните набавки, сопственичките врски и евентуалниот судир на интереси се проверливи преку документи, регистри и надлежни институции. Кога расправата се сведува на „кукавици“, хотели, часовници и семејни прозивки, политичкиот спектакл лесно ја потиснува онаа информација што јавноста навистина има право да ја добие.
Во поширокиот контекст, ова е уште еден пример за начинот на кој политичката одговорност во Македонија често се претвора во лична пресметка. Panoptikum веќе пишуваше за односот меѓу власта, реформите и институционалната одговорност во текстот за реформската агенда и политичкиот тест за Владата и опозицијата, како и за поширокото прашање на политичкиот дијалог во анализата за Изборниот законик, консензусот и партискиот диктат.
Клучните факти за текот на расправата, роднинската врска што ја потврди Мицкоски, компаниите и донациите што ги наведе Апасиев, како и повикот тврдењата да се докажат пред суд, се совпаѓаат во повеќе независни извештаи од денешната седница. Потешките наводи ги третирав како тврдења, а не како утврдени факти. 360 степени
