Заменик-претседателот на Советот за безбедност на Русија, Дмитриј Медведев изјави дека нуклеарното оружје може да биде употребено во одредени околности и дека Русија располага со воен потенцијал за удар врз Киев и главни објекти на НАТО. Изјавите беа дадени во интервју за рускиот весник „Ведомости“, а Медведев истовремено предупреди дека таков развој би претставувал „точка на апсолутно невраќање“ за целиот свет.
Сепак, суштината не е само во драматичната формулација за „нуклеарна прашина“, туку во тоа што Медведев директно ја поврза својата порака со официјалната руска нуклеарна доктрина.
Од нуклеарна алузија до конкретни цели
На прашањето дали честите изјави за можна употреба на нуклеарно оружје ја намалуваат тежината на самата закана, Медведев одговори дека не станува збор за алузии. Според него, употребата на нуклеарно оружје во определени ситуации е реална можност предвидена со руската доктрина.
Тој потсети и на ставот според кој агресија на ненуклеарна држава против Русија или Белорусија, доколку во неа учествува или ја поддржува нуклеарна сила, Москва може да ја разгледува како заеднички напад. Медведев рече дека Русија има право да одговори доколку се појави критична закана за нејзиниот суверенитет, нагласувајќи дека конечната одлука за употреба на нуклеарно оружје ја носи рускиот претседател.
Најостриот дел од интервјуто следува кога Медведев зборува за можностите на руските вооружени сили. Тој тврди дека Русија има капацитет да удри врз Киев и главни објекти на НАТО до степен од нив да остане само „сива нуклеарна прашина“. Во истата изјава таквата можност ја опишува како крајна мерка што би означила неповратна катастрофа за планетата, додавајќи дека Москва настојува да избегне глобален нуклеарен судир.
Што навистина предвидува руската нуклеарна доктрина
Овој дел е важен затоа што јавната реторика и формалната нуклеарна политика не се исто. Русија ја ревидираше својата доктрина на 19. ноември 2024. година, кога претседателот Владимир Путин потпиша нови „Основи на државната политика на Руската Федерација во областа на нуклеарното одвраќање“, со што претходниот документ од 2020. година престана да важи.
Во документот нуклеарното оружје е дефинирано како средство за одвраќање и како крајна мерка. Русија го задржува правото на негова употреба како одговор на нуклеарен напад или напад со друго оружје за масовно уништување против неа или нејзините сојузници. Можност за употреба постои и при агресија со конвенционално оружје против Русија или Белорусија доколку таа создаде критична закана за нивниот суверенитет или територијален интегритет.
Токму на тие измени се повикува Медведев. Оттука, неговата изјава не треба да се чита како најава дека е донесена одлука за нуклеарен напад, ниту како информација дека таков удар е непосредно подготвен. Таа е политичко и стратешко предупредување во кое висок руски функционер ги наведува најекстремните можности што Москва ги задржува во својата безбедносна доктрина.
Зошто оваа порака има поголема тежина од една остра изјава
Медведев и претходно користеше остра нуклеарна реторика, но во ова интервју три елементи се појавуваат заедно: официјалната доктрина, конкретното споменување на Киев и објекти на НАТО и тврдењето дека Русија има воени средства со кои би можела да изврши таков удар. Со тоа пораката станува попрецизна од општото предупредување дека нуклеарниот арсенал постои како последна гаранција за руската безбедност.
Од другата страна, НАТО и натаму ја темели својата стратегија врз комбинација од конвенционално и нуклеарно одвраќање. Во официјалната политика на Алијансата нуклеарните сили се опишуваат како дел од системот чија првенствена цел е спречување агресија, а не водење нуклеарна војна. Тоа не ја намалува опасноста од ваквата размена на пораки. Напротив, токму логиката на меѓусебното одвраќање зависи од проценки, сигнали и уверување на противникот дека одредена линија нема да биде премината.
Затоа најзначајниот дел од настапот на Медведев не е самата слика на „нуклеарна прашина“. Поважно е што еден од највисоките руски безбедносни функционери јавно ја претвора нуклеарната доктрина во порака насочена кон конкретни географски и воени цели. Во конфликт во кој Москва и западните држави веќе со години ги тестираат границите на ескалацијата, јазикот со кој тие граници се опишуваат станува дел од самата стратегија.
