Нешто не знаете, а сакате многу да дознаете? Тоа значи дека многу не знаете, а сакате нешто да дознаете.
Јас често си играм со вакви реченици. Не затоа што сакам да бидам духовит, туку затоа што сакам да провоцирам мисла. Живееме во време кога информацијата е на дофат на прстот, а вистината – не секогаш. Разликата меѓу тие две работи е поголема отколку што мислиме.
Ви помагам – за да си помогнете. Не да ви дадам одговори, туку да ве натерам да поставите подобри прашања.
Во продолжение ќе поминеме низ неколку „факти“ кои кружат со години. Некои се точни, некои се полувистини, а некои – едноставно митови што убаво звучат. А јас сакам да знам што е што.
Фудбалски натпревар со 21 исклучување
Се раскажува дека во 1969 година во Англија бил одигран натпревар на кој биле исклучени 21 од 22 играчи и еден помошен судија. Ова навистина се случило, но не во официјална лига туку на аматерски натпревар во Јоркшир. Судиската одлука предизвикала масовна тепачка и буквално сите, освен еден играч, биле испратени надвор од теренот. Сличен инцидент се случил и во Парагвај во 1993 година, што е документирано од повеќе спортски архиви.
Колку топлина произведува човекот?
Нормално возрасно лице во мирување произведува околу 100 вати топлинска енергија – приближно колку класична сијалица од 100 W. Податоците за базалниот метаболизам се детално објаснети од Harvard Medical School. Значи бројката од 120 W не е далеку од вистината, но зависи од активноста.
Човечкото око и телото
Човечкото око тежи околу 7-8 грама, не 25. Податокот од 25 грама е чест интернет мит. Анатомските мерења достапни преку Britannica го потврдуваат тоа.
Во човечкото тело најдолга коска е бутната коска – тоа е точен факт. Таа е и најцврстата коска во телото.
Тотално помрачување на Сонцето
За време на тотално помрачување температурата навистина може да опадне, но не секогаш за 6 степени. Истражувањата на NASA покажуваат дека падот варира – од 2 до 10 степени, зависно од условите.
Жирафите и гласот
Жирафите долго време се сметале за „тивки“, но истражувања од Универзитетот во Виена покажаа дека тие комуницираат со нискофреквентни звуци кои човекот тешко ги слуша. Значи, не е точно дека немаат гласни жици – туку ретко вокализираат.
Златните рипки и меморијата
Митот дека златните рипки паметат 3 секунди е неточен. Истражувања покажуваат дека можат да паметат со месеци. Овој мит е разбиен во студии објавени од National Geographic.
Венера и насоката на ротација
Венера навистина ротира во спротивна насока од повеќето планети – тоа се нарекува ретроградна ротација. Објаснување може да се најде на страниците на NASA.
Што е со другите „факти“?
- Морковот содржи висока количина витамин А – но во форма на бета-каротен, кој телото го претвора според потребите. Не е директно 200% од потребната доза, туку зависи од количината и апсорпцијата.
- Вилиното коњче не живее 24 часа – тоа е чест мит. Некои видови живеат неколку недели како возрасни, а најголем дел од животот го минуваат во ларвена фаза под вода.
- Златото навистина е екстремно ковливо – може да се растегне во лист со огромна површина. Тоа е еден од најковливите метали познати на човекот.
Зошто го пишувам ова?
Не за да ви кажам дека не знаете. Туку за да ви покажам дека сите ние – веруваме премногу лесно.
Во ерата на информации, вистинската интелигенција не е да знаеш многу. Туку да проверуваш. Да сомневаш. Да истражуваш.
Знаењето не е листа на факти. Знаењето е способност да разликуваш факт од приказна.
А ако ве поттикнав да проверите барем еден од овие податоци – тогаш веќе сме направиле нешто.
