Кога ќе се спомне Чарли Чаплин, некако природно е да се помисли на Лондон. На сиромашните улици, на маглата, на градот што знаел да создаде и да оттурне истовремено. И навистина, со децении Лондон со гордост го смета за свое дете. Но, како што често се случува со големите личности, и кај Чаплин биографијата не е толку едноставна како што сакаме да биде.
Официјалната приказна и сомнежот што останал
Најприфатената и денес официјално најчесто наведувана верзија е дека Чарли Чаплин е роден на 16 април 1889 година во Лондон, поточно во Лондон, а во повеќе биографски траги се врзува и со Волворт, јужен дел од градот. И самата официјална страница на Чаплин го врзува неговото потекло со Лондон. Но тука почнува интересниот дел: неговото крштелно или матично сведоштво никогаш не било пронајдено, што со години остава простор за сомнеж, претпоставка и нови читања на семејната историја.
Писмото што ја разниша сигурноста
Во 2011 година, британскиот автор и историчар Метју Свит, работејќи со архивски материјали од семејниот дом на Чаплин во Швајцарија, наиде на писмо што отвори стара, но мошне чувствителна дилема. За тоа писмо, како и за архивата, беше подготвена и емисијата The Chaplin Archive на BBC Radio 4. Во писмото, извесен Џек Хил тврди дека Чаплин бил роден во патувачки карван кај Сметвик, близу Бирмингем, во средина поврзана со ромската заедница. Токму таа трага потоа ја обработи и „Гардијан“ во текстот Was Charlie Chaplin a Gypsy?, кој и денес останува една од најцитираните референци за оваа тема.
Меѓу Лондон и Black Patch
Затоа, ако денес некој праша каде е роден Чарли Чаплин, најточниот одговор не е сензационалистички, туку внимателен. Официјално и биографски – Лондон. Но како алтернативна, недокажана, а сепак сериозно спомнувана можност – Сметвик, односно околината на историскиот Black Patch, место што било силно поврзано со ромската заедница. Тоа не е мала разлика. Тоа е разлика меѓу запишана историја и историја што долго останала на маргините.
Зошто оваа дилема воопшто е важна
Ова не е само прашање за географија. Ова е прашање за идентитет, за потекло, за тоа како славните биографии со текот на времето се полираат, поедноставуваат и претвораат во уредна приказна. Кај Чаплин, токму неуредноста е можеби најточниот биографски знак. Неговиот живот, како и неговиот филмски лик, постојано стои меѓу светови – меѓу сиромаштија и слава, меѓу припадност и оттурнатост, меѓу официјална историја и интимна вистина.
И можеби токму затоа оваа приказна не престанува да нè привлекува. Не затоа што мора по секоја цена да докажеме дека Лондон не е во право, туку затоа што понекогаш едно старо писмо вреди повеќе од цела самоуверена верзија на историјата. А кога станува збор за Чарли Чаплин, човекот што од тишината направи универзален јазик, не би било ни чудно најважната вистина за неговото раѓање да остане токму – недокрај изговорена.
