Во Мобилната/Монтажна галерија во Паркот на Франкофонијата во Скопје вечерва, 11 септември, од 20 часот се претставува „DSM“ – проект на Иван Ивановски што ги поврзува сликарството и психологијата преку серија од 32 двострани принтови и публикацијата „Симптоми“. Поставката го зема јазикот на дијагнозата, шифрата и симптомот и го преместува од просторот на клиничката класификација во просторот на личното и визуелното искуство.
Од едната страна на секое дело се наоѓа портрет, а од другата текст – шифра, дијагноза, опис и манифестација. Токму во таа поделба се отвора и главната тензија на проектот: човекот стои на едната страна, системот што сака да го именува и категоризира на другата.
Кога класификацијата станува уметнички материјал
Насловот „DSM“ неизбежно ја отвора асоцијацијата со дијагностичките системи и нивниот строго организиран јазик. Дијагностичкиот и статистички прирачник за ментални нарушувања, на пример, ги организира дијагнозите преку критериуми, симптоми и описни категории што им служат на обучените здравствени професионалци. Ивановски ја презема логиката на таквата структура, но не за да поставува дијагнози. Во „DSM“ таа станува визуелна рамка преку која се поставува друго прашање – што се случува со човекот кога сложеното индивидуално искуство ќе се најде наспроти систем што мора да го именува?
Затоа „Симптоми“ овде не функционира едноставно како придружна публикација кон изложбата. Таа е дел од истиот концептуален механизам. Сликата и текстот се соочени, но ниту едното не го затвора значењето на другото. Портретот нуди лице, присуство и индивидуалност; шифрата и дијагностичкиот речник носат структура, ред и обид за дефинирање.
Во тој простор меѓу лицето и ознаката се наоѓа најинтересното прашање на проектот: дали симптомот нужно означува отстапување од некаква норма или може да се чита и како дел од начинот на кој современиот човек живее, реагира, се приспособува и се справува со светот околу себе?
32 портрети меѓу личното и системот
Изборот на двострани принтови му дава на „DSM“ и физичка форма на таа поделба. Гледачот не може истовремено да ги поседува двете страни на делото во едно гледање: лицето бара еден вид внимание, систематизираниот опис друг. Таа дистанца е суштинска за проектот. Категоријата може да помогне нешто да се препознае и именува, но не може целосно да го замени поединецот што стои зад неа.
Токму затоа изложбата допира поширока тема од односот меѓу уметноста и психологијата. Таа го отвора прашањето за нашата потреба светот да го подредуваме во категории – здраво и болно, вообичаено и отстапувачко, прифатливо и необично. Ивановски не нуди готов одговор. Наместо тоа, ја користи структурата на еден систем како огледало во кое повторно треба да се погледне индивидуата.
Иван Ивановски – практика што минува низ повеќе медиуми
Иван Ивановски е роден во 1983 година во Скопје и работи во скулптура, цртеж, сликарство, инсталација, анимација и филм. Дипломирал вајарство на Факултетот за ликовни уметности во Скопје, ја завршил академската програма за филмска режија на ФАМУ во Прага, а продолжил и со постдипломски културолошки студии на Институтот за македонска литература при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје.
Неговата практика подолго време се движи меѓу различни медиуми и теми поврзани со човекот во конкретен општествен контекст. Тоа може да се проследи и низ авторскиот преглед на неговите изложби и проекти, како и преку профилот на International Studio & Curatorial Program во Њујорк, каде што Ивановски престојувал како резидент во 2014 година. Истата година е и добитник на наградата „ДЕНЕС“ за млад визуелен уметник.
Досега реализирал 29 самостојни изложби и учествувал на бројни групни изложби и меѓународни проекти во Македонија и во странство. Автор е и на уметнички книги и публикации, анимирани филмови и дела во јавен простор.
Со „DSM“, тој повторно работи на границата меѓу сликата и идејата, но темата е препознатливо блиска до секојдневниот човек. Зад кодовите, дефинициите и симптомите останува лицето. А токму таму започнува прашањето што изложбата го остава отворено – колку од она што го нарекуваме „отстапување“ навистина зборува за поединецот, а колку за нормата со која сме решиле да го мериме?
За време на изложбата публикацијата „Симптоми“ е достапна по промотивна цена. Проектот е финансиски поддржан од Министерството за култура и туризам и Општина Центар.
