Недовршените факултетски објекти во кампусот на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје повторно влегуваат во фокусот на институциите. Со грант од 250.000 евра обезбеден од Шпанија, преку механизам со кој управува Банката за развој на Советот на Европа, треба да започне техничката подготовка за пошироката инвестиција поврзана со Факултетот за информатички науки и компјутерско инженерство – ФИНКИ и Факултетот за физичко образование, спорт и здравје – ФФОСЗ.
Важно е уште на почетокот да се направи разлика: 250.000 евра не се средствата со кои ќе бидат довршени двете факултетски згради. Станува збор за грант наменет за подготвителни активности, техничка документација, проектни решенија и други постапки неопходни за започнување на многу поголема капитална инвестиција.
Недовршени објекти повеќе од една деценија
Изградбата на факултетските објекти започна во 2015 година, но работите подоцна беа прекинати. Така, она што требаше да претставува нов универзитетски простор со години остана недовршена конструкција во кампусот на УКИМ. Според претходно објавените податоци на Министерството за образование и наука, реализацијата на двата објекта останала на релативно ниско ниво пред прекинот на градежните работи.
Кај објектот предвиден за ФИНКИ бил реализиран само дел од првично планираниот проект, додека слична состојба имало и со зградата за Факултетот за физичко образование.
Долгиот период на застој дополнително го усложнува продолжувањето на проектот. Не е доволно градежните работи едноставно да продолжат од точката на која запреле. Потребно е повторно да се утврди состојбата на конструкциите, да се ревидира документацијата и проектите да се приспособат на современите стандарди.
Грантот од 250.000 евра е почетна, а не конечна инвестиција
Најголемата забуна во јавноста може да произлезе токму од бројката од 250.000 евра. Овие средства не ја претставуваат вредноста на проектот за довршување на факултетите. Грантот треба да се користи за техничка подготовка на инвестицијата, односно за создавање услови проектот да премине во следната фаза. Тоа може да опфати подготовка и ревизија на техничката документација, утврдување на потребните градежни интервенции, финансиско и проектно планирање и други стручни активности неопходни пред започнување на поголемата инвестиција.
Во досега објавените информации се споменува дека целокупниот проект може да бара десетици милиони евра, што покажува дека шпанскиот грант е само мал, но значаен дел од целата финансиска конструкција.
Нов концепт за ФИНКИ и ФФОСЗ
Во меѓувреме се разгледува и поинаков концепт за користење на постојните објекти.
Според јавно објавените информации, двете недовршени згради во кампусот на УКИМ треба да бидат приспособени за потребите на ФИНКИ и меѓусебно функционално поврзани. За Факултетот за физичко образование, спорт и здравје, пак, се предвидува решение на неговата сегашна локација.
Ваквиот пристап значи дека проектот веќе не се сведува само на довршување на конструкции започнати пред повеќе години, туку на нивно преосмислување според сегашните просторни, наставни и технолошки потреби.
ФИНКИ има особена потреба од современа инфраструктура
ФИНКИ е еден од факултетите со голем број студенти и со студиски програми во области што бараат современа дигитална и лабораториска инфраструктура.
Информатичките науки, компјутерското инженерство, вештачката интелигенција, софтверското инженерство и сродните дисциплини не можат долгорочно да се развиваат само преку наставни програми. Потребни се и соодветни лаборатории, амфитеатри, простории за истражување и инфраструктура што ќе одговара на современите академски стандарди. Слично важи и за ФФОСЗ, каде што природата на наставата бара специфични спортски, наставни и истражувачки капацитети.
Шпанија и Банката за развој на Советот на Европа
Грантот од 250.000 евра се обезбедува преку механизам за социјална кохезија поврзан со Шпанија и Банката за развој на Советот на Европа. Целта на ваквите инструменти е да помогнат во подготовката на проекти што имаат поширока социјална и јавна вредност. Во овој случај, поддршката е насочена кон создавање предуслови за инвестиција во високото образование.
Тоа, сепак, не значи дека меѓународниот грант ќе ја замени финансиската обврска на државата. Напротив, главниот дел од средствата за изградба, реконструкција и опремување ќе треба да биде обезбеден преку многу поголема финансиска конструкција.
Од бетонски конструкции до функционални факултети
Недовршените објекти во кампусот на УКИМ со години се видлив потсетник на еден прекинат капитален проект. Во меѓувреме, генерации студенти поминаа низ факултетите без да ги добијат просторните услови што првично им биле ветени. Затоа грантот од 250.000 евра треба да се гледа како можност повторно да се активира еден одамна започнат процес.
Но вистинскиот успех нема да се мери со потпишани договори, соопштенија или најавени финансиски износи. Ќе се мери со тоа дали по завршувањето на техничката подготовка ќе биде обезбедена целосната финансиска конструкција, дали ќе започнат градежните работи и дали тие ќе се одвиваат без нов повеќегодишен застој.
За ФИНКИ и ФФОСЗ, а пред сè за студентите и професорите, крајната цел е јасна: недовршените конструкции конечно да станат современи, функционални и трајно употребливи универзитетски објекти.
