Македонската економија забележа реален раст од 4,3% во второто тримесечје од 2026. година во однос на истиот период лани, покажуваат проценетите податоци што Државниот завод за статистика ги објави на 3 септември. По растот од 3,1% во првите три месеци од годината, новата бројка покажува забрзување. Најсилниот импулс доаѓа од инвестициите и градежништвото, но структурата на растот открива и неколку прашања што не можат да се прочитаат само од насловната стапка.
Бројката од 4,3% лесно станува политичка порака – за власта доказ дека економијата забрзува, за опозицијата повод да го отвори прашањето за задолжувањето. Меѓу тие две толкувања останува поважното економско прашање: што точно ја движи активноста и дали сегашниот модел може да произведува раст и кога големиот инвестициски циклус ќе ја изгуби сегашната сила?
Градежништвото е најсилниот мотор
Највпечатливата бројка во кварталните податоци е растот на градежништвото од 21,9% во реални услови во однос на второто тримесечје од 2025 година. Тоа е силно забрзување и во однос на првиот квартал од годинава, кога секторот растеше за 7,2%. Номиналната вредност на градежното производство во второто тримесечје достигнала околу 14,9 милијарди денари.
Таквата динамика не е изолирана од пошироката инвестициска слика. Анализата на податоците покажува дека бруто-инвестициите реално пораснале за 16,5%. Државната статистика, пак, покажува номинален раст на бруто-инвестициите од 14,5%, како резултат на зголемените инвестиции во основни средства.
Разликата меѓу тие две стапки е важна: едната го мери движењето во реални услови, другата во тековни цени. И двете укажуваат во иста насока – капиталните вложувања во моментов имаат многу поголема улога во растот од онаа што би ја имала економија потпрена првенствено врз потрошувачката.
Извозот расте, но увозот уште побрзо
Добар сигнал доаѓа и од извозот на стоки и услуги, кој реално се зголемил за 10,4%. Тоа значи дека забрзувањето не е ограничено само на домашната побарувачка. Истовремено увозот пораснал уште посилно – за 12,5%.
Токму тука сликата станува посложена. Поголемата инвестициска активност природно повлекува увоз на опрема, материјали и други производи, па силниот увоз не мора сам по себе да значи економска слабост. Но кога увозот расте побрзо од извозот, надворешната трговија го ограничува својот позитивен придонес кон БДП.
Потрошувачката на домаќинствата реално пораснала за 3,3%. Државниот завод за статистика наведува дека вкупната финална потрошувачка номинално е повисока за 7% и дека учествува со 83,2% во структурата на БДП. Тоа покажува дека домашната потрошувачка останува огромен дел од економската активност, иако инвестицискиот бран е оној што во овој квартал највидливо ја поместува стапката на раст.
Растот е реален, но прашањето е колку е траен
Еден квартал од 4,3% сам по себе не е доволен за прогласување нова долгорочна економска траекторија. Сепак, не станува збор ни за статистичка случајност. Сезонски и календарски прилагодените податоци на Заводот покажуваат годишен раст од 4%, а во однос на претходниот квартал економската активност забрзала за околу 1,3%.
Ова е важно затоа што покажува дека резултатот не произлегува единствено од споредба со слаба база од минатата година. Инвестициите, градежништвото, извозот и дел од услужните дејности навистина се движат нагоре.
Но одржливоста на таквиот раст зависи од нешто посложено од изградбата на инфраструктура. Потребно е инвестициите постепено да создаваат поголем производствен капацитет, повисока продуктивност и извоз, наместо нивниот ефект да завршува со истекувањето на инвестицискиот циклус.
Долгот е вториот дел од економската равенка
Токму тука се отвора и политичката расправа. Министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска го толкува резултатот како потврда за континуитетот на економскиот раст и силната инвестициска активност. СДСМ, пак, тврди дека растот се случува во услови на прекумерно задолжување и недостига економска стратегија со појасен ефект врз животниот стандард. Двете позиции се дел од политичката дебата и не треба да се мешаат со самите статистички податоци.
Независен контекст дава Меѓународниот монетарен фонд. Во својата процена од јуни, ММФ предвидуваше раст од 3,1% за цела 2026. година, јавниот и јавно гарантираниот долг да остане околу 60% од БДП и буџетскиот дефицит, доколку не се преземат дополнителни мерки, да биде повисок од планираното. Фондот истовремено ги посочи јавните инвестиции како еден од главните двигатели на растот, но предупреди дека големите инфраструктурни проекти и потребите за финансирање бараат внимателно управување со фискалните ризици.
Тоа е можеби и најпрецизниот начин да се прочитаат денешните бројки. Македонија во вториот квартал навистина има посилен економски раст, и тој има препознатливи двигатели. Следниот тест нема да биде дали БДП може уште еден квартал да покаже добра процентуална стапка, туку дали инвестициите што денес ја туркаат економијата ќе остават зад себе повеќе продуктивност, производство и извоз. Токму таму се делат привременото забрзување и долгорочниот раст.
