Човекот минува низ животот верувајќи дека љубовта е нешто што треба да го пронајде. Како да постои некаде надвор од него, во нечиј лик, во нечие присуство, во една случајна средба што ќе го прекине обичниот тек на времето. Но можеби љубовта не се пронаоѓа. Можеби таа се случува тогаш кога двајца луѓе, во еден редок миг на внатрешна отвореност, ќе се препознаат под сето она што вообичаено го покажуваат пред светот.
Од сите човечки искуства, љубовта можеби е најтешко да се објасни токму затоа што секој обид да се дефинира ја стеснува. Таа е чувство, но не е само чувство. Таа е избор, но не е само одлука. Таа е блискост, желба, грижа, страв, надеж, телесност, меморија, навика, загуба. И понекогаш е нешто уште потешко за именување – момент во кој присуството на друг човек нѐ принудува да станеме посвесни за сопственото постоење.
Единствена не затоа што е една
Кога зборуваме за единствената љубов, најчесто мислиме на митот за една личност што некаде во светот ни е предодредена. Таа идеја е стара колку и човечката потреба хаосот на животот да го претвори во приказна со смисла. Полесно е да се верува дека постои „еден човек“ отколку да се прифати дека љубовта зависи од времето, зрелоста, случајноста, изборите и од безброј нешта што не можеме да ги контролираме.
Но можеби „единствена“ не значи „единствена можна“. Можеби значи неповторлива.
Никој не сака двапати на ист начин, затоа што никогаш двапати не е истиот човек. Она што го нарекуваме љубов е секогаш средба меѓу две конкретни свести во еден конкретен миг. Подоцна, дури и истите луѓе да се сретнат повторно, тие веќе не се оние што биле. Времето не минува само покрај нас – тоа минува низ нас.
Затоа една љубов може да биде единствена без да биде последна. Може да биде неповторлива, а сепак животот по неа да продолжи. Може да остане мерка за нешто што сме еднаш почувствувале, без да стане мерка според која ќе го осудуваме сето она што ќе дојде потоа.
Другиот како огледало
Во љубовта често мислиме дека го откриваме другиот. Во суштина многу често го откриваме сопствениот внатрешен свет. Другиот станува огледало во кое ги гледаме и своите најубави и своите најнепријатни лица. Во љубовта излегуваат на виделина нашата способност за нежност, но и нашата љубомора. Нашата храброст, но и стравот од напуштање. Нашата дарежливост, но и потребата да поседуваме. Токму затоа големите љубови ретко се само пријатни. Тие нѐ разнишуваат затоа што го допираат местото каде што престануваме да бидеме самодоволни.
Да сакаш значи да признаеш дека некој друг станал важен за твојот внатрешен поредок. Одеднаш, еден туѓ глас може да ти го промени денот. Едно отсуство може да ја промени тежината на собата. Една реченица може да остане во тебе со години.
Тука лежи и убавината и опасноста на љубовта. Другиот никогаш не ни припаѓа целосно, а сепак може да стане дел од начинот на кој го доживуваме светот.
Зошто некои љубови остануваат
Има луѓе што исчезнуваат од нашиот секојдневен живот, а никогаш сосема не исчезнуваат од нашиот внатрешен. Не затоа што нужно ги сакаме како некогаш, ниту затоа што сакаме да се вратат. Туку затоа што присуствувале во момент кога сме станувале она што денес сме.
Меморијата не е архивар. Таа не ги чува луѓето по важност, ниту по траење. Понекогаш задржува еден поглед подолго од цели години. Една вечер повеќе од едно десетлетие. Еден разговор повеќе од стотици други. Затоа можеби не жалиме секогаш за човекот што заминал. Понекогаш жалиме за светот што постоел додека тој бил тука. За верзијата од себе што сме биле покрај него. За времето кога сме мислеле дека одредени нешта ќе траат засекогаш.
Во таа смисла крајот на една љубов не е само разделба од другиот. Тоа е разделба и од една можна иднина што повеќе нема да се случи.
Љубовта и неможноста за поседување
Можеби најголемата заблуда на љубовта е идејата дека ако чувството е доволно силно, тоа мора да ни го обезбеди другиот. Но љубовта не е право.
Да сакаш некого не значи дека тој мора да остане. Не значи дека мора да чувствува исто. Не значи дека животот е должен да ги уреди околностите така што двајца луѓе ќе можат да останат заедно. Во оваа непријатна вистина има нешто суштинско: љубовта е вистинска само додека не се претвори во барање за сопственост.
Тешко е да се прифати дека нешто може да биде длабоко, а сепак да нема иднина. Дека нешто може да биде искрено, а сепак недоволно. Дека понекогаш двајца луѓе можат да се сакаат и сепак да не можат да живеат заедно без постепено да се уништуваат. Тука љубовта се судира со реалноста. А реалноста не е секогаш непријател на љубовта. Понекогаш е нејзиниот најстрог испит.
Да се пушти она што било најважно
Пуштањето е еден од најпарадоксалните облици на љубовта. Кога некого сакаме, природниот нагон е да го задржиме. Но постојат мигови кога задржувањето повеќе не е грижа, туку страв. Да пуштиш некого не значи дека престанал да ти значи. Значи дека си ја прифатил границата на сопствената моќ. Не можеме да го натераме другиот да остане, да се промени, да нѐ избере, да се врати во времето кога сѐ изгледало можно.
Созревањето во љубовта можеби започнува токму со сознанието дека не секоја загуба мора да се претвори во пораз. Некои луѓе доаѓаат во нашиот живот за да останат. Други доаѓаат за да нѐ променат. Понекогаш двете нешта се совпаѓаат. Понекогаш не.
Опасноста од идеализирање на минатото
Единствената љубов лесно може да стане мит што сами го создаваме откако ќе исчезне реалниот човек. Времето ги брише ситните раздразнувања, недоразбирањата, заморот и обичноста. Го задржува блесокот. Така човекот што некогаш бил реален постепено станува симбол.
А симболите се опасни, затоа што со нив не може да се натпреварува никој жив.
Новиот човек има недостатоци, лоши денови, чудни навики, свои стравови. Споменот нема. Споменот можеме да го уредуваме. Да го осветлуваме од аголот што ни одговара. Да му ги простиме слабостите или да ги заборавиме. Затоа една од најголемите неправди што можеме да му ги направиме на животот е секоја нова љубов да ја споредуваме со идеализирана стара љубов.
Живите луѓе никогаш не можат да победат против совршените мртви верзии на минатото.
Можеби љубовта нема конечна форма
Со годините можеби почнуваме да разбираме дека љубовта не е една иста појава во сите периоди од животот. Во младоста често ја препознаваме по интензитетот. Подоцна по сигурноста. Некогаш ни треба некој што ќе нѐ вознемири, а другпат некој пред кого конечно нема да мораме постојано да се докажуваме. Тоа не значи дека едната љубов е помалку вистинска од другата. Само значи дека човекот се менува, а со него се менува и она што го нарекува блискост.
Можеби најдлабоката љубов не е онаа што најсилно гори, туку онаа во која човекот не мора да изгори за да почувствува дека е жив.
Единствената љубов како внатрешно сознание
На крајот, можеби целото прашање е погрешно поставено. Можеби не треба да прашуваме: „Која беше мојата единствена љубов?“ Подлабокото прашање е: „Кој станав откако сакав?“
Ако љубовта нѐ направила поспособни да разбереме, да простиме, да поставиме граници, да бидеме присутни, да поднесеме загуба без да станеме сурови – тогаш таа не исчезнала со крајот на односот. Таа продолжила во нас како сознание. Можеби токму тоа е нејзината најдлабока форма на траење.
Човекот не ги носи со себе луѓето што ги сакал. Го носи начинот на кој тие љубови го промениле неговиот поглед кон светот. Некој нѐ научил дека можеме да бидеме нежни. Некој дека можеме да преживееме заминување. Некој дека љубовта без достоинство не е љубов. Некој дека блискоста не мора да биде страв. И тогаш единствената љубов престанува да биде приказна за една личност.
Таа станува моментот во кој сме разбрале дека да сакаш не значи да победиш над осаменоста, ниту да обезбедиш вечност. Значи, за кусо или долго време, да дозволиш еден друг човек да ти покаже колку е кревко, страшно и прекрасно тоа што воопшто можеме да бидеме важни еден за друг.










