Двајца неразделни другари, едно индијанско племе, големи политички амбиции, училишни реформи и први љубови. Во новиот роман на Љупчо Димитровски, младешката самоувереност станува повод за духовито преиспитување на светот на возрасните и неговите противречности.
„Буле и Куле мамкини и таткини“, новиот тинејџерски роман на Љупчо Димитровски, е објавен во издание на КЛИК е-издаваштво и е достапен за купување на Panoptikum.mk и за читање во е-Библиотека Паноптикум.
Буле и Куле имаат свои замисли за училиштето, политиката, љубовта, професионалниот успех и животот воопшто. Убедени се дека знаат како треба да се уреди светот, иако честопати се покажува дека допрва треба да го разберат. Заедно со својата дружина основаат индијанско племе, го преобразуваат во политичка партија, а подоцна и во комитска чета. Низ нивните авантури, расправии и необични заклучоци, авторот ги истражува тинејџерското созревање и општествените односи, користејќи го разговорниот македонски јазик како главно средство за хумор и сатира.
Книгата е составена од 42 поглавја, во кои се менуваат комични случки, дијалози, монолози и размислувања за прашања што ги засегаат младите, но и нивните родители.
Во продолжение го објавуваме целосниот предговор, кој дава книжевно-критички осврт на романот, како и првото поглавје „За еден мошне културен Буле“, за читателите непосредно да се запознаат со необичниот свет на главните јунаци.
—
ПРЕДГОВОР
Буле и Куле: меѓу играта, привидот на зрелоста и вистинскиот живот
Во тинејџерскиот роман „Буле и Куле мамкини и таткини“, Љупчо Димитровски го набљудува созревањето низ мислењето, говорот и постапките на двајца млади луѓе кои се уверени дека го разбираат светот подобро отколку што светот ги разбира нив. Нивната самоувереност е извор на хумор, но зад комичните ситуации постепено се открива општество во кое возрасните не се секогаш сигурен пример за младите. Семејството, училиштето, политиката, љубовта и секојдневните навики стануваат предмет на постојани расправи, преиспитувања и заклучоци, најчесто изведени со голема сериозност и сомнителна логика.
Романот е обликуван во четириесет и две поглавја, како низа релативно самостојни епизоди поврзани преку главните ликови и нивното постепено преминување од детската игра кон прашањата на зрелоста.
Наместо класична фабула со еден средиштен конфликт, авторот гради мозаик од случки, дијалози и монолози во кои карактерите се откриваат преку сопствените противречности.
Буле, односно Буревесник, е средишниот лик и главниот двигател на случувањата. Четиринаесетгодишно момче со изразена потреба да предводи, да поучува и да ја потврдува својата интелектуална надмоќ, тој постојано се претставува како исклучително паметен, културен и надарен. Меѓутоа, неговите постапки често го доведуваат тоа уверување во прашање.
Куле, односно Кураженко, е неговиот најблизок другар, речиси брат близнак по приврзаноста и карактерот. Најчесто го поддржува, понекогаш го корегира, а нивното другарство претставува еден од најстабилните односи во романот.
Насловот ја открива суштинската противречност на нивната возраст. Буле и Куле бараат самостојност, признание и слобода, но остануваат силно зависни од родителската грижа и материјалната поддршка. Сакаат да бидат третирани како возрасни, додека нивното однесување често сведочи дека сè уште ја учат одговорноста што ја носи зрелоста.
Особена книжевна вредност има раскажувачката постапка. Раскажувачот постојано се вмешува во случувањата, ги коментира постапките на јунаците, разговара со нив и понекогаш ја доведува во прашање веродостојноста на нивните тврдења. Така се создава впечаток на непосредно, усно раскажување во кое читателот станува сведок на разговор меѓу ликовите и оној што ја пренесува нивната приказна.
Најпрепознатлива особеност на делото е јазикот. Разговорниот македонски, народните изрази, жаргонот, дијалектните облици и терминологијата на политиката и јавниот живот создаваат посебен говорен свет. Буле постојано употребува „односно“, „поточно“, „со други зборови“, настојувајќи да звучи прецизно и убедливо. Колку повеќе го објаснува кажаното, толку почесто го усложнува. Во оваа јазична претераност авторот пронаоѓа еден од главните извори на комичното, истовремено пародирајќи го празниот авторитет на политичкиот и бирократскиот говор.
Општествената сатира најцелосно се развива преку дружината организирана како индијанско племе Смокови. Буле е главатарот „Зелен гуштер што свири на шупелка“, а останатите членови добиваат необични имиња и строго определени улоги. Кога племето постепено се преобразува во политичка партија, детската игра станува карикатура на светот на возрасните. Лидерството се подразбира како право да се одлучува за другите, говорите служат за потврдување на авторитетот, а согласувањето со водачот неретко го заменува самостојното размислување.
Токму тука сатиричната острица го надминува тинејџерското секојдневие. Младите ги повторуваат моделите што ги гледаат кај возрасните, а нивната наивност ги прави општествените противречности уште повидливи.
Училиштето е второто големо поле на критичко набљудување. Преку проблемите на Буле и Куле со учењето, помнењето и оценувањето се отвораат прашања за вистинската вредност на знаењето, механичкото запомнување и односот меѓу наставниците, учениците и родителите. Авторот не ги идеализира младите. Тие често бараат подобри оценки без соодветен труд, но нивните самооправдувања истовремено ги разоткриваат слабостите на образовниот систем и родителската наклонетост кон обезбедување формален успех.
Семејните односи добиваат дополнителна тежина преку различните материјални и професионални услови во кои живеат двете семејства. Родителите на Буле се поврзани со подобро ситуираниот деловен свет, додека родителите на Куле својата егзистенција ја градат преку занаетчиска работа и постојано прилагодување на економските околности. Разликите не го нарушуваат нивното пријателство, но ја нагласуваат зависноста на младешките можности од општествената положба.
Значајно место заземаат технологијата, потрошувачките навики и љубовното созревање. Компјутерите, мобилните телефони и видеоигрите го обликуваат секојдневието на јунаците, понекогаш до губење на непосредната комуникација.
Љубовта, пак, Буле настојува да ја објасни преку логика, прочитани знаења и сопствена поетска дарба. Неговото буквално толкување на „пеперугите во стомакот“ ја открива несигурноста скриена зад самоувереноста.
И поезијата ја доживува како потврда на личната исклучителност, сè додека не се соочи со критика и разочарување.
Во подоцнежните поглавја, преобразувањето на дружината во комитска чета внесува патриотски и историски мотиви. Преку ликот на чичко Спиро, народното искуство и историското паметење стануваат дел од размислувањето за слободата и одговорноста. На овие места сатиричната постапка повремено отстапува пред непосредното искажување авторски ставови. Подолгите говори понекогаш го забавуваат дејството, а повторувањето на препознатливите јазични конструкции го намалува нивниот првичен комичен ефект. Сепак, токму тие повторувања ја одржуваат посебноста на говорот и карактерот на Буле.
Завршницата го поставува прашањето дали зрелоста навистина настапува со едно пресудно лично искуство. Буле и Куле го доживуваат преминот кон возрасниот свет како нешто што може да се случи преку ноќ, но нивните идни животни избори покажуваат дека созревањето е подолг и понеизвесен процес.
„Буле и Куле мамкини и таткини“ е сатирично обликуван роман за растењето, со елементи на пародија на воспитниот роман. Неговата особеност е во јазичната игра и во начинот на кој младешките заблуди ги откриваат противречностите на општеството што ги создава. Зад хуморот останува сериозното прашање какви личности можат да станат младите кога знаењето, успехот, угледот и моралните вредности во светот на возрасните често се мерат со различни аршини.
Буле и Куле сè уште ги бараат своите одговори. Во нивните претерувања, амбиции и заблуди се огледува светот што ги воспитува. А смеата што ја предизвикуваат го наведува читателот да се запраша колку оние што себеси се сметаат за зрели навистина се разликуваат од нив.
—
ПРОЧИТАЈТЕ ГО ПРВОТО ПОГЛАВЈЕ ОД РОМАНОТ
1. За еден мошне културен Буле
-Ало Буле, одиме в екран, ај со нас,-му јавуваше комшито по мобиљка, она што го сретна во бусот номер четири и му даде финта со левото око.
-Мамченце, пушти ме в екран, мамченце пушти ме в екран,-молеше Буле и ги пикаше нозете во фармерките што ги испосече за да му се види нешто голо на ноџињата. (“Двесте крпи, еј, двесте крпи сум фрлил за нив, мрсулко ниеден“, му велше Буле еднаш за нив на еден мрсулко ниеден.)
-Оди, сине мамкино,-му се согласи мамченцето,-оди и гледај што гледаш.
-Ќе гледам, мамченце, ќе гледам. Ќе го гледам „Јад без покој и ‘рци“.
(„Мамченцето многу ме сака“, помислува во една луцида интервала Буле.)
Буле имаше соба два со два. На ѕидовите пет жени, скенирани од порно сајт, и три расипани часовници. Еднаш се обиде да поправи еден од нив, ама не можеше или не знаеше (уште нема поим што беше под прашање), па го остави расипан.
(„Само тој вреди милијарда“, им велеше Буле на мисовите што ги носеше во два со два да слушаат „Тоска“.)
Буле го гледаше „Јад без покој и ‘рци“ и заклучи дека филмаџијата знаел што сака, само што не знаел колку. „Можел и повеќе“, заклучи Буле.
Буле имаше грипок кога еднаш отиде да гледа опера. Лебедово езеро од Верди. Кога жената, што викаше во првиот чин, падна на штиците и почна да плаче. („Штиците значат живот. Нема јадење без нив, нема спиење, нема сексање“, ја убедуваше Буле својата приколка да дојде со него и да гледа.) Може почна жената оти падна, па нешто ја заболе. Буле се нажали и излезе од операта, па не виде што стана потоа. („Па добро, не можам да гледам кога цимоли“, му се правдаше на своето мамченце. Неговото мамченце му веруваше на Буле и ич не го караше што не останал да види до кога ќе плаче.)
—
Каде да ја купите и читате е-книгата?
„Буле и Куле мамкини и таткини“ е дел од издавачката програма „160 книги во 160 недели“, што ја реализира КЛИК е-издаваштво. Со секое ново издание се збогатува книжевниот фонд на е-Библиотека Паноптикум, во која читателите можат да пристапат до своите купени и до достапните бесплатни публикации.
Е-книгата чини 300 денари. Со купувањето добивате траен пристап преку вашиот кориснички профил. Таа останува во вашата лична е-Библиотека, а можете да ја читате преку Прелистувачот на компјутер, таблет или мобилен телефон.
КУПЕТЕ ЈА Е-КНИГАТА:
„Буле и Куле мамкини и таткини“ – Panoptikum.mk
ЧИТАЈТЕ ВО е-БИБЛИОТЕКА ПАНОПТИКУМ:
Отворете ја книгата во е-Библиотека Паноптикум
За пошироката издавачка програма прочитајте и: 160 книги во 160 недели: КЛИК е-издаваштво веќе објави 21 книга.
