Нови напади со дронови врз трговски бродови беа регистрирани во текот на ноќта во близина на бугарските територијални води во Црното Море, а еден од погодените бродови потонал. Бугарскиот премиер Румен Радев соопшти дека Софија ќе ја повика руската амбасадорка Елеонора Митрофанова на разговор, иако бугарските власти засега велат дека немаат цврсти докази кој стои зад нападите.
Инцидентите се случуваат само една недела по претходниот напад врз два трговски брода во бугарската исклучителна економска зона, што дополнително ја зголемува загриженоста за безбедноста на цивилната пловидба во западниот дел на Црното Море.
„Челзи 3“ погоден со три дронови, сите 15 членови на екипажот се спасени
Според информациите соопштени од Радев, товарниот брод „Челзи 3“, кој пловел под малтешко знаме и е во украинска сопственост, испратил повик за помош околу 1:30 часот. Бродот се наоѓал на околу 18 наутички милји, односно околу 33 километри, источно од бугарскиот град Бјала.
Екипажот пријавил дека бродот бил погоден од три воздушни дронови. Бугарските спасувачки служби и граничната полиција ги евакуирале сите 15 лица – седум украински и осум азербејџански државјани. Петмина добиле медицинска помош поради полесни повреди.
Набргу потоа бугарските власти добиле информација и за друг погоден брод, на околу 17 наутички милји источно од Крапец. Бродот потонал, а според првичните информации бил спасен еден член на екипажот. Деталите за бродот, неговиот товар и останатите лица на него сè уште не се целосно соопштени.
Радев ги оцени нападите како „апсолутно неприфатливи“ и свика состанок на бугарскиот Совет за безбедност. Информациите за новите инциденти ги пренесоа и Бугарската телеграфска агенција и меѓународните медиуми.
Софија бара помош од НАТО и ЕУ, но не посочува виновник
Бугарија ги информирала своите постојани претставници во НАТО и Европската Унија, а Радев најави и разговор со генералниот секретар на НАТО Марк Руте. Софија бара техничка и експертска помош за истрагата, како и за зајакнување на воздушниот и поморскиот надзор во регионот.
Клучното прашање – од каде се лансирани беспилотните летала – останува без потврден одговор. Радев нагласи дека нема „цврсти и јасни докази“ врз основа на кои Бугарија би можела да обвини конкретна страна. Сепак, тој рече дека според логиката на настаните исходот оди во прилог на Русија и најави дека поради тоа на разговор ќе биде повикана руската амбасадорка Елеонора Митрофанова.
Тоа е повнимателна позиција од украинската. Киев и претходно тврдеше дека нападите врз цивилната пловидба во западниот дел на Црното Море се руски, додека Софија инсистираше дека истрагата сè уште нема обезбедено материјални докази што недвосмислено го утврдуваат потеклото на дроновите. На 9 октомври Радев повтори дека не биле пронајдени остатоци што би овозможиле сигурна идентификација.
Втор сериозен инцидент за една недела
Новите напади доаѓаат по инцидентот од 6. октомври, кога два трговски брода беа нападнати со воздушни и поморски беспилотни системи во бугарската исклучителна економска зона, околу 70 наутички милји источно од Бјала.
Тогаш бродот „Алфа Ватан“, под знаме на Того, потона, а дел од неговиот екипаж се водеше како исчезнат. Вториот брод, „Абл“, кој превезувал жито и пловел под знаме на Палау, беше оштетен и зафатен од пожар, но неговиот екипаж беше спасен. Бугарската влада го оцени нападот како грубо прекршување на меѓународното право. Советот на министри на Бугарија тогаш официјално соопшти дека станува збор за напад со воздушни и поморски дронови.
Сирија подоцна побара независна истрага за потонувањето на „Алфа Ватан“, додека Европската комисија предупреди дека нападите врз цивилната пловидба во Црното Море се неприфатливи и претставуваат опасност за комерцијалните бродови и нивните екипажи.
Црното Море станува сè поризичен простор за цивилната пловидба
Повторувањето на вакви инциденти за само неколку дена ја поместува безбедносната линија на војната подалеку од украинското крајбрежје. Цивилните бродови, поморските транспортни коридори и земјите од НАТО на западниот брег на Црното Море сè почесто се соочуваат со последици од војната и со опасност од беспилотни системи чиј оператор во првите часови по нападот често не може сигурно да се утврди.
Тоа е дел од пошироката слика на конфликтот во кој дроновите и нападите со голем дострел сè повеќе ја прошируваат географијата на ризикот. За Бугарија новите инциденти веќе не се само прашање на истрага за поединечни бродови – тие стануваат прашање на поморски надзор, безбедност на трговските маршрути и координација со НАТО и ЕУ.
Додека не бидат обезбедени материјални докази за потеклото на дроновите, одговорноста останува неутврдена. Она што веќе е јасно е дека цивилното море околу Бугарија за една недела повторно стана простор на директен воен ризик.
