Министерот за јавна администрација Горан Минчев денеска, 26 октомври, во Прилеп се обрати на вториот циклус генерички обуки за административните службеници за 2026 година, најавувајќи дека Академијата за стручно усовршување и обука на административните службеници треба да почне со работа на 1 јануари 2027 година. Според Министерството, во тек се подготовките на програмите, модулите за обука и системот за електронско учење.
Пораката на Минчев беше дека реформата на администрацијата не треба да се мери само преку донесени закони и процедури, туку преку способноста на институциите тие правила да ги применуваат и да обезбедуваат поквалитетни услуги за граѓаните.
„Не е доволно да имаме закони и процедури ако немаме луѓе што знаат доследно да ги применуваат. Знаењето без примена останува потенцијал, професионалноста без одговорност е само декларација, а работата без резултати не ја исполнува својата цел. Нашата обврска е да изградиме администрација што знае, умее и испорачува“, рече Минчев.
Академијата треба да го замени повремениот модел на обука
Академијата за стручно усовршување и обука на административните службеници е поставена како институционален механизам преку кој професионалниот развој на службениците треба да стане континуиран процес, наместо обуките да зависат од повремени програми и поединечни проекти.
Законската рамка предвидува генерички и специјализирани обуки, а административните службеници имаат право и обврска постојано да ги унапредуваат своите знаења, вештини и способности. Деталите за функционирањето на Академијата се уредени со Законот за стручно усовршување и обука на административните службеници.
Минчев во Прилеп ја опиша Академијата како темел на моделот на администрација што Министерството сака да го воспостави – систем во кој професионалните компетенции, одговорноста и резултатите ќе имаат поголема тежина во секојдневното работење.
„Не можеме да очекуваме подобри услуги ако не вложуваме во луѓето што ги обезбедуваат. Затоа воспоставуваме систем што ќе го развива знаењето, ќе ги унапредува професионалните компетенции и ќе ја зајакнува одговорноста“, порача министерот.
Програмите, електронското учење и капацитетите сè уште се подготвуваат
До планираниот почеток на работа остануваат нешто повеќе од два месеца. Според соопштението на Министерството, во тек се развојот на програмите и модулите за обука, унапредувањето на системот за електронско учење – ЛМС и создавањето услови за практично спроведување на обуките.
Воспоставувањето на Академијата се подготвува подолг период. Министерството уште во 2025 година ја претстави како дел од системската професионализација на јавната служба, а проектот за поддршка на нејзиното воспоставување се спроведува во соработка со Центарот за управување со промени и со поддршка од Француската амбасада.
Почетокот на Академијата се совпаѓа и со поширока промена на правилата за јавната администрација. Новиот Закон за административни службеници, донесен во 2025 година, во најголем дел треба да почне да се применува од 1 јануари 2027 година.
Тестот ќе биде во резултатите, а не во бројот на обуки
Обуката сама по себе не гарантира подобра администрација. Вистинскиот тест ќе биде дали новите знаења ќе се претворат во побрзи постапки, појасни процедури, поголема стручност и услуги што граѓаните реално ќе ги почувствуваат.
Panoptikum веќе пишуваше дека реформата на јавниот сектор зависи и од тоа дали институциите ќе воспостават функционални системи за човечки ресурси, следење на учинокот и еднакви правила. Во анализата за единствениот систем на плати во јавниот сектор беше посочено дека реформите не завршуваат со законско решение ако институциите немаат капацитет доследно да го применат.
Истото важи и за дигитализацијата. Во текстот за тоа како дигиталната држава станува мерлива, прашањето беше поставено преку услугата што ја добива граѓанинот, а не преку бројот на воведени системи. Академијата ќе се соочи со сличен критериум: не колку службеници поминале обука, туку дали институциите по тие обуки работат подобро.
Министерството најавува продолжување на генеричките обуки и до воспоставувањето на новиот систем. Ако Академијата почне со работа според планираниот рок, 2027 година ќе биде првата во која професионалното усовршување на административните службеници треба да функционира како постојано организиран дел од системот, а не како споредна активност. Токму примената ќе покаже дали новата институција ќе стане инструмент за професионализација или само уште една структура во административната мрежа.
