Каде навистина се среќаваат љубовта и простувањето
Кога зборуваме за романтична љубов, обично мислиме на пеперутки во стомакот, на чувство дека светот конечно си го нашол своето место, дека сѐ тече лесно, природно, како „мед и млеко“. И тогаш се поставува едно тивко, но клучно прашање – каква е всушност релацијата помеѓу романтичната љубов и простувањето? Дали тие се меѓузависни? И дали е воопшто можно, додека сме романтично вљубени, да се случи нешто – било големо или мало – што ќе побара од нас посебна умешност за простување?
Ако сме искрени, најголемиот проблем кај романтичната љубов не е простувањето, туку нејзиното траење. Таа не трае долго. Тоа одамна не е само животно искуство, туку и научно потврден факт. Додека трае, речиси ништо не може да го наруши тој привид на совршенство. Во таа фаза, простувањето и заборавањето често се мешаат, се поистоветуваат, а најчесто се „простува“ токму заборавањето.
Колку навистина трае романтичната љубов
Многумина ќе се побунат на тврдењето дека романтичната љубов трае нешто повеќе од една година. И тоа е разбирливо. Никој не сака да слушне дека чувството кое го живее како бескрајно, има свој рок на траење. Но науката тука е прилично јасна.
Истражувачи од Универзитетот „Павија“ во Италија утврдиле дека одредени хемиски процеси во мозокот се директно одговорни за првиот, интензивен бран на љубов. Во нивните анализи се покажало дека зголеменото ниво на протеин познат како фактор на нервен раст (NGF) е тесно поврзано со чувството на еуфорија, зависност и возбуденост што го карактеризира почетокот на една љубовна врска.
Во студијата биле опфатени мажи и жени на возраст од 18 до 31 година – дел од нив штотуку започнале врска, дел биле самци, а дел веќе биле во долготрајни односи. Резултатите покажале дека кај оние кои штотуку се вљубиле, нивото на NGF е значително повисоко, што се манифестира преку симптоми како потење на дланките, забрзано чукање на срцето и она познато „скокоткање во стомакот“.
По една година, кај лицата кои останале во истата врска, нивото на овој протеин се враќа во нормала. Тоа не значи дека љубовта исчезнува, туку дека таа престанува да биде акутна.
Од еуфорија кон стабилност
Коавторот на истражувањето, Пјерлуиџи Полити, јасно нагласува дека по една година не исчезнува љубовта, туку исчезнува романтичната акутност. Љубовта станува постабилна, потивка, помалку драматична, но потенцијално подлабока.
Сличен став има и д-р Ленс Воркмен од Универзитетот „Бат Спа“, кој укажува дека биолошките фактори имаат значајна улога во слабеењето на романтичната љубов, но дека тоа не значи крај на врската. Напротив, тоа е момент кога врската или ќе се трансформира во зрел однос, или ќе заврши.
Токму тука простувањето почнува да има вистинска тежина.
Зошто простувањето станува неопходно
Без оглед колку трае романтичната љубов, способноста за простување е не само пожелна, туку неопходна. Простувањето не е слабост, туку сила. Не е глупост, туку мудрост. Во својата суштина, тоа е благородност.
Психијатрите и психотерапевтите често укажуваат дека простувањето, како концепт, длабоко е вкоренето во христијанската традиција, но не во старозаветната логика „око за око, заб за заб“, туку во потребата човекот да се ослободи од агресијата и омразата. Одмаздата извира од агресија, додека простувањето произлегува од добрина, од она што психоанализата го нарекува либидо – не во сексуална смисла, туку како љубов кон животот, свртеност кон создавање, а не кон деструкција.
Омразата нѐ труе, простувањето нѐ лекува
Кога мразиме, нашето внимание е целосно заробено од омразата. Ништо убаво не гледаме, ништо убаво не ни се случува. Со тоа што мразиме други, всушност се инфицираме себеси.
Простувањето е најсилниот лек против омразата. Психоаналитичарката Мелани Клајн овој процес го нарекува репарација – повторно воспоставување на целината на личноста што сме ја доживеале како „лош објект“ и нејзино согледување како сложено, човечко суштество, а не како апсолутно зло.
Простување не значи заборавање
Многу важно е да се направи јасна разлика помеѓу простувањето и заборавањето. Тие не се исто и не смеат да бидат. Ако нешто сме „заборавиле“, често тоа значи дека сме го потиснале, а не дека сме го разрешиле. Потиснатото секогаш се враќа – и тоа со поголема сила и со повеќе агресија отколку првично.
Простувањето бара длабока, сложена психолошка работа. Бара средба со самиот себе, со сопствената способност за љубов и добро. Бара релативизирање на злото, негово ставање во втор план, без да се негира дека постоело.
Колку сме зрели – се гледа по тоа колку простуваме
Простувањето зборува за големината на личноста и за силата на егото. Тоа не е примитивно потиснување, туку зрел механизам на одбрана. Алтруизмот, сублимацијата и хуморот се најзрелите начини преку кои човек може да прости.
Ако навистина сакаме да ја измериме сопствената зрелост, најдобро е да се запрашаме колку сме подготвени да простиме – и колку другите се подготвени да простат нам. Често простувањето погрешно се толкува како слабост, а всушност е доказ за внатрешна сила.
