Саботното утро на островот Флорес почна со силно тресење, бегство од домовите и повлекување на населението од крајбрежјето. Земјотрес со магнитуда 7,7 го погоди источниот дел на Индонезија, по што беше активирано предупредување за цунами, а спасувачките екипи започнаа потрага низ урнатините и свлечиштата. Локалните спасувачки служби јавуваат за најмалку 20 загинати, 6 повредени и 2 лица затрупани, додека националните институции сè уште ги усогласуваат и верификуваат податоците од тешко достапните подрачја.
Флорес: силен удар, цунами и десетици последователни потреси
Според индонезиската Агенција за метеорологија, климатологија и геофизика – BMKG, главниот потрес бил регистриран во 4:58 часот по западноиндонезиско време, со епицентар во морето североисточно од Нагекео и на длабочина од околу 15 километри. Плиткиот земјотрес бил поврзан со активноста на раседниот систем Flores Back-Arc Thrust, а силното тресење било почувствувано во повеќе делови од Источна и Западна Нуса Тенгара и во Јужен Сулавеси.
Флеш:
По главниот удар следувала долга серија последователни земјотреси. До 10 часот по локално време станицата на BMKG во Купанг регистрирала 111 потреси. Дел од нив биле доволно силни за повторно да ги вознемират жителите кои веќе биле надвор од своите домови.Потресот предизвикал и цунами-бранови на повеќе точки долж брегот. BMKG измерила највисок бран од 0,94 метри кај Мауроле-Енде, а помали промени на морското ниво биле регистрирани и во Сика, Лабуан Баџо, Флорес Тимур и други места.
Важен детал: по голем земјотрес опасноста не исчезнува со првиот удар, особено кога згради, патишта и падини веќе се конструктивно ослабени.
Откако мерењата покажале дека нема натамошно опасно зголемување на морското ниво, предупредувањето било укинато околу 7:30 часот.
Бројката на жртвите сè уште се утврдува
Во првите часови по голема катастрофа, статистиката речиси секогаш доцни зад она што се случува на теренот. Ројтерс, повикувајќи се на раководител на спасувачката служба во Маумере, објави дека се пронајдени најмалку 20 загинати, 6 повредени и 2 лица затрупани. Во исто време, Националната агенција за управување со катастрофи – BNPB во својот претходен официјален пресек имаше пониска, верификувана бројка и нагласи дека податоците постојано се проверуваат.
Тоа не е спор околу трагедијата, туку разлика меѓу информациите што пристигнуваат од локалните спасувачи и бројките што централната институција успеала формално да ги потврди. При вакви настани токму таа разлика е причина медиумите внимателно да го користат изразот „најмалку“, наместо првичниот биланс да го претвораат во конечна бројка.
Околу 2.000 жители на Нагекео превентивно ги напуштиле домовите. Свлечишта блокирале патишта, делови од регионот останале без електрична енергија, а пристапот до некои населени места бил толку тежок што спасувачките тимови се обидувале да стигнат и по море. Индонезиските власти ставиле на располагање и хеликоптер за транспорт на помош и евакуација.
Раседот под Флорес веќе има тешка историја
Флорес не е непознато име на сеизмолошките карти. BMKG потсетува дека истиот поширок регион во 1992 година бил погоден од земјотрес со магнитуда 7,5 и цунами. Денешниот потрес повторно ја активираше темата за Flores Back-Arc Thrust – систем на активни раседи северно од островот, за кој индонезиските сеизмолози проценуваат дека може да создаде земјотреси приближно до магнитуда 7,8-7,9.
Токму ваквите настани покажуваат зошто земјотресот не е само бројка на скала. Магнитудата кажува колку енергија е ослободена, но последиците зависат и од длабочината, близината до населени места, квалитетот на градбата, патиштата, комуникациите и брзината на предупредувањето. Паноптикум веќе пишуваше за земјотресите и цунами-ризикот на Филипините, како и за прашањето дали животните навистина реагираат пред земјотресите. Заедничката точка е иста: науката може да го намали ризикот, но не може да го укине.
Во истото утро се тресеше и Гранада
Неколку часа претходно, силен потрес ја разбуди и јужна Шпанија. Земјотрес со магнитуда 5 го погоди подрачјето на Алхендин, во близина на Гранада, по 1 часот по локално време. Имало оштетувања на згради и автомобили, но според досегашните информации нема повредени. Андалузиските власти активирале итна фаза од планот за сеизмички ризик.
Двата земјотреса немаат заедничка геолошка причина само затоа што се случиле во исто утро. Временската близина е впечатлива за јавноста, но геолошки станува збор за различни активни зони и различни тектонски процеси. Тоа е важна граница меѓу впечатливата вест и точната информација.
По ударот најважна станува точната информација
Во Флорес спасувањето продолжува додека подрачјето сè уште го погодуваат последователни потреси. Во таков момент, бројот на жртвите, состојбата на патиштата и проценката на опасноста од морето не се само медиумски податоци – тие се дел од самата операција за спасување. Затоа конечниот биланс ќе може да се пишува дури кога екипите ќе стигнат до отсечените места и институциите ќе ги усогласат извештаите од терен.
За региони што живеат со постојан сеизмички ризик, вистинската одбрана се гради многу пред земјата да почне да се тресе – во конструкцијата на зградите, системите за предупредување, вежбите за евакуација и културата на проверена информација. Тоа е лекција што ја носат и азиските метрополи и градови како Скопје, чие современо урбано паметење исто така е длабоко обележано од земјотрес.
