Бројот на загинати во катастрофалните поплави и свлечишта што на 26. август го зафатија хималајскиот пограничен појас меѓу Непал и Тибет се искачи на најмалку 750, додека 3.044 луѓе сè уште се водат како исчезнати. До денеска непалските власти потврдија 734 загинати и 2.498 исчезнати, а на тибетската страна се регистрирани уште 16 загинати и 546 исчезнати.
Зад овие бројки стои спасувачка операција што станува сè посложена. Голем дел од погодената област е пресечен со надојдени реки, уништени патишта и мостови, а стравот од нови поплави ги принудува екипите повремено да се повлекуваат на повисоки позиции. Посебно драматична е потрагата кај хидроенергетскиот комплекс Тришули-3А, каде што спасувачите се обидуваат да стигнат до луѓе за кои се верува дека останале заробени во системот од тунели.
Катастрофа што за неколку минути ја смени долината
Според досегашните процени, катастрофата започнала со колапс на глечер во Хималаите по што огромна маса вода, мраз, камења и кал се спуштила низ речните долини кон населбите и инфраструктурата подолу. Бранот ги погоди подрачјата околу реките Бхотекоши и Тришули и продолжи да носи урнатини и жртви десетици километри низводно.
Размерот на несреќата може да се види и од податоците на непалската Национална управа за намалување и управување со ризици од катастрофи. На нејзината официјална страница за исчезнатите во поплавите се евидентираат 2.498 лица со кои сè уште нема контакт само на непалската страна. Меѓу нив има локални жители, странски државјани, туристи и стотици луѓе поврзани со хидроенергетските проекти во погодената зона.
Водата не застана во местата каде што почна катастрофата. Тела и остатоци од разрушувањата се пронаоѓаат и далеку низводно, што дополнително ја отежнува идентификацијата на жртвите и составувањето прецизни списоци на исчезнатите. Затоа и билансот се менува од час во час, а бројот на исчезнати не може автоматски да се толкува како конечен број жртви.
Воздух, светлина и храна низ дупки во тунелот
Една од најтешките операции се одвива кај хидроцентралата Тришули-3А. Спасувачите успеале да пробијат отвори кон еден од тунелите и преку нив да внесуваат воздух, светлина и храна, додека паралелно се бара начин за физички пристап до внатрешноста. Тунелскиот систем се протега со километри, а калта, водата и оштетената инфраструктура го прават секој обид за пробивање ризичен.
Повеќе од 900 работници на различни хидроенергетски проекти во Непал се водат како исчезнати. Кај Тришули-3А се стравува дека поголема група можеби успеала да се засолни во тунелите пред да удри водениот бран. Спасувачите користат опрема за дупчење и бараат алтернативни правци за влез, додека деталите од операцијата кај Тришули-3А покажуваат колку е тесна границата меѓу надежта и времето што истекува.
Меѓу исчезнатите и 261 странски државјанин во Тибет
Катастрофата одамна не е само непалска трагедија. Кинеските власти соопштија дека меѓу 546 лица кои се водат како исчезнати во тибетскиот округ Гјиронг има 261 странски државјанин од 23 земји. Најмногу се државјани на Непал – 104, потоа 49 од Индија, 33 од Латвија, 18 од САД и 15 од Велика Британија.
Станува збор за област низ која минуваат туристи, аџии и работници од повеќе земји, па утврдувањето кој навистина бил во погодената зона во моментот на несреќата останува сложена задача. Пекинг соопшти дека дипломатските претставништва се известени, додека најновите податоци објавени од Reuters покажуваат дека потрагата се води истовремено на двете страни од границата.
Опасноста не заврши со првиот бран
Најголемиот проблем за спасувачите сега е што теренот сè уште не е стабилен. Непалските власти предупредија на зголемување на водостојот на Бхотекоши и на можност од нови поплави, додека свлечиштата и насобраните количества вода зад природните пречки создаваат дополнителен ризик. Последните предупредувања за ново надоаѓање на водата доаѓаат во момент кога илјадници семејства сè уште немаат информации за своите блиски.
Кинеските власти ја поврзаа нестабилноста на глечерите со долгорочните ефекти од глобалното затоплување. Самата катастрофа потсетува и на поширок проблем: хималајските речни долини истовремено се дом на населби, туристички патишта и големи хидроенергетски системи, во простор каде што топењето на мразот и нестабилните планински маси можат за многу кратко време да создадат разорен бран.
Во Непал и Тибет потрагата продолжува петти ден. Во оваа фаза најважната бројка повеќе не е само билансот на загинатите, туку оние 3.044 имиња што сè уште стојат во списоците на исчезнати – и секој тунел, урнатина или отсечена населба до која спасувачите сè уште не стигнале.
