Осум членови на екипажот на трговскиот брод „Wine Trader“ се водат како исчезнати по пожар што денеска утро избувна на пловилото во близина на романското пристаниште Сулина. На бродот имало 12 лица, четворица се на безбедно, а романските спасувачки служби продолжуваат со операцијата по исчезнатите морнари. Според последните информации на романските власти, сè уште не е официјално утврдено дали пожарот бил предизвикан од напад со дрон.
Инцидентот се случува во момент кога безбедносната состојба во Црното Море нагло се влошува. Во текот на ноќта романските воени радари регистрирале беспилотни летала во пошироката област кај Сулина и Змискиот Остров, а во изминатите десетина дена повеќе трговски бродови беа погодени во близина на романскиот и бугарскиот брег. Токму таа низа настани ја претвора несреќата со „Wine Trader“ од изолиран поморски инцидент во дел од многу поширок безбедносен проблем.
„Wine Trader“ испратил сигнал за помош кај Сулина
Според информациите на Романската поморска управа, алармот бил примен околу 7 часот изутрината. „Wine Trader“, кој плови под знамето на Сан Марино, се наоѓал на околу 13 морски милји југоисточно од Сулина кога на бродот бил пријавен пожар. Во спасувањето се вклучени специјализирани бродови и хеликоптери, меѓу кои и летала Black Hawk на романското Министерство за внатрешни работи. Интервенцијата е отежната од силните бранови во областа. Првичните медиумски извештаи наведуваа сведоштва дека бродот можеби бил погоден од дрон, но романските власти засега официјално го потврдуваат пожарот и спасувачката операција, не и причината за инцидентот. Тоа е важна разлика во момент кога секој нов случај во Црното Море веднаш добива и воена и политичка димензија.
Уште еден пожар само неколку часа претходно
Притисокот дополнително го зголемува случајот со танкерот „Yara J“, под знамето на Коморите, кој претходната вечер исто така пријавил пожар во романските територијални води во близина на Сулина. Екипажот успеал сам да го изгасне огнот и сите членови биле безбедни. И за овој случај се истражува можноста за напад со дрон, без конечна официјална потврда.
Фактот што двата инцидента се случија во близина на Сулинскиот канал има пошироко значење. Тој правец го поврзува Дунав со Црното Море и е важен за комерцијалната пловидба, особено откако руската инвазија врз Украина ги направи украинските црноморски пристаништа и транспортните коридори постојана цел на воени операции.
Нападите веќе не се изолиран ризик за цивилната пловидба
Само два дена претходно, на 13. октомври, бродот „HS Dignity“ потона по напад со дрон во близина на бугарскиот брег, а 11 членови на екипажот се водеа како исчезнати. Друг брод, „Chelsea-3“, исто така бил погоден, но неговиот екипаж преживеал. Бугарските власти ја посочија Русија како веројатен извор на нападите, истовремено признавајќи дека немаат конечен доказ што би овозможил такво тврдење да се претстави како утврден факт. Москва негира одговорност.
Panoptikum веќе пишуваше за новите напади врз трговски бродови кај Бугарија, како и за претходниот случај кога два брода беа нападнати во бугарската зона на Црното Море. Повторувањето на инцидентите покажува дека ризикот веќе не е ограничен само на украинските пристаништа или на непосредната борбена зона.
Клучната граница е романската територијална вода
Токму тука се наоѓа и најчувствителната политичка точка. Романија е членка на НАТО, а „Yara J“ бил во романските територијални води. „Wine Trader“ исто така се наоѓал непосредно кај романскиот брег кога избувнал пожарот. Доколку истрагата утврди дека некој од овие инциденти навистина бил намерен напад со дрон, прашањето повеќе нема да биде само кој нападнал цивилен брод, туку и до каде физички се прелева војната околу Украина. Тоа сепак не значи автоматско активирање на механизмите за колективна одбрана на НАТО. За таков развој би биле важни потеклото на нападот, намерата, целта и проценката на сојузниците. Во овој момент токму тие факти сè уште не се утврдени.
Во меѓувреме Бугарија побара дополнителна поддршка за надзор и противдронска одбрана, а регионот сè поотворено разговара за заштита на трговските маршрути. Panoptikum неодамна анализираше и како нарушувањето на пловидбата во Црното Море се одразува врз извозот на жито и цените на храната.
Во моментот најитната задача останува потрагата по осумтемина исчезнати од „Wine Trader“. Но серијата пожари, потонати бродови, исчезнати морнари и упади на беспилотни летала веќе поставува друго прашање пред Романија, Бугарија и нивните сојузници: како да се зачува цивилната пловидба во море во кое границата меѓу воена зона и трговски коридор станува сè понејасна.
