Кога пијаното ќе влезе во црквата „Света Софија“, музиката добива поинаква тежина. Каменот ја задржува тишината, секој тон се слуша подолго, а изведувачот останува без можност да се сокрие зад голем сценски спектакл. Токму во таков простор, вечер, 26. јули, на 66. издание на фестивалот „Охридско лето“ ќе настапи британската пијанистка Исата Кане-Мејсон.
Концертот започнува во 21 часот, а Британската вечер се одржува со поддршка на Амбасадата на Обединетото Кралство. Настапот доаѓа во низа национални музички вечери преку кои фестивалот со децении го отвора Охрид кон различни европски и светски уметнички традиции.
Младо име пред старата охридска сцена
Исата Кане-Мејсон припаѓа на генерација класични музичари што не се задоволуваат со безбедно повторување на канонскиот репертоар. Нејзините рецитали се движат од Хајдн и Моцарт, преку Шопен, Брамс и Клара Шуман, до Гершвин и современите композитори. Тој широк распон не е демонстрација на разновидност заради самата разновидност, туку потрага по врските меѓу епохите, композиторите и различните чувствителности на пијаното.
„Света Софија“ не е неутрална концертна сала, туку простор со сопствено историско и духовно паметење. Во него музиката не доаѓа пред празно платно – таа разговара со архитектурата, фреските, времето и тишината. Паноптикум веќе пишуваше за посебната магија на охридските летни сцени, каде што градот и уметноста стануваат дел од истото доживување.
Пијанистка што го проширува музичкиот канон
Во биографијата на Кане-Мејсон има еден важен уреднички и музички знак: нејзиниот интерес за композиторки чии дела долго останувале во сенка на нивните машки современици. Во нејзините програми и снимки значајно место имаат Клара Шуман и Фани Менделсон – авторки што денес повторно се враќаат во концертните сали, не како историска корекција од учтивост, туку како композиторски личности со сопствен јазик и вредност.
Кане-Мејсон е ексклузивна уметница на „Дека класикс“, за која има објавено четири солистички албуми: „Romance“, „Summertime“, „Childhood Tales“ и „Mendelssohn“. Последното издание ги поврзува музичките светови на Феликс и Фани Менделсон и повторно го отвора прашањето колку музика останала на маргините затоа што историјата не ги слушала сите автори со еднакво внимание. Повеќе за нејзините снимки, награди и репертоар е објавено во официјалната биографија на „Дека класикс“.
Овој интерес за занемарените гласови не ја оддалечува од големиот класичен и романтичарски репертоар. Таа изведува концерти од Бетовен и Феликс Менделсон, како и технички и интерпретативно тешки дела од Прокофјев и Рахманинов. Кај неа програмската љубопитност и пијанистичката дисциплина одат заедно – современата публика добива поширок поглед кон музичката историја, без таа да биде поедноставена или претворена во моден концепт.
Кариера што се гради на големи сцени
Во јули 2024. година Исата Кане-Мејсон настапи на првата вечер на „Би-би-си промс“ во лондонскиот „Ројал Алберт хол“, заедно со Симфонискиот оркестар на Би-би-си и диригентката Елим Чан. Истата година беше солистка со Младинскиот оркестар на Европската Унија под диригентство на Иван Фишер во њујоршкиот „Карнеги хол“.
Во сезоната 2025/2026 нејзината кариера продолжува со настапи со европски и американски оркестри, меѓу кои Прашкиот радиосимфониски оркестар, Симфонискиот оркестар на Сиетл, Оркестарот на Бирмингем и Симфонискиот оркестар на Би-би-си во Шкотска. На нејзиниот официјален концертен календар, Охрид стои меѓу настапите во Оксфорд, Лондон, Австралија, Нов Зеланд и „Карнеги хол“ – потврда дека вечерашниот концерт е дел од активна меѓународна сезона, а не изолиран фестивалски ангажман.
Културата се мери и според вниманието на публиката
Присуството на уметница со ваков профил ја потврдува меѓународната тежина што „Охридско лето“ сè уште ја има. Вистинската вредност на фестивалот не се исцрпува со бројот на гостувања или звучноста на имињата. Таа се гледа во способноста врвниот изведувач да се постави во простор што му дава дополнителна смисла на концертот, а публиката да добие средба што не може да се повтори во обична сала.
Во текстот „Охридско лето“ е културниот извоз што Македонија сè уште не го мери, веќе ја отворивме темата за фестивалот како македонски културен капитал. Вечерашниот настап на Исата Кане-Мејсон е уште еден пример за тоа: светска уметничка биографија влегува во охридскиот простор, а „Света Софија“ повторно станува место каде што локалното наследство и современата европска сцена се слушаат едно со друго.
Публиката вечер нема да слуша само успешна британска пијанистка во подем. Ќе слуша музичарка што внимателно избира што внесува во репертоарот, која ја почитува традицијата без да ја затвора и која покажува дека класичната музика останува жива кога секоја нова генерација повторно ќе го постави прашањето што вреди да биде слушнато.
