Граѓаните од ризичните групи во Македонија од вчера можат да се пријавуваат за бесплатна вакцинација против сезонски грип преку интернет-страницата vakcinacija.mk. По регистрацијата, податоците се внесуваат во системот „Мој термин“, а пријавените ќе добијат СМС-порака со датум, час и пункт за вакцинација.
Отворањето на пријавувањето доаѓа по неколкудневна неизвесност околу почетокот на сезонската имунизација. Првите 30.000 дози веќе се пристигнати во земјава, додека до 15 ноември се очекуваат уште 26.000. Здравствените власти претходно најавија дека годинава се планираат до 80.000 дози.
Кој може бесплатно да се вакцинира?
Според информацијата на Министерството за здравство, бесплатната вакцинација е наменета за лицата над 65 години, лицата со хронични заболувања, здравствените работници, бремените жени и децата на возраст од 6 месеци до 5 години.
Пријавувањето се врши преку електронската форма за вакцинација против сезонски грип. По пополнувањето на формата, граѓаните се регистрираат директно во „Мој термин“, а согласно распоредот за вакцинација добиваат СМС со точниот термин и со пунктот што го избрале при регистрацијата.
Станува збор за групи кај кои грипот почесто може да предизвика потешка клиничка слика или компликации. Вакцинацијата не значи дека инфекцијата е апсолутно невозможна, туку пред сè има задача да го намали ризикот од тешко заболување, хоспитализација и компликации. Токму затоа таа е особено важна за постарите и хронично болните лица.
Во текстот на Panoptikum за есенските инфекции и имунитетот веќе ја посочивме и важната разлика меѓу општата грижа за организмот и специфичната заштита од заразни заболувања: добриот сон, разновидната исхрана и физичката активност се важни, но не ја заменуваат вакцинацијата против конкретна инфекција.
Од каде се првите 30.000 вакцини?
Првите 30.000 дози биле обезбедени како заем од Албанија, преку меѓудржавна соработка. Станува збор за вакцини произведени од јужнокорејската компанија GC Biopharma. Бидејќи засега оваа околност не е објавена во детално јавно соопштение на Министерството за здравство, информацијата за заемот треба да се чита како медиумски објавен податок повикувајќи се на извори од здравствените институции.
Епидемиологот д-р Драган Даниловски ги оценува вакцините како соодветни за употреба. Производителот GC Biopharma има повеќе вакцини против сезонски грип на листата на претквалификувани вакцини на Светската здравствена организација, меѓу кои тривалентни и четиривалентни формулации.
Оваа сезона составот на вакцината е променет
Кај сезонскиот грип не е доволно само да се каже дека некоја вакцина „е против грип“. Составот се приспособува на вирусите за кои се очекува дека ќе циркулираат во претстојната сезона.
Светската здравствена организација за сезоната 2026/2027 на северната хемисфера препорача нов состав на тривалентните вакцини. За вакцините произведени на јајца препорачаните компоненти се вируси слични на A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09, A/Darwin/1454/2025 (H3N2) и B/Tokyo/EIS13-175/2025 од линијата B/Victoria.
СЗО посочува дека сите три компоненти се различни од препорачаните за сезоната 2025/2026 на северната хемисфера. Тоа е нормален дел од сезонската вакцинација: вирусите на инфлуенца постојано се менуваат, па составот на вакцините редовно се ревидира врз основа на глобалниот надзор.
Кога треба да почне вакцинацијата?
Министерот за здравство Сашо Клековски претходно изјави дека првите 30.000 вакцини се пристигнати и дека следната пратка од 26.000 дози се очекува до 15 ноември. Како период за почеток на вакцинацијата беше посочен интервалот од 16 до 25 октомври, додека во меѓувреме се организираат распределбата и логистиката со центрите за јавно здравје.
Практично, за граѓаните сега најважната промена е дека пријавувањето веќе е отворено. Само еден ден претходно системот не беше достапен за новата сезона, што предизвика недоумици бидејќи вакцините веќе беа пристигнати. Со активирањето на формата на 14 октомври тој административен застој е надминат.
По вакцинацијата не се создава заштита веднаш. На организмот обично му е потребно извесно време за да развие имунолошки одговор, поради што сезонската имунизација се организира пред периодот во кој се очекува посилна циркулација на вирусот.
Во услови кога здравствените теми лесно стануваат простор за недоверба и непроверени тврдења, важна е и прецизноста: различно прашање е кој ја произвел вакцината, различно е како биле обезбедени конкретните дози, а сосема трето е дали вакцината одговара на препорачаните сезонски соеви и ги исполнува регулаторните услови. За граѓаните што припаѓаат на ризичните групи, практичниот чекор од 14 октомври е јасен – електронското пријавување е отворено, а точниот термин за вакцинација ќе пристигне по СМС.
