Војната меѓу Русија и Украина влегува во нова фаза на воздушна ескалација: украинскиот претседател Володимир Зеленски постави цел за до 1.000 далекуметни напади со дронови дневно врз цели во Русија, додека Москва најави подготовка на масовни удари врз украинската енергетска инфраструктура. Најавите доаѓаат по неколкудневни руски воздушни напади врз Киев и неговата околина и по украинските удари што веќе предизвикуваат сериозни нарушувања во рускиот нафтен сектор.
Така, дронот веќе не е само дополнително оружје на фронтот. Тој станува едно од главните средства со кои двете страни се обидуваат да ја пренесат цената на војната далеку зад линијата на непосредните борби – кон енергетиката, индустријата, логистиката и секојдневниот живот.
Зеленски постави цел – 1.000 далекуметни дронови дневно
Зеленски на 28. август, по состанок на украинскиот воен врв, соопшти дека Киев сака значително да ја зголеми фреквенцијата на далекуметните напади врз Русија. Според неговата изјава, Украина во просек изведува повеќе од 300 такви удари, а поставената цел е капацитетот да достигне 1.000 дронови дневно.
Украинската стратегија не е ограничена само на зголемување на бројот на летала. Зеленски истовремено бара поголемо производство на средства за пресретнување на руските дронови, особено на поновите варијанти што Москва ги употребува во нападите врз украинските градови. Со други зборови, Киев се обидува паралелно да ја зајакне одбраната дома и способноста за удари длабоко на руска територија.
Целите на тие напади веќе се јасно видливи: рафинерии, логистички центри, пристанишни и други објекти што Украина ги поврзува со руската воена и економска инфраструктура. Reuters објави дека кон крајот на август руското производство на бензин паднало на ниво од околу 70% од домашната побарувачка, по серијата напади врз рафинерии. Русија се обидува да го надополни недостигот со увоз и со ограничувања во снабдувањето.
Москва одговара со закана за украинската енергетска мрежа
Руското Министерство за одбрана соопшти дека вооружените сили почнале подготовки за „масовни удари“ врз објекти од украинскиот енергетски сектор. Москва тврди дека операцијата е одговор на украинските напади врз руската цивилна, нафтена и енергетска инфраструктура.
Формулацијата е значајна бидејќи енергетската инфраструктура одамна е едно од најчувствителните боишта во оваа војна. Русија и претходно во големи бранови ги напаѓаше украинските електроцентрали, трафостаници и други енергетски објекти, особено пред и во текот на зимските месеци. Новата најава отвора можност притисокот повторно да биде концентриран врз системите од кои зависат електричната енергија и греењето на милиони луѓе.
Во исто време, украинската кампања против руските рафинерии покажува дека Киев ја применува сопствената верзија на енергетски притисок. Разликата во официјалното образложение е очекувана: двете страни своите напади ги претставуваат како насочени кон инфраструктура што ја поддржува воената машинерија на противникот, додека меѓусебно се обвинуваат за загрозување на цивилите.
Киев под долготраен воздушен притисок
Новата ескалација следува по особено тежок период за Киев и околината. Во текот на последните денови украинската престолнина и соседните области беа изложени на повторливи бранови руски дронови и ракети, со долготрајни воздушни тревоги.
Најтешките последици беа во селото Мила, западно од Киев. Руски удар погоди магацин во кој се чувала муниција, по што следувале секундарни експлозии и голем пожар. Бројот на загинати до 30. август се искачи на 38, а имаше и десетици повредени. Reuters објави дека Зеленски истовремено побарал одговорност и за начинот на кој воените експлозиви биле складирани во близина на цивилни домови.
Токму тој детал ја покажува сложеноста на последиците од современата воздушна војна. Првиот удар може да биде насочен кон воен објект, но кога тој се наоѓа во близина на населено место, секундарните експлозии и пожарите лесно го претвораат нападот во цивилна катастрофа.
Војната сè подлабоко навлегува во економијата
Паралелно со непосредните воени последици, украинските удари почнуваат посилно да се чувствуваат и во руската економија. Проблемите со производството и снабдувањето со гориво веќе не се само индиректен показател на воените трошоци. Тие допираат до пазарот, транспортот и секојдневните навики на населението.
Се прават редици на бензински пумпи, растат трошоците, има потешкотии на пазарот на трудот и е сè поголема несигурноста кај дел од руските граѓани. Сликата не значи дека руската економија се наоѓа пред непосреден колапс – таков заклучок не го потврдуваат достапните податоци – но покажува дека продолжената војна создава притисок што постепено се пренесува од воениот буџет кон секојдневниот живот.
Тоа е и пошироката логика зад украинските удари врз рафинериите. Киев не може со дронови да ја надомести огромната разлика во ресурсите со Русија, но може да ја зголемува економската и логистичката цена што Москва ја плаќа за продолжувањето на војната. Русија, од друга страна, располага со значително поголем ракетен и воздушен капацитет и настојува да го употреби за притисок врз украинската инфраструктура и способноста на земјата да функционира.
Од фронтот кон инфраструктурна војна
Најавата за 1.000 украински дронови дневно сама по себе не значи дека Киев веќе располага со таков оперативен капацитет. Засега станува збор за јавно поставена цел. И руската најава за масовни удари е најава за подготвувана операција, а не доказ дека таа веќе е спроведена во обемот што Москва го најавува.
Сепак, насоката е јасна. Војната сè повеќе се води преку стотици беспилотни летала, далекуметни удари и систематско гаѓање инфраструктура зад фронтот. Просторот што некогаш се сметаше за релативно далечен од непосредните борби постепено исчезнува. За Украина тоа значи постојана опасност за градовите и енергетскиот систем; за Русија – растечки ризик за рафинериите, логистиката и снабдувањето со гориво.
Во таа пресметка бројката „1.000 дронови дневно“ е повеќе од воена амбиција. Таа покажува колку брзо дронот станува средство за стратегиско исцрпување – оружје со кое не се напаѓа само противничката армија, туку и инфраструктурата врз која се потпира способноста на една држава долго да води војна.
