Грипот веќе циркулира во Македонија, а бројот на пријавени заболувања нагло се зголеми во последната недела од октомври. Од 26. октомври до 1. ноември се регистрирани 116 случаи на грип и заболувања слични на грип – речиси двојно повеќе од претходната недела. Сепак, според последниот извештај на Институтот за јавно здравје, епидемиолошкиот праг за официјален влез во сезоната на грип сè уште не е достигнат.
Оваа разлика е важна. Растот е реален, вирусот е лабораториски потврден, но 116-те пријавени случаи не значат 116 лабораториски докажани инфекции со инфлуенца. Надзорот ги опфаќа и заболувањата со клиничка слика слична на грип. Во период кога паралелно циркулираат различни респираторни вируси, симптомите сами по себе често не можат сигурно да кажат што точно ја предизвикало инфекцијата.
Најмногу случаи во Тетово, потврдена е инфлуенца А
Според извештајот на Институтот за јавно здравје за 44-тата недела од 2026. година, од 116 пријавени случаи, 48 се регистрирани во Тетово, 26 во Куманово и 13 во Скопје. Во Прилеп и Гостивар имало по седум случаи, а помал број биле пријавени и во Охрид, Неготино, Струмица, Велес, Битола и Радовиш.
Најголем дел од заболувањата – 84 – се регистрирани кај лица на возраст од 15 до 64 години. Кај лицата над 65 години се пријавени 25 случаи, а седум кај деца од пет до 14 години.
Лабораториската слика е попрецизна. Од 47 примероци анализирани во ИЈЗ во текот на таа недела, четири биле позитивни на инфлуенца А – три несубтипизирани и еден A(H1)pdm09. Еден примерок бил позитивен на SARS-CoV-2. Од почетокот на сезоната 2026/2027 до 1 ноември биле пријавени вкупно 343 случаи на грип и заболувања слични на грип.
Инциденцата во последната анализирана недела изнесувала 6,3 случаи на 100.000 жители, додека прагот за сезонска активност е 7,32. Со други зборови, грипот се засилува, но според критериумите на ИЈЗ земјата сè уште била на меѓусезонско ниво.
Грип, настинка или друг респираторен вирус?
Грипот обично се препознава по релативно нагол почеток. За неколку часа човек може да почувствува температура, треска, главоболка, болки во мускулите и зглобовите, силна исцрпеност и кашлица. Настинката почесто започнува постепено, со затнат или течен нос, кивање и непријатност во грлото.
Границата сепак не е секогаш толку чиста. Температура, кашлица и замор можат да се јават кај инфлуенца, ковид-19 и други респираторни инфекции. Токму затоа не е добро секоја температура автоматски да се прогласува за „грип“, ниту само според симптомите да се извлекува сигурен заклучок кој вирус е причинител.
И американскиот Центар за контрола и превенција на болести посочува дека грипот тешко може сигурно да се разликува од други респираторни заболувања само врз основа на симптомите. Кога дијагнозата е важна за одлуката за лекување, лекарот може да процени дали е потребно тестирање.
Дали грипот А е поопасен од грипот Б?
Поделбата на „опасен А“ и „поблаг Б“ е премногу едноставна. Инфлуенца А и инфлуенца Б предизвикуваат сезонски епидемии и двата типа можат да доведат до тешко заболување и компликации. Инфлуенца А има посебно епидемиолошко значење бидејќи се дели на подтипови, меѓу кои A(H1N1) и A(H3N2), и е единствениот тип инфлуенца познат по предизвикување пандемии.
Тоа, сепак, не значи дека секоја инфекција со тип А ќе биде потешка од инфекција со тип Б. Тежината зависи од конкретниот вирус, возраста, претходниот имунитет, хроничните заболувања и општата здравствена состојба. Затоа практичното прашање за пациентот не е само „А или Б“, туку дали припаѓа во ризична група и дали клиничката состојба се влошува.
Кога домашното лекување повеќе не е доволно?
Кај голем дел од луѓето грипот поминува со одмор, течности и симптоматска терапија. Антибиотиците не делуваат против вирусот на грип и не треба да се земаат на своја рака. Кај лица со висок ризик или потешка клиничка слика лекар може да процени дали е потребна антивирусна терапија, која кај грипот има најголема корист кога ќе се започне навреме.
Постојат симптоми кај кои не треба да се чека. Според насоките за респираторни инфекции на CDC, отежнатото дишење, постојаната болка или притисок во градите, конфузијата, изразената слабост, дехидратацијата или температурата и кашлицата што најпрво се подобруваат, а потоа повторно се влошуваат, се предупредувачки знаци за кои е потребна медицинска процена.
Посебно внимание треба да има кај повозрасните лица, малите деца, бремените жени, лицата со ослабен имунитет и луѓето со хронични заболувања на срцето, белите дробови, дијабетес или други состојби што го зголемуваат ризикот од компликации.
Вакцинацијата е веќе во тек
Вакцинацијата против сезонски грип во Македонија започна на 21. октомври. До затворањето на последниот извештај на ИЈЗ со бесплатна вакцина биле вакцинирани 11.629 лица од ризичните категории.
На Panoptikum веќе објавивме кој има право на бесплатна вакцина против грип и како се закажува термин, како и податоците од почетокот на кампањата, кога бројот на пријавени граѓани надмина 55.000.
Според информациите од Министерството за здравство пренесени неделава, интересот продолжува да расте, а се разгледува и можноста во иднина дел од вакцинацијата против сезонски грип да се спроведува во аптеките. Засега тоа е предлог, а не воспоставена практика. Најавено е и пристигнување дополнителни количини вакцини во текот на ноември.
Светската здравствена организација за европскиот регион во октомври повторно ја посочи вакцинацијата како главна мерка за заштита од тешки форми на грип кај луѓето со најголем ризик. Меѓу нив се повозрасните, бремените жени, малите деца, лицата со хронични заболувања и ослабен имунитет, како и здравствените работници.
Сезоната допрва влегува во посериозна фаза
Податоците од крајот на октомври не се причина за паника, но се јасен сигнал дека циркулацијата на инфлуенца почнува да се зголемува. СЗО посочува дека во европскиот регион сезоната вообичаено започнува меѓу средината на ноември и средината на декември, а највисоката активност често се бележи во јануари или февруари, иако точниот тек не може однапред да се предвиди.
Најкорисната реакција затоа не е обид секоја кашлица самостојно да се дијагностицира, туку да се следи сопствената состојба: да се остане дома додека трае акутната инфекција, да се проветруваат просториите, да се избегнува близок контакт со ранливи лица и навреме да се побара медицинска помош кога симптомите стануваат потешки. Бројките ќе се менуваат од недела во недела, но токму разликувањето на лесната респираторна инфекција од предупредувачките знаци е она што има непосредно значење за секој поединец.
