Што се одбележува денес
Православен верски календар 25 септември – на 25 септември 2026, петок, православната Црква го празнува Светиот свештеномаченик Автоном, а денот е и оддание на празникот Рождество на Пресвета Богородица. Во календарскиот циклус започнува и подготовката за Воздвижението на Чесниот и Животворен Крст Господов. Според православниот верски календар на Denovi.mk за 25 септември, датумот одговара на 12 септември по стар стил и е посен ден.
Главен спомен: Свети свештеномаченик Автоном, епископ Италиски
Дополнително: Свештеномаченик Корнут, епископ Икониски; Свети маченик Јулијан со 40 маченици; Преподобен Даниил од Тасос; мачениците Македониј, Татијан и Теодул; маченик Теодор Александриски и други светители
Календарска белешка: Оддание на Рождеството на Пресвета Богородица и претпразненство на Воздвижението на Чесниот Крст
Нов календар: 25 септември 2026
Стар календар: 12 септември
Свети Автоном – епископ и маченик во времето на прогоните
Свети Автоном бил епископ во Италија во времето кога христијаните биле изложени на прогон во Римското Царство. За време на гонењето поврзано со царот Диоклецијан тој ја напуштил Италија и заминал во Витинија, во Мала Азија. Таму се населил во местото Сореос, каде бил примен во домот на христијанинот Корнилиј.
Наместо повлекувањето да го претвори во живот скриен од светот, Автоном ја продолжил својата мисија. Проповедал, собирал христијанска заедница и изградил храм посветен на Свети Архангел Михаил. Корнилиј, во чиј дом престојувал, најнапред го ракоположил за свештеник, а подоцна и за епископ. Житието на Свети Автоном во календарот на Бигорскиот манастир го опишува неговото движење и кон блиското место Лимна, каде исто така проповедал меѓу населението.
Токму таму започнал судирот што ќе заврши со неговото мачеништво. Ширењето на христијанството предизвикало силен отпор кај дел од локалното население. Според црковното предание, противниците на христијаните еден ден влегле во храмот во Сореос за време на богослужба. Автоном бил убиен во олтарот, а со него пострадале и други христијани.
Преданието понатаму раскажува дека подоцна над неговиот гроб бил подигнат храм. Неговите мошти биле пронајдени многу години по мачеништвото, а со нив во житијната традиција се поврзуваат и исцелувања. Поради тоа споменот на Автоном останал присутен во православниот календар како сведоштво за епископ кој, и покрај прогонството, не се откажал од својата пастирска и мисионерска служба.
Свети Корнут и маченикот Јулијан со 40 другари
Православен верски календар 25 септември го одбележува и Светиот свештеномаченик Корнут, епископ Икониски. Според житијното предание, тој бил веќе во длабока старост кога започнало ново гонење на христијаните. Наместо да се сокрие заедно со другите верници, самиот излегол пред прогонителите и отворено се изјаснил како христијанин.
Тој бил подложен на тешко мачење и на крајот бил погубен. Неговото житие во истиот календарски запис на Бигорскиот манастир го поставува покрај Автоном како уште еден пример на црковен пастир кој не ја напуштил верата кога таа станала причина за прогон.
На истиот датум се споменува и Свети маченик Јулијан со 40 негови сопатници. Тие пострадале околу почетокот на IV век. Житијното предание ја истакнува нивната заедничка истрајност во страдањето и молитвата со која Јулијан го завршил својот живот.
Меѓу денешните спомени се и Преподобен Даниил од Тасос, подвижник и основач на манастир, како и мачениците Македониј, Татијан и Теодул, кои пострадале во Фригија во времето на императорот Јулијан. На тој начин календарот за 25 септември собира личности од различни векови, но со слична нишка – истрајноста во верата без оглед на положбата, возраста или опасноста.
Оддание на Мала Богородица и подготовка за Крстовден
Денот има и важно место во празничниот ритам на септември. На 25 септември се одбележува одданието на Рождеството на Пресвета Богородица. Со одданието завршува богослужбениот период поврзан со празникот Мала Богородица, кој беше прославен на 21 септември.
Воедно, православниот верски календар на Бигорскиот манастир го означува денот и како претпразненство на Воздвижението на Чесниот и Животворен Крст Господов. Така црковниот календар постепено преминува од празнувањето на Рождеството на Богородица кон Крстовден – големиот празник што се одбележува на 27 септември.
Тоа е важна особеност на православниот календар: големите празници не стојат изолирано како единечни датуми. Тие имаат претпразненства, празнични денови и одданија, создавајќи поширок богослужбен ритам. За календарската структура, житијата и годишните пости може да се провери и календарот на МПЦ-ОА.
Во православен верски календар 25 септември затоа се среќаваат две линии: споменот на мачениците од раната Црква и преминот меѓу два големи септемвриски празника. Во средиштето е Свети Автоном, чиј живот останал запаметен по мисијата што ја продолжил дури и тогаш кога прогонството го натерало да ја напушти својата земја.
Правило на постот
Се пости – пост на масло.
На 25 септември 2026 се паѓа петок, па денот е посен. Denovi.mk го означува како ден на пост, а Бигорскиот православен календар го прецизира правилото како пост на масло. Според тоа, за православен верски календар 25 септември важи редовниот петочен пост на масло.
