Што се одбележува денес
Православен верски календар 18 септември – на 18 септември 2026, петок, православната Црква ги празнува Светиот пророк Захариј и праведната Елисавета, родителите на Свети Јован Крстител. Денот одговара на 5 септември по стар стил, а меѓу дополнителните спомени се мачениците Јувентин и Максим и повеќе други светители. Според православниот верски календар на Denovi.mk за 18 септември, денот е посен.
Главен спомен: Свети пророк Захариј и праведна Елисавета, родители на Свети Јован Претеча и Крстител
Дополнително: Светите маченици Јувентин и Максим; Преподобномаченик Атанасиј Брестски; благоверниот кнез Глеб; мачениците Фифаил и Фивеја; Света маченичка Раиса; мачениците Урван, Теодор и Медимна со други пострадани во Никомидија
Нов календар: 18 септември 2026
Стар календар: 5 септември
Свети Захариј и Елисавета – родителите на Свети Јован Крстител
Свети пророк Захариј и праведна Елисавета се меѓу најпознатите брачни двојки во новозаветната историја. Захариј бил свештеник од Авијовата чреда и служел во Ерусалимскиот храм, додека Елисавета потекнувала од свештенички род. Евангелието според Лука ги опишува како праведни луѓе кои долго време немале дете и веќе биле во напредната возраст кога нивниот живот добил неочекуван пресврт.
Додека Захариј служел во храмот, му се јавил Архангел Гаврил и му соопштил дека Елисавета ќе роди син кој ќе има посебна улога во Божјиот план. Захариј се посомневал поради нивната старост и останал нем сè до раѓањето на детето. Кога дошло времето да му дадат име, тој напишал дека детето ќе се вика Јован. Тогаш повторно проговорил и, според евангелскиот запис, го прославил Бога.
Тој син бил Свети Јован Претеча и Крстител – пророкот што подоцна ќе го повикува народот на покајание и ќе го крсти Христос во Јордан. Токму затоа денешниот спомен на Захариј и Елисавета не е споредна семејна епизода, туку важен дел од настаните што во христијанската традиција непосредно му претходат на Христовото јавно дело. Подеталното житие на Захариј може да се прочита во календарскиот запис за Светиот пророк Захариј, а посебно е обработено и житието на праведна Елисавета.
Од храмот во Ерусалим до пустината
Црковното предание го продолжува раскажувањето и по раѓањето на Јован. Кога царот Ирод наредил убивање на децата во Витлеем и околината, Елисавета побегнала со малиот Јован, барајќи засолниште далеку од војниците. Преданието зборува за нивното чудесно сокривање во планински предел, додека Захариј останал во храмот.
Бидејќи не сакал да открие каде се наоѓа неговиот син, Захариј бил убиен во храмскиот простор. Елисавета, според житието, се упокоила кратко потоа, а младиот Јован останал во пустината до времето кога требало да започне со својата пророчка служба. Овие елементи припаѓаат на црковното предание што го надополнува краткиот евангелски запис и ја објаснува силната почит што Православната црква ја има кон родителите на Претечата.
Во православниот верски календар на Бигорскиот манастир, 18 септември е означен и како претпразненство на Рождеството на Пресвета Богородица. Тоа го поставува денот непосредно пред еден од големите празници во септемврискиот богослужбен круг и му дава дополнителна календарска тежина.
Мачениците Јувентин и Максим
Меѓу дополнителните спомени на денот се и Светите маченици Јувентин и Максим, војници што пострадале во IV век. Нивното мачеништво се поврзува со времето на императорот Јулијан Отстапник, кога повторно се засилиле притисоците врз христијаните. Како војници, тие се нашле во средина во која послушноста кон државната власт била основна должност, но според црковното предание не сакале таа должност да ја стават над својата вера.
Денешниот календар ги споменува и Света Раиса, Преподобномаченик Атанасиј Брестски, благоверниот кнез Глеб, мачениците Урван, Теодор и Медимна и други пострадани христијани. За поширока проверка на годишниот црковен циклус, празниците и постите може да се користи и календарот, житијата и постите на МПЦ-ОА.
Православен верски календар 18 септември во своето средиште сепак ги има Захариј и Елисавета. Нивната приказна е за долгото чекање, молитвата и родителството што во христијанското предание добива значење многу пошироко од нивниот семеен живот. Од нивниот дом ќе излезе човекот што ќе стане глас во пустината и непосреден Претеча на Христос.
Правило на постот
Се пости – пост на масло.
На 18 септември 2026 се паѓа петок и денот е посен. Denovi.mk го означува како ден на пост, а Бигорскиот православен календар го наведува конкретното правило – пост на масло. Според тоа, за православен верски календар 18 септември важи редовниот петочен пост на масло.
