Што се одбележува денес
Православен верски календар 21 септември – денес, 21 септември 2026, православната Црква го празнува Рождеството на Пресвета Богородица, кај народот широко познато како Мала Богородица. Овој голем празник е посветен на раѓањето на Дева Марија, идната Мајка Христова, и е еден од значајните Богородични празници во црковната година. Според православниот верски календар на Denovi.mk за 21 септември, датумот одговара на 8 септември по стар стил, а денес не се пости.
Главен спомен: Рождество на Пресвета Богородица – Мала Богородица
Дополнително: Преподобен Серапион; Преподобен Лукијан, игумен Александровски; Преподобен Арсениј Коневецки; Новомаченик Атанасиј Солунски; Свети Софрониј, епископ Иверски, и други светители
Нов календар: 21 септември 2026
Стар календар: 8 септември
Мала Богородица – празникот на раѓањето на Дева Марија
Рождеството на Пресвета Богородица го отвора кругот на големите празници во новата црковна година. Само неколку дена по почетокот на индиктот, календарот го поставува раѓањето на Марија како прв голем празничен настан. Во црковното разбирање тоа не е случајна календарска близина: со нејзиното раѓање започнува непосредната подготовка за настаните што ќе доведат до Христовото раѓање.
Според црковното предание, родителите на Пресвета Богородица биле праведните Јоаким и Ана. Тие живееле долго без деца, што во тогашната средина било причина за болка и општествено понижување. И покрај возраста, не престанувале да се молат за потомство. Преданието раскажува дека нивната молитва била услишана и им било најавено раѓањето на ќерка која ќе има исклучително место во историјата на спасението.
Житијниот запис на Бигорскиот манастир за Рождеството на Пресвета Богородица ја пренесува традицијата според која Јоаким потекнувал од Давидовиот род, а Ана од родот на Арон. Така црковното толкување во нивната ќерка симболично ги препознава и царската и свештеничката линија, во пресрет на Христос Кого христијанството Го исповеда како Цар и Првосвештеник.
Раѓањето на Марија затоа во православната традиција се доживува како настан на радост и надеж. Нејзиниот живот допрва ќе ги помине клучните моменти што Црквата ги празнува во текот на годината – Воведението во храмот, Благовештението, Христовото раѓање и, подоцна, Успението. Но сето тоа започнува со денешниот празник.
Зошто празникот се нарекува Мала Богородица?
Во народната традиција Рождеството на Пресвета Богородица е познато како Мала Богородица, за разлика од Успението на Пресвета Богородица, кое кај народот се нарекува Голема Богородица. Називот „мала“ не го означува значењето на празникот, туку се однесува на раѓањето на Богородица – нејзиното доаѓање на свет како дете.
Токму затоа Мала Богородица е длабоко вкоренета и во македонската православна традиција. Низ Македонија голем број храмови, манастири и локални празнувања се посветени на Рождеството на Пресвета Богородица. Во многу места овој ден е храмова или селска слава, со богослужби и собири што ја продолжуваат традицијата пренесувана со генерации.
Православен верски календар 21 септември затоа не означува само уште еден светителски спомен. Станува збор за голем Богородичен празник што има јасно место во богослужбениот ритам на Црквата. Целосниот месечен распоред на празници и светителски спомени може да се провери и во православниот календар на МПЦ-ОА.
Јоаким и Ана – молитвата пред раѓањето на Богородица
Иако нивниот посебен спомен Црквата го празнува наредниот ден, праведните Јоаким и Ана се неразделни од значењето на Мала Богородица. Црковното предание го става акцентот врз нивното долгогодишно трпение. Нивната приказна не започнува со чудото, туку со години исполнети со надеж, молитва и разочарување.
Токму во тој контекст раѓањето на Марија добива дополнителна тежина. Она што за Јоаким и Ана било лична семејна радост, во христијанското читање станува почеток на многу поширока приказна. Ќерката за која толку долго се молеле подоцна ќе стане централна личност во настаните околу Христовото воплотување.
Празникот затоа има тивок, но јасен акцент врз надежта. Не ветува дека секоја човечка желба ќе се исполни онака како што очекуваме, туку го чува споменот на луѓе кои не дозволиле долгото чекање да им ја уништи довербата. Во тоа лежи и една од причините поради кои Мала Богородица останува толку силно присутна во православната побожност.
Правило на постот
Не се пости.
На 21 септември 2026 се паѓа понеделник. За празникот Рождество на Пресвета Богородица оваа година нема пропишан пост. И Denovi.mk и православниот верски календар на Бигорскиот манастир го наведуваат денот како непосен. Според тоа, за православен верски календар 21 септември правилото е јасно – денес не се пости.
