Сезонскиот грип во најголемиот број случаи поминува без сериозни последици. Почнува нагло, со температура, треска, болки во мускулите и зглобовите, главоболка, изразена слабост и кашлица, а по неколку дена организмот постепено почнува да се враќа во нормала. Токму затоа грипот често го доживуваме како непријатна, но минлива зимска инфекција.
Сепак, границата меѓу вообичаен тек на болеста и состојба што бара лекарска проценка не треба да се потценува. Светската здравствена организација нагласува дека сезонскиот грип може да предизвика тешка болест, особено кај луѓе со поголем ризик од компликации. Вообичаената инфекција може да премине во пневмонија, да влоши хронична болест или, поретко, да предизвика посериозни воспалителни компликации.
Грипот обично почнува нагло
За разлика од обичната настинка, која често се развива постепено, грипот обично доаѓа брзо. Човек кој наутро се чувствувал релативно добро може веќе попладне да има висока температура, силна малаксаност, болки во телото и потреба да легне.
Најчести се температурата или чувството на треска, сува кашлица, болка во грлото, главоболка, болки во мускулите и изразен замор. Кај дел од луѓето има и затнат или течен нос, а кај децата почесто отколку кај возрасните можат да се јават повраќање и дијареја. Важно е и тоа што грипот не мора секогаш да биде придружен со температура – особено кај повозрасни луѓе и кај лица со ослабен имунитет.
Кај некомплициран грип, најинтензивните симптоми обично почнуваат да се намалуваат по неколку дена. Кашлицата и чувството на исцрпеност можат да траат подолго, понекогаш и повеќе од две недели. Самото присуство на кашлица по повлекувањето на температурата, затоа, не значи автоматски дека се развила компликација.
Проблемот почнува кога текот на болеста се менува
Поважно од еден изолиран симптом е целокупното движење на болеста. Ако пациентот постепено се чувствува подобро, тоа обично одговара на очекуваниот тек. Ако состојбата станува полоша, ако се појават нови симптоми или ако температурата и кашлицата се вратат откако веќе почнале да се повлекуваат, тогаш сликата се менува.
Особено внимание бара отежнатото дишење. Чувство дека не може да се земе доволно воздух, забрзано или тешко дишење, болка или постојан притисок во градите се сигнали што не треба да се припишуваат само на „силен грип“. Според американскиот Центар за контрола и превенција на болести, ваквите симптоми се меѓу предупредувачките знаци за кои треба да се побара итна медицинска помош.
Истото важи и за изразена слабост што го оневозможува нормалното движење, конфузија, необична поспаност, вртоглавица што не поминува, напади или значително намалено мокрење. Последново може да биде знак дека организмот е дехидриран или дека состојбата станува посериозна.
Кога подобрувањето е само привремено
Еден од позначајните предупредувачки обрасци е кога човек прво почнува да закрепнува, а потоа повторно добива температура или кашлицата нагло се влошува. Таквата промена понекогаш може да укажува на секундарна инфекција, меѓу кои и бактериска пневмонија.
Грипот сам по себе може да предизвика вирусна пневмонија, а оштетувањето на слузницата на дишните патишта може да создаде услови за дополнителна бактериска инфекција. Во таков случај клиничката слика веќе не е онаа на едноставен, самограничувачки грип.
Пневмонијата не е единствената можна компликација. Инфлуенцата може да придонесе за воспаление на срцевиот мускул, воспаление на мозокот, воспаление на мускулното ткиво или сериозно влошување на веќе постоечки заболувања. Тоа не се чести исходи, но се една од причините зошто промената на симптомите е поважна од самата дијагноза „грип“.
Кај некои луѓе прагот за јавување кај лекар треба да биде понизок
Иста инфекција не носи ист ризик за секого. Повозрасните лица, малите деца, бремените жени, луѓето со хронични срцеви и белодробни заболувања, дијабетес, болести на бубрезите или црниот дроб, како и лицата со ослабен имунитет имаат поголема веројатност да развијат тежок облик на грип или компликации.
СЗО препорачува лицата со висок ризик да побараат медицински совет порано во текот на болеста, особено бидејќи антивирусните лекови имаат најголема корист кога се започнуваат навреме. Тоа не значи дека секоја температура бара итна помош, туку дека кај ризичните групи нема иста резерва за чекање како кај млад и инаку здрав човек.
Кај луѓето со астма, на пример, грипот може да предизвика влошување на дишењето. Кај лица со срцеви заболувања инфекцијата може дополнително да го оптовари кардиоваскуларниот систем, а кај дијабетес може да го наруши контролирањето на шеќерот во крвта. Понекогаш најважниот знак не е нов симптом, туку наглото влошување на старата хронична состојба.
Кај децата сликата може да изгледа поинаку
Кај малите деца треба да се следи не само температурата, туку и начинот на кој детето дише, пие течности и реагира на околината. Брзо или отежнато дишење, вовлекување на ребрата при вдишување, синкава боја на усните или лицето, изразена поспаност, тешко будење или недостиг од нормална реакција се знаци за итна проценка.
Дехидрацијата е уште еден ризик. Ако детето не пие, нема солзи при плачење, устата му е сува или подолго време не мокри, не треба да се чека состојбата сама да се поправи. Кај многу мали бебиња и самата појава на температура бара повнимателна медицинска проценка.
Антибиотикот не е лек за грип
Една од најчестите грешки во сезоната на респираторни инфекции е автоматското барање антибиотик. Грипот е вирусна инфекција и антибиотиците не делуваат на вирусите. Тие можат да имаат место само ако лекар утврди или сериозно се сомнева дека се развила бактериска компликација.
Непотребното земање антибиотик не го скратува грипот и не спречува пневмонија „за секој случај“. Напротив, може да предизвика несакани ефекти и да придонесе за антибиотска резистенција.
Кај некомплициран грип, одморот, внесувањето доволно течности и контролата на симптомите најчесто се доволни додека имунолошкиот систем ја совладува инфекцијата. Кај пациентите со висок ризик или потешка клиничка слика лекарот може да процени дека е потребна антивирусна терапија.
Не е секоја висока температура опасна, но не е ни секое влошување нормално
Најкорисно е грипот да не се третира ниту со паника ниту со потценување. Кај повеќето луѓе организмот успешно ќе ја совлада инфекцијата, а по неколку денови ќе започне јасно подобрување. Она што заслужува внимание е отстапувањето од тој тек.
Отежнато дишење, болка или притисок во градите, конфузија, тешка слабост, дехидрација, нагло влошување на хронична болест или повторно појавување на температура и силна кашлица по привидно подобрување се сигнали дека домашното лекување можеби повеќе не е доволно.
Грипот е вообичаена сезонска инфекција, но „вообичаена“ не значи секогаш безопасна. Вистинската разлика ја прави способноста да се препознае моментот кога очекуваното закрепнување престанува да изгледа како закрепнување.
Напомена: Текстот е информативен и не заменува лекарски преглед. При отежнато дишење, силна болка во градите, нарушена свест или друго нагло влошување треба веднаш да се побара медицинска помош.
