Пенелопе Круз и Хавиер Бардем го претставија „Бункер“ на 83. Венециски филмски фестивал, каде новиот психолошки трилер на Флоријан Зелер е во конкуренција за Златниот лав. Филмот ја донесе Круз во Венеција како актерка во една од позвучните фестивалски премиери, но прес-конференцијата брзо покажа дека разговорот нема да остане само на филмот, улогите и црвениот тепих.
Кога беше прашана зошто актерите јавно навлегуваат во политички и општествени теми, Круз одговори дека би било контрадикторно да се избегнуваат тие прашања додека се промовира дело што токму нив ги отвора. „Бункер“ зборува за моќта, стравот, привилегијата и за свет во кој мал број луѓе имаат огромно влијание врз животот на милијарди други. Во таков контекст, позицијата „не зборувам за политика“ за неа едноставно ја губи смислата.
„Бункер“ – кога богатството бара излез само за себе
Зелер ја поставува приказната околу архитект кој добива исклучително профитабилна, но морално вознемирувачка задача – да изгради луксузен бункер за технолошки милијардер уверен дека општеството се движи кон колапс. Како што проектот сè повеќе го обзема, неговиот 17-годишен брак почнува да се распаѓа. Официјалниот синопсис на Sony Pictures Classics токму моралната двосмисленост ја поставува во средиштето на приказната, додека во актерската екипа, покрај Круз и Бардем, се и Стивен Греам, Пол Дејно и Патрик Шварценегер.
Но бункерот кај Зелер не е само архитектура. Тој станува слика на современата желба за изолација – можност најбогатите да купат сопствено бегство од последиците на светот во чие создавање и самите учествуваат. Режисерот во Венеција зборуваше и за концентрацијата на економска и дигитална моќ во рацете на мал број луѓе, додека Круз посочи дека најголемите светски одлуки понекогаш ги носи круг што би можел да се изброи на прстите. Така брачната драма станува и приказна за системот околу неа.
Филмот трае 126 минути, снимен е на англиски и шпански јазик и е дел од главната конкуренција на Венеција. Официјалната програма на Венециското биенале го наведува како француско-шпанска продукција, со сценарио и режија на Флоријан Зелер.
Црвениот тепих е највидливиот слој, но не и најинтересниот
Фестивалската машинерија, се разбира, има и своја визуелна страна. При појавувањето во Венеција, Круз привлече внимание со долга црна тоалета со нагласени пердувести детали, а фотографиите од неа и Бардем веднаш влегоа во забавните и модните рубрики. Тоа е дел од логиката на големите фестивали: пред публиката да почне да зборува за филмот, најчесто веќе зборува за она што го видела на скалите пред салата.
Кај Круз годинава, сепак, визуелниот впечаток брзо му отстапува место на нешто посуштинско. Таа во Венеција промовира филм за луѓе кои можат да си изградат физички излез од кризите, а истовремено јавно го поставува прашањето за одговорноста на оние што имаат поголема видливост и погласен микрофон. Бардем го формулираше тоа едноставно: професијата не го одредува правото човек да зборува за она што го смета за важно, иако славата неизбежно носи поголем досег – а со него и поинаква одговорност.
Три филма и правило што може да ја смени оскаровската математика
Во исто време, Венеција е само еден дел од исклучително активната година на Круз. Покрај „Бункер“, таа се појавува во „La Bola Negra“ на Хавиер Калво и Хавиер Амброси и во „The Invite“, комедијата на Оливија Вајлд со Сет Роген, Едвард Нортон и самата Вајлд. „La Bola Negra“, инспирирана и од недовршено дело на Федерико Гарсија Лорка, веќе освои награда за најдобра режија на Канскиот фестивал, поделена меѓу Калво и Амброси. Канскиот фестивал ја наведува Круз во улогата на Нене, заедно со Глен Клоуз и пошироката актерска екипа.
„The Invite“, пак, е продукција на A24 за два брачни пара и една вечера што постепено ги разоткрива пукнатините во нивните односи. И тука бракот и неговите скриени тензии се дел од материјалот, иако во сосема поинаков жанровски регистар од „Бункер“.
Токму оваа концентрација на улоги ја прави интересна и една нова промена во оскаровските правила. Американската филмска академија од 99. доделување дозволува еден актер да биде номиниран повеќепати во иста актерска категорија, доколку секоја од неговите изведби заврши меѓу петте со најмногу гласови. Претходно, ако две изведби на истиот актер стигнеа доволно високо, во номинациите остануваше само онаа со повеќе гласови. Промената е официјално потврдена од Американската филмска академија.
Тоа не значи дека Круз автоматски има две, а уште помалку три номинации. Филмовите најпрво мора да ги исполнат условите за подобност, студијата да ги определат своите кампањи и категории, а членовите на Академијата да ги изгласаат конкретните изведби. Новото правило само ја отстранува старата пречка поради која две силни улоги на ист актер не можеа истовремено да останат во една иста категорија. Во година со три забележливи филма, тоа е промена што неизбежно го става името на Круз во пошироката оскаровска дискусија.
Круз веќе знае што значи оскаровска сезона
За Пенелопе Круз ова не е непозната територија. Таа го освои Оскарот за најдобра споредна женска улога за „Vicky Cristina Barcelona“ на церемонијата во 2009 година, а во нејзината кариера има и други номинации во главна и споредна категорија. Официјалната архива на Академијата ја бележи победата што пред 17 години ја постави меѓу европските актерки со трајно место во холивудската наградна историја.
Сепак, она што моментално ја прави интересна не е прогнозата дали повторно ќе држи златна статуетка. Во Венеција се совпаднаа неколку линии од нејзината кариера: актерка во филм што го испитува стравот од другиот и моќта на екстремното богатство, јавна личност која не сака политичките прашања да ги остави пред вратата на фестивалската сала и ѕвезда со три различни улоги во сезона во која Академијата првпат ја отвора можноста актер да конкурира против самиот себе.
Црниот фустан ќе остане на фестивалските фотографии. Многу подолго може да траат прашањата што „Бункер“ ги остава зад себе: кој има право да се изолира од последиците на заедничкиот свет, кој ги носи одлуките за тој свет и дали јавната видливост е само привилегија – или понекогаш и обврска да се проговори.
