fbpx Прескокни до главната содржина

Настани на денешен ден-20. септември

Православен верски календар-20.09.
331 п.н.е. – Битката кај Гавгамела е една од најзначајните воени победи на Александар Македонски, која довела до конечен пад на Персиската Империја под водоство на царот Дариј III. И покрај тоа што персиската војска била многу побројна, тактичката генијалност на Александар овозможила клучна победа на територијата на денешен Ирак. Александар применил иновативна тактика со напад во форма на клин, директно насочен кон центарот каде што се наоѓал Дариј III. Со овој маневар ја пробил персиската линија и предизвикал паника. Гледајќи дека неговата лична гарда е загрозена, Дариј III побегнал од бојното поле, што целосно го скршило моралот на неговата војска. Оваа победа му го отворила патот на Александар кон Вавилон и Суза, а набрзо потоа тој се прогласил за „Крал на Азија“;
480 п.н.е – Во поморската битка кај островот Саламин во Егејското Море, Грците, под команда на атинскиот генерал Темистокле ги победија Персијците предводени од кралот Ксеркс, со што се обезбеди превласт на Атина на море;

1519 – Експедицијата на Фернандо Магелан (1519–1522) е првото патување околу светот во човечката историја, кое дефинитивно докажало дека Земјата е тркалезна. Иако целта била да се најде западен пат до богатите Молучки Острови (Островите на зачините) во денешна Индонезија, патувањето се претворило во една од најсуровите и најславните поморски авантури. Магелан тргнал од Шпанија со 270 луѓе и пет брода. По долга и тешка потрага долж Јужна Америка, тој го открил преминот помеѓу Атлантскиот и Тихиот Океан, кој денес го носи неговото име. Кога влегле во новиот океан, водата била исклучително мирна, па затоа Магелан го нарекол Mare Pacificum (Мирно Море или Тихи Океан). Самиот Магелан не го дочекал крајот на патувањето. Тој загинал во Битката кај Мактан на Филипините во 1521. година, во судир со локалните племиња предводени од поглаварот Лапу-Лапу. Експедицијата ја довршил шпанскиот морепловец Хуан Себастијан Елкано. Во Шпанија се вратил само бродот Викторија со едвај 18 преживеани членови на екипажот, претоварен со вредни зачини;
1697 година – Во Рејсвик, во близина на Хаг, Англија, Шпанија, Холандија и Германската империја, беше потпишан мировен договор со Франција, со што заврши војната на Големата алијанса. Преку вешта дипломатија, Франција успеа да ги задржи скоро сите освоени територии;
1833.- Роден е италијанскиот новинар и пацифист Ернесто Теодоро Монета, добитник на Нобеловата награда за мир во 1907. Тој беше директор на миланскиот весник Ил Секоло и претседател на Меѓународниот конгрес за мир во Милано во 1906 година, а во младоста следбеник на Гарибалди и борец;

1842.- Роден е шкотскиот хемичар и физичар Jamesејмс Девар, пронаоѓач на термосот. Прво произведе течност (1898), а потоа цврст водород (1899);

1863.- Умре германскиот филолог и писател Јакоб Грим, основач на модерните германски студии. Со својот брат Вилхелм, тој собра и објави познати приказни и бајки за деца. Започна да работи на големиот „Германски речник“ (1852). Преведувал српски народни песни собрани од Вук Стефановиќ Караџиќ;

Прочитај и за ... >>  Каење

1870 – Силите на италијанскиот крал Виторио Емануеле влегоа во Рим, завршувајќи го обединувањето на Италија. Папата Пие IX се повлече во Ватикан и се прогласи за затвореник;

1928 – Големиот фашистички совет станува врховно законодавно тело во Италија, заменувајќи го поранешниот Совет на заменици;

1934.- Родена е италијанската филмска актерка Софија Скиколоне, позната како Софија Лорен, оскаровка од 1961 година за „Две жени“. Таа се прослави со филмовите „Чокара“, „Црна орхидеја“, „Леб, Loveубов и …“, „Копнеж под славините“;

1945.- Сојузничкиот конгрес и неговите водачи, Махатма Ганди и Пандит Неру, го отфрлија британскиот предлог за самоуправа и побараа целосна независност на Индија;

1957.- Умре финскиот композитор Јан Сибелиус, автор на седум симфонии, популарен концерт за виолина и познатата симфониска поема „Финска“;

1960.- Поранешна британска колонија на Кипар, 13 африкански држави кои добиваат независност се примени во ОН;

1970.- Советско летало Луна 16 слета на Месечината и собира примероци од месечината на почвата;

1976.- Шведската социјалдемократска партија ги загуби парламентарните избори, првпат по повеќе од 40 години;

1977 – Виетнам и Djибути се примени во ОН како 149 -та и 150 -та членка на меѓународната организација;

1979.- Соборен е Jeanан Бадел Бокас, владетел на Централноафриканската империја. Новиот шеф на државата, поранешниот претседател Давид Дацко, ја врати земјата на републички статус. Бокаса ја собори Дака со воен удар во 1965 година, а во 1976 година ја укина републиката и се прогласи за император;

1981 – Централноамериканската држава Белизе на брегот на Карибите (поранешен британски Хондурас) доби независност од Британија;

1984.- Во напад со автомобил -бомба врз американската амбасада во Бејрут загинаа 16 лица, а американскиот амбасадор беше повреден;

1990.- Парламентите на Источна и Западна Германија го ратификуваа договорот што ги обединува двете земји;

1990.- Умре српскиот дизајнер на авиони Слободан Зрниќ, декан на Машинскиот факултет на Универзитетот во Нови Сад, еден од дизајнерите на авионите ИК-3 и С-49. На 6 април 1941 година, авионот ИК-3 учествуваше во одбраната на Белград во Втората светска војна;

1991.- Црногорскиот парламент ја прогласи Црна Гора за еколошка држава во Забjак и прифати декларација за заштита на природата. Проектот на првата еколошка држава во светот беше прифатен во 1992 година на светскиот еко-самит во Бразил под покровителство на ОН;

2000.- Рускиот космонаут Герман Титов, вториот човек што лета во вселената, умре во Москва. Во август 1961 година, во бродот „Восток 2“, Титов помина 25 часа во вселената, патувајќи околу земјата 17 пати. За неговите заслуги во освојувањето на универзумот, тој ги доби највисоките државни награди и титулата херој на СССР;

Прочитај и за ... >>  Што навистина јадеме кога купуваме лосос

2001.- Албанските терористи започнаа со предавање на последното оружје на трупите на НАТО во Македонија. Тој ден, во македонскиот парламент започна дискусија за уставните амандмани што ќе гарантираат поголеми права на албанското малцинство;

2003.- Поранешниот американски претседател Бил Клинтон официјално го отвори Меморијалниот центар во Поточари (БиХ) посветен на жртвите од масакрот во Сребреница во 1995 година, кога силите на Армијата на Република Српска убија околу 8.000 Бошњаци;

2005.- Во Виена умре познатиот „ловец на нацистите“ Симон Визентал, одговорен за апсењето на повеќе од 1.000 припадници на германскиот нацистички режим, меѓу кои и еден од најблиските соработници на Хитлер, Адолф Ајхман и поранешниот командант на концентрациониот логор Треблинка, Франц Штангл;

2008.- Илјадници луѓе учествуваа на мировните протести во Берлин и Штутгарт, Германија и Манчестер во Обединетото Кралство, спротивно на војната во Авганистан;

2011 година – Во судирите во Јемен откако полицијата употреби снајперисти и минофрлачки оган во масовните протести против јеменскиот претседател Али Абдула Салех, кој е на власт речиси 33 години, загинаа 60 луѓе за три дена;

2011.- Словенечкиот парламент и изгласа недоверба на владата на премиерот Борут Пахор;

2012.- Францускиот музеј Лувр отвори оддел посветен на исламската уметност, со околу 18.000 уметнички дела кои датираат од седмиот до 19 век, во чија 11 -годишна изградба беа инвестирани 100 милиони евра;

2014.- Партијата Национален центар на десниот центар победи на парламентарните избори во Нов Зеланд, со што на премиерот на Нов Зеланд, Johnон Кеј му беше доделен трет последователен мандат;

2015 година – На предвремените избори во Грција, втор од почетокот на годината, победи Сириза, предводена од Алексис Ципрас, кој ќе формира влада со десничарската партија „Независни Грци“. Новата коалициска влада на Грција, дури и по други предвремени избори, останува во истиот состав како и претходната, чија оставка ги предизвика тие избори;

2016 година – Во Сомалија, пет милиони луѓе не добиваат доволно храна, а меѓу нив, повеќе од 300.000 деца под петгодишна возраст се акутно потхранети. Сушата во јужна и централна Сомалија е главниот виновник за драматичниот недостаток на храна;

2019 година – Неколку стотици илјади луѓе излегоа на улиците низ градовите ширум светот, како дел од глобалниот штрајк на кој беше упатено барање до светските лидери што се собраа на самитот на ОН за климата да усвојат итни мерки за спречување на климатска катастрофа.

За авторот: Љупчо Димитровски

Долгогодишен радио и ТВ новинар, писател и медиумски уредник со повеќе од 40 години искуство во електронските медиуми. Автор е на над 150 книги и основач на порталот Panoptikum.mk, како продолжение на култната емисија „Паноптикум“, со силен фокус на комуникација и новинарство.

За повеќе написи од авторот кликни тука.

Важна напомена: Сите права се задржани. Не е дозволено какво било преземање, копирање, објавување или преработка на делови или цели содржини од овој портал без претходно одобрение од авторот, редакцијата и/или издавачот. За секоја повреда на авторските и сродните права, Паноптикум го задржува правото да побара надомест и соодветна правна заштита.

Уредничка напомена: Во подготовката на содржината може да се користи дигитална/AI асистенција како помошна алатка за јазична, структурна, истражувачка или визуелна обработка. Финалниот текст е уреднички прегледан и објавен под одговорност на авторот и/или редакцијата. Главната илустрација на написот може да биде фотографија, авторска/архивска слика или AI-генерирана концептуална илустрација создадена за визуелна поддршка на текстот.