Големиот прекин на услугите на Microsoft, кој започна во четвртокот, 12. ноември, и продолжи да предизвикува проблеми и вчера ги погоди Outlook, Teams, Copilot и други услуги на Microsoft 365 во повеќе земји. Компанијата соопшти дека нема индикации за сајбер напад и дека проблемот не бил предизвикан од вештачка интелигенција, додека обновувањето на услугите се одвиваше постепено.
Прекинот брзо престана да биде само техничка непријатност. Без е-пошта, календар, деловни состаноци и комуникациски алатки останаа компании, државни институции и други организации чие секојдневно работење зависи од инфраструктурата на Microsoft. Reuters објави дека прекинот траел повеќе од еден ден и дека проблемите биле регистрирани во повеќе региони во светот.
Што се случи со Microsoft
Според информациите кои Microsoft ги објави во текот на обновувањето на системите, компанијата работела на стабилизирање на серверската инфраструктура и постепено враќање на капацитетите. Македонските медиуми, повикувајќи се на соопштенија од компанијата, објавија дека техничкиот проблем се појавил во контекст на промени во мрежната инфраструктура и дека Microsoft ја исклучил можноста инцидентот да е последица на позната злонамерна активност.
Проблемот се почувствува најсилно кај Exchange Online и Outlook, а последиците се прелеаја и врз Teams, Copilot и други услуги од екосистемот Microsoft 365. Во одредени компании тоа значеше неможност да се испрати електронска пошта, да се пристапи до календар или да се одржи планиран виртуелен состанок.
Во петокот Microsoft известуваше за постепено подобрување на состојбата, додека Associated Press пренесе дека проблеми биле пријавени во десетици земји и дека обновувањето продолжувало и во вториот ден од инцидентот.
430 милиони корисници не значи 430 милиони погодени корисници
Во дел од извештаите се појави бројката од околу 430 милиони корисници. Таа сепак бара внимателно читање. Microsoft нема потврдено дека 430 милиони луѓе биле директно погодени од прекинот. Бројката се однесува на приближниот обем на корисничката база на услугите Microsoft 365, а не на официјално утврден број лица што останале без пристап. Реалниот број на погодени корисници засега не е прецизно утврден. Системите за следење прекини регистрираа голем број пријави, но таквите податоци ја покажуваат само видливата страна на проблемот: не секој корисник што има тешкотии поднесува пријава, а една пријава од компанија може да претставува проблем за многу вработени.
И проценките за економската штета треба да се читаат како проценки, а не како конечна сметка. Вкупните економски последици би можеле да достигнат речиси седум милијарди долари. Размерот ќе може попрецизно да се утврди дури откако компаниите и институциите ќе ги пресметаат загубеното работно време, прекинатите операции и дополнителните трошоци.
Кога факсот повторно станува резервен систем
Можеби најинтересниот дел од глобалниот прекин не беше самиот дефект, туку она што се случи кога современите дигитални алатки престанаа да работат.
Некои компании се вратија на телефони, резервни комуникациски канали, па дури и на факс. Reuters објави дека финансиски, осигурителни, транспортни и други компании морале импровизирано да ги менуваат вообичаените работни процедури. Токму тука техничкиот инцидент добива пошироко значење: многу организации имаат планови за континуитет, но тие често се изградени врз претпоставката дека основните облачни и комуникациски услуги едноставно ќе бидат достапни.
Кога еден снабдувач истовремено обезбедува електронска пошта, идентитет, документи, видеосостаноци, складирање и дел од алатките со вештачка интелигенција, дефектот во една инфраструктурна точка лесно може да се претвори во организациски проблем на сосема друго место.
Токму затоа прекинот е поширока приказна од неколку часа без Outlook. Тој повторно го отвора прашањето за технолошката зависност – тема што е особено важна и за помалите држави и компании кои немаат сопствена инфраструктура и се потпираат на глобалните платформи. Panoptikum веќе пишуваше за технолошката зависност и цената на доцнењето во Македонија, а овој инцидент покажува дека зависноста не се однесува само на вештачката интелигенција, туку и на најобичната деловна комуникација.
А мачорот Лари? Интернетот си најде свој виновник
Додека инженерите се обидуваа да ги вратат системите, Интернет го пронајде својот „виновник“. Профил посветен на Лари, познатиот мачор од Даунинг стрит 10, објави шеговита порака во која се сугерираше дека тој ги изгризал каблите и така го „урнал“ Microsoft.
Објавата, придружена со анимација на маче што гризе кабли собра илјадници реакции и брзо се прошири на социјалните мрежи. Таа на свој начин покажа како интернет-културата реагира на настани што во реалниот свет предизвикуваат сериозни проблеми.
Се разбира, Лари нема никаква врска со дефектот. Вистинската приказна е многу помалку забавна: огромен дел од современото работење е концентриран во инфраструктура што ја управуваат мал број глобални компании. Додека системите функционираат, таа зависност речиси и не ја забележуваме. Кога ќе престанат, доволни се неколку часа за повторно да се појават телефонот, хартијата и факсот – и прашањето дали резервниот план навистина постои или само стои запишан во некоја процедура.
