Премиерот Христијан Мицкоски и СДСМ влегоа во нова остра политичка полемика ден по одбележувањето на 35-годишнината од независноста, по неговата порака дека ако едно општество го наградува „талогот“, тој неизбежно ќе стане елита. СДСМ го протолкува изразот како продолжение на кампања насочена кон политичките противници и критичарите на власта, додека ВМРО-ДПМНЕ возврати дека опозицијата сама се препознала во квалификацијата.
Во празничниот говор на Мицкоски спорната формулација беше поставена во поширок контекст за вредностите што државата ги наградува. Премиерот зборуваше за способноста, чесноста и трудот како критериуми од кои треба да зависи напредокот, а „талогот“ го постави како нивна спротивност. Во тој конкретен дел од говорот не ги именуваше ниту СДСМ ниту неговиот лидер Венко Филипче, што стана главниот аргумент на ВМРО-ДПМНЕ во денешниот одговор.
Од говор за вредности до директна политичка пресметка
Сепак, спорот не почнува и не завршува со една реченица од говорот за 8 Септември. Изразот е веќе дел од актуелниот речник на владејачката партија. Меѓутоа, мора да се наспомне дека подолго време СДСМ во своите соопштенија, на прес конференции ја (пре)именувa ВМРО ДПМНЕ во ВМРО ОКГ (Организирана криминална група). Несомнено „талогот“ е во „равенство“ со „ОКГ“. Конкретно, само неколку дена претходно, на 4. септември на официјалната страница на ВМРО-ДПМНЕ беше објавена прес-конференција во чиј наслов директно се употребува формулацијата „Филипче и талогот на СДС“. Токму тој поширок контекст објаснува зошто СДСМ празничниот говор не го чита како апстрактна критика на општествени девијации.
Опозицијата денеска ја заостри реакцијата. Во соопштението на СДСМ се тврди дека Мицкоски и на Денот на независноста ја продолжил „талог“ кампањата и дека со таквата реторика создава поделби. Партијата отиде и значително подалеку, споредувајќи го таквиот политички пристап со моделот на Ванчо Михајлов и квалификувајќи го како „фашистичка кампања“. Станува збор за став и тешка политичка квалификација на СДСМ, а не за утврден факт.
Членот на Извршниот одбор на СДСМ Андреј Жерновски дополнително тврдеше дека постои противречност меѓу повикот за единство на државниот празник и употребата на термини како „талог“ и „тиња“. Опозицијата ја поврза реториката и со сопствената оценка дека Владата нема доволно резултати, префрлајќи го спорот од јазикот кон економијата, животниот стандард и начинот на владеење.
ВМРО-ДПМНЕ: СДСМ сам се препозна
Од ВМРО-ДПМНЕ возвратија дека во спорниот дел од говорот ниту СДСМ ниту Филипче биле именувани како „талог“. Според партиската реакција, пренесена и во повеќе медиуми фактот што опозицијата реагирала значи дека „сама се препознала“. Владејачката партија истовремено го обвини СДСМ дека поттикнува нихилизам и политички поделби.
Подоцна во текот на денот и Мицкоски лично се наврати на полемиката. Тој рече: „Ако талогот ја победи елитата и стане елита, тогаш вистинската елита ќе си замине“. Премиерот повтори дека не го именувал СДСМ и оцени дека јавните функционери треба да се занимаваат со резултати наместо да се жалат на критиките.
Всушност кој е „талогот“?
Токму тука полемиката станува поширока од вообичаената размена на партиски соопштенија. Ако изразот се чита изолирано од празничниот говор, тој може да се разбере како критика на систем во кој нечесноста, клиентелизмот или неспособноста се наградуваат. Ако се стави во контекст на партиската комуникација во која истиот збор веќе директно бил поврзуван со Филипче и СДСМ, границата меѓу општествена метафора и политичка етикета станува многу потесна.
Од друга страна, СДСМ со споредбите со фашизмот и Ванчо Михајлов ја подига конфронтацијата на уште повисоко ниво. Така, наместо расправа за тоа кои вредности навистина ги наградува државата, јавноста добива натпревар во сè потешки квалификации: „талог“, „тиња“, „нихилизам“, „фашистичка кампања“.
Зборот што требаше да опише еден систем на вредности за неполни два дена стана главната ознака на новата партиска пресметка. А прашањето што останува зад политичката бучава е многу поконкретно: кој ги поставува критериумите за тоа кој е „елита“, кој е „талог“ и каде завршува критиката на лошите општествени практики, а почнува етикетирањето на политичкиот противник?
