Премиерот Христијан Мицкоски денеска порача дека излезот од застојот во односите со Бугарија го гледа во продолжување на дијалогот и во постепено приближување на различните позиции. Изјавата доаѓа два дена по средбата во Софија меѓу министрите за надворешни работи Тимчо Муцунски и Велислава Петрова-Чамова, на која не беше постигнат договор за прашањата што го блокираат македонскиот европски пат.
„Јас се радувам што тој дијалог почна, се радувам што за дијалогот се запознаени нашите партнери. Тоа е убавината во демократијата, да разговарате кога имате различни ставови, а умешноста во демократијата е кога тие различни ставови ќе ги приближите и на крај ќе дојдете до компромис“, изјави Мицкоски, додавајќи дека очекува разговорите да продолжат и во одреден момент да се дојде до решение.
Дијалогот продолжува, но разликите остануваат
Новиот тон доаѓа по разговорите на Муцунски и Петрова-Чамова на 8. октомври во Софија. Македонскиот министер ја оцени средбата како конструктивна и одржана во позитивен дух, но истовремено посочи дека позициите на двете страни остануваат значително оддалечени. Бугарското Министерство за надворешни работи, од своја страна, соопшти дека Петрова побарала информација за временската рамка во која Македонија планира да ги исполни обврските поврзани со европскиот процес.
Panoptikum претходно пишуваше дека средбата во Софија не донесе договор, но го задржа директниот дипломатски канал отворен. Во тој контекст, сегашната изјава на Мицкоски не значи дека е пронајдено решение, туку дека Владата засега ја гледа продолжената комуникација како единствен практичен пат кон можно приближување на ставовите.
Тоа е и промена на атмосферата во споредба со изјавите пред средбата, кога очекувањата од разговорите беа сведени на минимум. По средбата, формулацијата се поместува од прашањето дали ќе има суштински разговор кон прашањето дали започнатиот дијалог може да создаде политички простор за компромис.
Уставните измени остануваат главната точка на несогласување
Суштинската разлика сепак останува непроменета. Софија продолжува да инсистира на исполнување на обврските преземени во рамките на европскиот договор од 2022. година, меѓу кои и внесувањето на Бугарите во Уставот. Македонската влада, пак, бара поголема предвидливост на европскиот процес и гаранции дека евентуалното исполнување на оваа обврска нема да биде проследено со нови билатерални условувања.
Токму ова прашање во изминатите недели беше во средиштето на повеќе дипломатски пораки од Скопје. Panoptikum претходно анализираше дека Мицкоски бара поактивно присуство на Европската Унија во разговорите со Софија, а по посетата на претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен на Скопје на 2. октомври беше направен и конкретниот чекор што доведе до средбата на министрите во Софија.
Фон дер Лајен тогаш потврди дека со Мицкоски е договорен нов чекор со цел процесот да се деблокира и посочи дека, доколку застојот биде надминат, Македонија би можела брзо да напредува во пристапниот процес.
Следната средба сè уште не е најавена
Мицкоски денеска не посочи конкретен термин за нова средба меѓу претставници на Македонија и Бугарија. На прашањето дали би можело да има нов разговор пред декемвриските европски состаноци, тој порача процесот да се движи „по природен пат“ и дека јавноста ќе биде информирана кога ќе има напредок.
Тоа остава отворени две паралелни линии. Првата е политичката – дали Скопје и Софија можат да изградат доволно доверба за разговор за прашањата околу кои во моментов има суштинско несогласување. Втората е европската – колку активно Брисел ќе остане вклучен во обидот процесот да се придвижи од билатерален спор кон функционален пристапен дијалог.
Засега нема договор, ниту најавена формула што би ги помирила различните позиции. Има повторно воспоставена директна комуникација. По подолг период во кој односите меѓу Скопје и Софија главно се читаа преку блокади, услови и меѓусебни реакции, токму од продолжувањето или прекинот на тој дијалог ќе зависи дали средбата од 8. октомври ќе остане дипломатска епизода или ќе стане почеток на посериозен процес.
Фактографската рамка за средбата на 8. октомври е потврдена и од бугарското МНР, додека Европската комисија го потврдува договорениот обид за деблокада по посетата на Урсула фон дер Лајен во Скопје на 2. октомври.
