Собранието ја продолжи кризната состојба поврзана со снабдувањето со нафта и нафтени деривати за уште шест месеци – до 20. април 2027. година. Во исто време Владата најавува продолжување на мерките со кои се ублажува цената на дизелот, а со ОКТА се водат преговори за дополнителен попуст од два денари за литар.
Двете теми се директно поврзани, но не се иста мерка. Продолжувањето на кризната состојба е веќе донесена собраниска одлука и се однесува на можноста од нарушување на снабдувањето. Дополнителното намалување на цената на дизелот, пак, во моментот е предмет на преговори и не треба да се третира како веќе договорено поевтинување.
Кризната состојба ќе важи до 20 април 2027
Одлуката е донесена во рамките на 126. пленарна седница на Собранието. Предлогот претходно, на 14. октомври, помина пред Комисијата за одбрана и безбедност, каде што министерот за одбрана Владо Мисајловски образложи дека рокот што истекува на 20. октомври 2026. година треба да биде заменет со нов рок – 20. април 2027. година.
Причината не е прогласување недостиг на гориво во земјата, туку задржување на институционалните механизми за реакција доколку дојде до нарушување на снабдувањето со нафта и нафтени деривати. Кризната состојба првично беше воведена во април годинава, а потоа беше продолжувана. Со денешната одлука таа влегува во уште еден шестмесечен период.
Оттука, самото продолжување не значи дека цените на бензинските станици автоматски ќе се намалат, ниту дека државата се соочува со непосреден прекин на испораките. Мерката, пред сè, создава правна и институционална рамка за постапување ако ризиците на меѓународниот енергетски пазар се пренесат врз домашното снабдување.
Македонија силно зависи од увозот преку Грција
Причината поради која снабдувањето останува чувствително особено јасно се гледа во структурата на увозот. Според Годишниот извештај на Регулаторната комисија за енергетика за 2025. година, дури 86,71 проценти од увезените нафтени деривати дошле од Грција. Бугарија учествувала со 9,28 проценти, Албанија со 2,07 проценти, а Србија со 1,45 проценти.
Таквата концентрација не значи дека снабдувањето во моментов е нарушено, но покажува зошто проблем на еден главен транспортен или снабдувачки правец може брзо да стане домашен економски проблем. Во таа смисла, продолжувањето на кризната состојба е повеќе мерка за управување со ризик отколку потврда дека на домашниот пазар веќе нема доволно гориво.
Дизелот е 97 денари, Владата најавува продолжување на мерките
Според одлуката на РКЕ од 13. октомври, максималната малопродажна цена на еуросупер БС-95 е 98,50 денари за литар, еуросупер БС-98 чини 100,50 денари, а еуродизелот 97 денари за литар.
Премиерот Христијан Мицкоски денеска изјави дека Владата има намера да продолжи со мерките за дизелот, кои опфаќаат намалена стапка на ДДВ и пониска акциза. Според објавените информации, станува збор за ДДВ од 10 наместо 18 проценти и акциза намалена за четири денари по литар. Најавата доаѓа непосредно пред истекувањето на досегашниот рок на мерката на 20 октомври.
За конечниот статус на даночните мерки, сепак, релевантна е формалната одлука на Владата. Во моментот на објавување на најавите, владината седница беше предвидена за денеска, па најавата не треба да се претставува како веќе завршена административна постапка.
Два денара поевтин дизел засега е можност, не донесена цена
Паралелно се водат разговори со ОКТА за дополнителен комерцијален попуст. Мицкоски изјави дека преговорите се блиску до договор со кој дизелот би можел дополнително да се намали за два денари за литар.
Клучниот збор тука е „можел“. Во моментот нема објавена конечна информација дека попустот е договорен и дека новата цена веќе стапува во сила. Доколку преговорите завршат успешно, ефектот би бил дополнително ублажување на трошокот за дизел, над даночните интервенции што ги применува државата.
Продолжената кризна состојба затоа отвора две различни прашања за следните месеци: дали земјата ќе успее да го задржи стабилното снабдување во услови на силна увозна зависност и колку долго државата и снабдувачите ќе можат преку даночни олеснувања и попусти да го амортизираат притисокот од меѓународните цени. За граѓаните највидливиот резултат ќе остане бројката на бензинските станици, но зад неа стои многу пошироко прашање за сигурноста на снабдувањето.
Извори
