Случајот со Ива Михајлова, која се наоѓа во Бугарија и покрај судските мерки со кои ѝ било ограничено напуштањето на Македонија, прераснува од кривично-правно прашање во нов политички и дипломатски спор меѓу Скопје и Софија. Премиерот Христијан Мицкоски порача дека Македонија нема да се откаже од барањето Михајлова да биде вратена и најави дека случајот ќе биде поставен и пред меѓународните партнери.
Македонското МВР претходно соопшти дека во системот за гранична контрола нема евидентиран излез на Михајлова од Македонија. На 13. октомври по барање на Основниот суд во Кочани беше распишана централна и меѓународна потерница. Бугарските институции од своја страна соопштија дека нивното Министерство за надворешни работи не било однапред информирано за нејзиното пристигнување и дека не учествувало во неговото организирање.
Мицкоски: Истрагата треба да покаже што се случило на границата
Премиерот ги отфрли тврдењата дека заминувањето на Михајлова било договорено меѓу властите во Скопје и Софија. Тој изјави дека очекува истрагата да утврди на кој начин таа ја напуштила Македонија и како стигнала во Бугарија. На прашањето за бугарското негирање дека државните институции биле вклучени во нејзиното заминување Мицкоски одговори со контрапрашање што дополнително ја заостри реториката меѓу двете страни. Сепак, тој не презентираше докази за директна вмешаност на бугарските власти, туку рече дека треба да се почека исходот од истрагата.
Мицкоски тврди и дека целиот случај добил политичка димензија и дел од реакциите од Бугарија и од македонската опозиција се насочени кон нанесување политичка штета на Владата и на ВМРО-ДПМНЕ. Тоа е политичка оценка на премиерот, а не утврден факт.
Николоски: Прашањето веќе го засега и владеењето на правото
Вицепремиерот и министер за транспорт Александар Николоски случајот го постави во поширок контекст на македонско-бугарските односи. Тој оцени дека начинот на кој Софија се однесува спрема случајот му штети на имиџот на Бугарија како членка на Европската Унија.
На прашањето дали бугарската држава била директно вклучена во заминувањето на Михајлова Николоски не изнесе категоричен факт, туку рече дека одговор треба да даде истрагата. Истовремено тој изрази очекување Бугарија да постапи по барањата на македонските институции и случајот да биде решаван преку механизмите на меѓународната правна соработка.
Таквиот развој доаѓа во чувствителен момент во односите меѓу двете земји. Само неколку дена претходно, по средбата на министрите за надворешни работи во Софија, директниот дијалог меѓу Македонија и Бугарија продолжи без суштински договор, додека недовербата остана една од главните пречки во политичките односи.
Што е потврдено, а што останува предмет на спор
Во основата на случајот е судска постапка против Михајлова за тешко кривично дело против безбедноста во сообраќајот, поврзано со несреќа со смртни последици. Нејзината кривична одговорност треба да ја утврди судот поради што таа во оваа фаза има статус на обвинета, а не на осудено лице.
Според информациите од македонските институции, на Михајлова уште во октомври 2025. година ѝ биле одземени македонската и бугарската патна исправа и биле определени мерки што го ограничувале нејзиното движење и преминување на државната граница. Откако беше објавено дека се наоѓа во Бугарија, беше активирана постапка за нејзино пронаоѓање и враќање.
Од бугарска страна, Министерството за надворешни работи соопшти дека не било однапред известено за активностите на Михајлова, нејзиното семејство и адвокатот и дека не учествувало во организирањето на нејзиното пристигнување. Тоа официјално негирање директно се судира со сомнежите и политичките квалификации што во Скопје ги изнесуваат дел од владиниот врв.
Дополнителна димензија донесоа и реакции во самата Бугарија. На социјалните мрежи се поставува прашањето како Михајлова ја преминала границата и дали бугарското државјанство може да биде основа за избегнување судска постапка. Тие реакции сепак претставуваат ставови на поединци и не можат да се земат како репрезентативен став на бугарската јавност.
Правен случај што стана дипломатско прашање
Случајот сега се движи по две паралелни линии. Првата е правна – каде, кога и на кој начин Михајлова ја преминала границата, дали биле прекршени судските мерки и како ќе се постапи по меѓународната потерница. Втората е политичка – дали нејзиното заминување и третманот во Бугарија ќе станат уште една точка на конфликт во веќе оптоварените односи меѓу Скопје и Софија.
Мицкоски најавува дека за случајот ќе бидат информирани партнерите во НАТО и Европската Унија. Тоа го носи прашањето надвор од рамките на билатералната полемика, иако конечната тежина на таквиот чекор ќе зависи од она што ќе го утврдат надлежните институции. Во исто време, односите меѓу Скопје, Софија и европските институции веќе се оптоварени со спорот околу македонскиот европски пат.
Во овој момент најважната линија меѓу фактите и политиката останува јасна: Михајлова е во Бугарија, Македонија ја бара преку меѓународни механизми, а начинот на кој ја напуштила државата сè уште е предмет на истрага. Сè друго – од евентуалната институционална вмешаност до тврдењата за политички договори и координации – допрва треба да биде поткрепено со докази.
