Училиштето како најблиска јавна услуга

Во битолската населба Буковски Ливади се реконструира објект што треба да стане подрачно училиште на ООУ „Коле Канински“. Вчера премиерот Христијан Мицкоски, министерката за образование и наука Весна Јаневска и градоначалникот на Битола Тони Коњановски извршија увид во градежните активности, со најава дека проектот ќе им овозможи на децата од населбата да учат таму каде што живеат, наместо секојдневно да патуваат до централното училиште.

Ова не е само локална инфраструктурна вест. Во земја во која образованието често се мери со реформи, стратегии и отчетни бројки, едно маалско училиште ја враќа темата на наједноставното прашање: дали детето има пристап до училиште блиску до домот, во простор што е безбеден, пристоен и човечки?

Според објавата на Општина Битола, проектот предвидува објект на приземје и кат, со пет училници, заеднички простории, санитарни јазли, помошни простории, наставничка канцеларија, библиотека и медиотека. Вкупната изградена површина е околу 400 квадратни метри, а вредноста на договорот изнесува 31.470.403 денари.

Меѓу политичка посета и реална потреба

Во јавноста посетата беше пренесена со два различни акцента. Дел од медиумите ја истакнаа владината порака за инвестиции во образовната инфраструктура и за еднаков пристап до образование. Други, пак, забележаа дека објектот сè уште е во фаза на карабина, со недовршени делови и видливи оштетувања. Токму во таа разлика лежи уредничката тежина на приказната: јавноста не треба да избира меѓу промоција и скепса, туку да бара завршен, функционален и одржлив резултат.

Министерката Јаневска посочи дека околу 80 деца ќе заштедат време затоа што нема да патуваат до централниот дел на градот, а во Битола, според нејзината изјава, се спроведуваат над 16 инфраструктурни објекти за подобро и поинклузивно образование.

Тоа е важна бројка, но бројката сама по себе не е гаранција. Образованието не се подобрува со свечено присуство пред објект, туку со завршена градба, наставници што имаат услови да работат, деца што не губат време во патување и родители што знаат дека училиштето не е привремено ветување, туку стабилна јавна услуга.

Во тој контекст, природно се надоврзува и пошироката паноптикумска тема за модерно и ефективно образование: училиштето вреди кога не е само зграда, туку место што го намалува товарот врз детето, семејството и заедницата.

Битола како тест за локалната инфраструктура

Градоначалникот Коњановски изјави дека училиштето е барање на жителите од Буковски Ливади и дека во населбата има деца што треба да се школуваат блиску до својот дом. Според Општина Битола, проектот е дел од поширок инвестициски циклус во образованието, со вложувања во спортска инфраструктура, енергетска ефикасност, фотоволтаични централи и реконструкции на училишни објекти.

Но секој ваков проект има и тивка обврска: да не остане на фотографија од увид, туку да се претвори во утринска рутина на ученици што пешачат до своето училиште. Децата не добиваат многу од политичка реторика. Добиваат кога вратата на училиштето навистина ќе се отвори.

Токму затоа оваа реконструкција треба да се следи до крај: дали ќе биде завршена во најавениот рок, дали просторот ќе биде безбеден, дали ќе има услови за инклузивно образование и дали училиштето ќе стане траен дел од животот на населбата. Во спротивно, и најдобрата намера останува само уште една недовршена приказна во македонската инфраструктурна хроника.

Паноптикум веќе пишуваше дека образованието не се спасува со отчет, туку со доверба. Буковски Ливади е токму таков пример: довербата ќе се измери не со изјавите дадени на градилиште, туку со првиот училиштен ден во новиот простор.

Што треба да се запамети

Проектот во Буковски Ливади е мал по размер во споредба со големите државни инфраструктурни теми, но е голем таму каде што јавната политика најмногу се проверува – во секојдневието. Училиште блиску до домот значи помалку изгубено време, помалку товар за семејствата и поголемо чувство дека населбата не е периферија што чека ред, туку жива заедница со право на основна јавна услуга.

Ако ова училиште биде завршено како што е најавено, Буковски Ливади ќе добие повеќе од реконструиран објект. Ќе добие доказ дека локалната потреба може да стане јавен приоритет.