Светското првенство 2026. почна како најголем турнир во историјата, а сега, во завршницата на групната фаза, ја покажува и својата најнервозна страна: повеќе репрезентации, повеќе калкулации, повеќе надеж и повеќе сомнежи. Во новиот формат со 48 селекции, првите две репрезентации од секоја група одат понатаму, а нокаут-фазата ја дополнуваат и осумте најдобри третопласирани екипи. Тоа значи дека третото место веќе не е утешна позиција, туку мала врата кон големата сцена.

Токму таму сега се наоѓа Босна и Херцеговина. Победата над Катар од 3-1 во Сиетл не беше само резултат што се запишува во табела, туку вечер во која една репрезентација ја продолжи приказната за својот мундијалски сон. Босна не чекаше подарок, туку си го заработи правото да се надева.

Босански транс, швајцарска сигурност

Керим Алајбеговиќ го отвори натпреварот со гол што изгледаше како порака: ова не е селекција што дошла само да преживее. По неговиот удар, автоголот на Ал Брак и завршниот погодок на Ермин Махмиќ, Босна го совлада Катар со 3-1 и остана во игра за историски пласман во нокаут-фазата. Катар, пак, со тој пораз го заврши својот мундијалски пат.

Во истата група Швајцарија ја покажа онаа тивка сериозност по која често се препознаваат репрезентациите што не мора да бидат гласни за да бидат опасни. Со головите на Рубен Варгас и Јохан Манзамби, Швајцарците ја победија Канада со 2-1 во Ванкувер и го освоија првото место во групата Б. Канада намали преку Промис Дејвид, притисна во завршницата, но Грегор Кобел ја зачува победата. Двете селекции продолжуваат понатаму, Швајцарија како прва, Канада како втора.

Тоа е новата логика на овој Мундијал: една група може да заврши со два сигурни патника и една репрезентација што уште не знае дали нејзината радост е конечна. Босна сега не гледа само во својата табела, туку и во резултатите на другите третопласирани селекции. Во проширениот формат, победата веќе не е секогаш последната реченица. Понекогаш е само почеток на чекањето.

Кога третото место станува политичка математика

Токму затоа нервозата околу натпреварите од последното коло не е случајна. Дел од медиумите пишуваат за сомнежи и калкулации околу дуели што можат да им одговараат на две селекции истовремено, особено кога нерешен резултат или одреден број голови може да влијае врз рангирањето на третопласираните. Можни се такви сценарија во групата Д, каде што резултатот меѓу Австралија и Парагвај може да има одглас и врз селекции што не се на тој терен.

Ова не значи дека натпреварите се наместени. Значи дека форматот создава простор за сомнеж, а фудбалот секогаш живее и од тоа што се игра, и од тоа што навивачите мислат дека се случува зад играта. Кога една репрезентација мора да чека други да ѝ ја завршат судбината, турнирот станува помалку спортска линија, а повеќе лавиринт.

Паноптикум веќе пишуваше дека најголемиот Мундијал во историјата носи не само повеќе натпревари, туку и повеќе прашања. Сега тие прашања стануваат видливи: дали повеќе места значат повеќе праведност, или само повеќе пресметки до последната минута?

Англија, Гана и фудбалот меѓу митот и промашувањето

Во групата Л, Англија и Гана одиграа 0-0, резултат што сам по себе не би бил необичен ако околу него не се создадеше мала фудбалска митологија. Хари Кејн по двата гола против Хрватска не успеа да ја затресе мрежата против Гана, а едно негово големо промашување веднаш го врати во јавноста необичниот наратив за ганскиот врач Нана Кваку Бонсам.

Во исто време, дел од реакциите околу Гана се движат и кон судењето и чувството на неправда. Дали станува збор за „ограбена“ репрезентација? На големите турнири таквите зборови брзо се шират, затоа што секоја спорна ситуација веднаш станува дел од национална емоција. Фудбалот не е само резултат; тој е и чувство дека си бил блиску, дека нешто ти избегало, дека некој друг ти ја одзел приказната.

Шкотска, Босна и чекањето како нова фаза на турнирот

Посебна слика на новиот мундијалски формат е чекањето. Шкотска ќе мора да чека за да дознае дали, и против кого ќе игра во шеснаесетфиналето. Слична психологија сега ја живее и Босна: победата е тука, радоста е вистинска, но конечната потврда зависи од пошироката мундијалска математика.

Токму затоа ова Светско првенство не е само турнир на фаворити. Тоа е турнир на селекции што поинаку ја мерат надежта. За Швајцарија првото место значи контрола. За Канада пласманот понатаму значи продолжување на домашниот сон. За Босна третото место е простор меѓу славје и неизвесност. За Гана бодот против Англија е доказ дека големите имиња не секогаш носат голема игра.

Во тоа е и силата на овој Мундијал: топката веќе не ја следат само оние што победиле. Ја следат и оние што чекаат. А чекањето, кога станува збор за Светско првенство, понекогаш е потешко од самиот натпревар.

За поширокиот контекст на СП 2026, поврзано со форматот, комерцијализацијата и новата фудбалска логика, погледнете ги и текстовите на Паноптикум: Мундијалот почнува со фудбал, визи и една непријатна вистина, Новите правила на Светското првенство ќе го сменат фудбалот повеќе отколку што изгледа и Фудбалот: наједноставната игра што го објаснува светот.