Од вчера на Табановце важи правило што досега имаше сериозна практична празнина: ако странско возило направило сообраќаен прекршок во Македонија и системот „Безбеден град“ го евидентирал, возачот може да биде запрен при излез од државата и да добие прекршочен платен налог. Првиот ден од примената покажа дека еднаквоста пред сообраќајните правила има и своја административна цена – долги редици, нервоза и дополнително оптоварување на еден од најфреквентните гранични премини.
Сликата од Табановце брзо се префрли и на социјалните мрежи. Дел од српските патници реагираа поради чекањето и казните, а дел од македонските корисници возвратија дека прекршокот останува прекршок без оглед на регистарската табличка. Така едно сообраќајно и административно прашање за само неколку часа доби и непотребна национална боја.
Странската табличка веќе не значи дека прекршокот останува без санкција
Флеш:
Според информациите што Министерството за внатрешни работи ги соопшти вчера, на Граничниот премин Табановце при излез од Македонија се постапува со возачи на странски возила за кои системот претходно регистрирал сообраќаен прекршок. На возачот му се соопштува дека прекршокот е евидентиран, по што му се издава записник за сторен сообраќаен прекршок со прекршочен платен налог.
Посебно е важен деталот дека постапката не ги опфаќа само прекршоците направени истиот ден. Според објавеното појаснување на МВР се обработуваат и претходно евидентирани прекршоци. Токму тоа е една од причините за поголемиот број возила и задржувањата во првиот ден од новиот механизам.
Основната логика е тешко оспорлива. Ако домашен возач одговара за пречекорена брзина или друг прекршок регистриран од системот, странската регистарска табличка не треба да биде автоматско ослободување од истото правило. МВР токму затоа го образложува механизмот како обид за еднаков и неселективен пристап кон возилата со домашни и странски таблички.
За ова пошироко прашање Panoptikum веќе пишуваше во анализата „Безбеден град“ ја фаќа брзината, но сега треба да ја докаже правдата. Кредибилитетот на автоматското санкционирање не зависи само од точноста на камерата, туку и од тоа дали истите правила навистина важат за сите.
Табановце покажа каде технологијата се судира со реалната процедура
Проблемот вчера не беше само во казните. На преминот се создадоа долги колони, а имаше и турканици и расправии меѓу дел од возачите додека се чекаше на дополнителната проверка. Во текот на денот биле откриени околу стотина странски возачи со претходно регистрирани прекршоци. Таа бројка не е официјално соопштена статистика на МВР и треба така и да се чита. Она што е официјално пренесено е дека Министерството презема активности за непречено спроведување на постапката и намалување на задржувањето на патниците.
Тука всушност почнува поважното прашање. Едно е системот успешно да ја прочита табличката, да го поврзе возилото со претходно регистриран прекршок и да создаде основа за санкција. Сосема друго е државата да има доволно брза процедура за таа санкција да не создаде ново тесно грло на границата.
Камерите можат да работат за неколку секунди. Луѓето, шалтерите, проверките и административните постапки не работат со иста брзина. Ако механизмот се проширува, како што е најавено, и на другите гранични премини, искуството од Табановце треба да биде првата практична лекција – капацитетот мора да го следи правилото.
Казната е лична, не национална работа
Утринава има низа реакции од социјалните мрежи и на туристички групи во кои дел од српските патници се жалат на чекањето и најавуваат дека во иднина би патувале кон Грција преку Бугарија. Од другата страна, се појавија и остри македонски коментари со порака дека оној што го прекршил правилото треба да ја плати казната. Таквите реакции се интересни како слика на нервозата, но не треба да им се дава поголема тежина од онаа што ја имаат. Коментар на социјална мрежа не е став на цел народ. Неколку гневни патници не ги претставуваат сите Срби, исто како што неколку остри одговори не ја претставуваат македонската јавност.
Токму тука медиумската и јавната дискусија лесно може да тргне во погрешна насока. Возач кој ја пречекорил дозволената брзина не станува политичко или национално прашање затоа што има странски таблички. Ако е прекршокот правилно евидентиран и постапката е законска, одговорноста е индивидуална.
Истовремено, тоа не ја ослободува државата од обврската да организира функционален систем. Човек што нема прекршок не треба со часови да биде дел од последиците на процедурата за оние што го прекршиле законот. Правичноста има две страни – еднакво санкционирање, но и разумно организирана јавна услуга.
Првиот вистински тест за „Безбеден град“ на границите
Во информацијата за почетокот на примената за странските возила се наведува дека МВР планира механизмот постепено да го прошири и на останатите гранични премини. Тоа значи дека Табановце не е изолиран експеримент, туку прва точка на поширок систем.
Затоа првиот ден треба да се гледа и како тест. Не тест за тоа дали странците треба да плаќаат казни – ако постои законски утврден прекршок, одговорот е јасен. Тестот е дали институциите можат да спроведат масовен дигитален систем без да создадат административен метеж.
Panoptikum веќе го отвори ова прашање и од друг агол во текстот „Безбеден град“ ја менува сообраќајната култура. Системот има смисла ако резултатот е побезбеден сообраќај, повисока одговорност и поголема доверба во правилата. Бројот на напишани казни сам по себе не е мерка за успех.
Во таа смисла, случувањата на Табановце се повеќе од еден летен метеж на границата. Тие покажуваат што се случува кога дигиталната контрола ќе излезе од камерата и ќе се судри со физичкиот свет – колони, шалтери, нервозни луѓе и ограничен институционален капацитет.
„Безбеден град“ веќе знае да ја измери брзината на автомобилот. По Табановце, подеднакво важно ќе биде да се измери и брзината со која државата може правично и ефикасно да ја спроведе сопствената постапка.
