На 29. октомври се пресекуваат неколку сосема различни историски линии: создавање држава, финансиски потрес со глобални последици, раѓање на македонски дневен печат, почетоците на мрежната комуникација и едно впечатливо враќање во вселената. Датумот носи и македонска културна меморија, спортски успех и голема демографска промена.
Република, берзански крах и историски пресврт
На 29. октомври 1923. година Големото народно собрание ја прогласило Република Турција, а Мустафа Кемал бил избран за нејзин прв претседател. Со тоа се заокружил процесот на создавање на новата турска држава по распадот на Османлиското Царство и Војната за независност. Денот и денес се одбележува како национален празник, а официјалната турска хронологија го бележи како датум на прогласувањето на Републиката.
Шест години подоцна, истиот датум станал симбол на една од најголемите финансиски катастрофи на 20 век. На 29 октомври 1929 година, денот познат како „црниот вторник“, паничната продажба на акции на Волстрит достигнала огромни размери. Крахот не бил единствената причина за Големата депресија, но останал нејзиниот најпрепознатлив почетен симбол – момент кога економската еуфорија нагло се претворила во страв и неизвесност.
Првиот број на „Нова Македонија“
За македонската историја, 29. октомври 1944. година има посебна тежина. Во Горно Врановци, Велешко, излегол првиот број на „Нова Македонија“, првиот дневен весник на македонски јазик. Бил отпечатен додека војната сè уште траела, во период кога новата македонска државност ги создавала своите институции и својот јавен простор.
Историскиот преглед на „Нова Македонија“ го бележи излегувањето на првиот број токму на овој датум. Неговото значење е пошироко од историјата на еден весник – македонскиот литературен јазик добивал секојдневен медиумски простор за политика, култура, општество и јавен живот.
На 29. октомври 1975. година во Скопје починал Ристо Крле, еден од темелните автори на македонската драмска литература меѓу двете светски војни. Најсилно останал поврзан со драмите „Парите се отепувачка“, „Антица“ и „Милиони маченици“, со кои македонската драма добивала препознатлив јазик, ликови и општествени теми.
Две букви и почетокот на новата комуникациска ера
Вечерта на 29 октомври 1969. година, во UCLA, истражувачот Чарли Клајн се обидел преку ARPANET да се најави на компјутер во Stanford Research Institute. Требало да го испрати зборот „LOGIN“, но системот паднал откако стигнале само буквите „L“ и „O“. Врската набргу била повторно воспоставена, но токму тие две букви останале запаметени како првата порака испратена меѓу два ARPANET-домаќини.
UCLA го бележи овој момент како една од пресвртните точки во историјата на компјутерските мрежи. ARPANET не бил интернетот каков што го знаеме денес, но бил еден од неговите најважни претходници и основа за развојот на глобалното дигитално поврзување.
Вселенски рекорд, спорт и демографска промена
На 29. октомври 1998. година вселенскиот шатл „Discovery“ полетал во мисијата STS-95. Во екипажот бил Џон Глен, првиот Американец што во 1962 година ја обиколил Земјата во орбита. На 77-годишна возраст тој повторно заминал во вселената и станал највозрасниот човек што дотогаш патувал надвор од Земјата. Европската вселенска агенција го бележи летот како историско враќање.
На 29. октомври 2008. година Philadelphia Phillies ја освоија World Series, победувајќи ги Tampa Bay Rays и стигнувајќи до втората шампионска титула во историјата на клубот.
Седум години подоцна, на 29. октомври 2015. година Кина објавила дека ја напушта политиката што со децении го ограничуваше најголемиот дел од семејствата на едно дете и дека ќе дозволи две деца. Одлуката била поврзана со стареењето на населението и падот на наталитетот и означила крај на една од најпознатите демографски политики на современиот свет.
Така 29. октомври останува датум во кој се среќаваат медиумската историја на Македонија, големи политички и економски пресврти, раѓањето на мрежната комуникација, вселенските рекорди и промени што влијаеле врз милиони луѓе. Различни настани, но секој од нив оставил трага што далеку го надживеала самиот ден.
