Најновите октомвриски сезонски пресметки ја менуваат сликата за зимата 2026/2027 во Европа: шест различни модели сега покажуваат послаб потенцијал за снег во најголем дел од континентот, а јужна Европа и Балканот се меѓу областите каде што сигналот за снежни врнежи е најнеповолен. Тоа, сепак, не значи „зима без снег“ – туку зима во која вкупните количества, според сегашните модели, поверојатно е да останат под долгогодишниот просек.
Новата анализа, објавена на 15 октомври од Severe Weather Europe, е позначајна од првите септемвриски најави затоа што покажува и насока: октомвриските пресметки дополнително го намалиле очекуваниот снег во централните и јужните делови на Европа.
Шест модели се приближуваат кон иста слика
Кога сезонските прогнози се читаат правилно, поважно е дали повеќе модели покажуваат слична тенденција отколку една конкретна бројка на една карта. Во октомвриската анализа просекот од шест модели покажува снежни врнежи под вообичаеното низ речиси цела западна, централна и јужна Европа. Позначителни негативни отстапувања се појавуваат и на западниот Балкан.
Според споредбата меѓу септемвриските и октомвриските пресметки, сите седум поголеми европски региони анализирани преку ECMWF и британскиот UKMO сега имаат сигнал за вкупно количество снег под просекот. Најголемо влошување во однос на претходниот месец се гледа токму во групата што ги опфаќа јужна Европа и Балканот.
Тоа е нов елемент во прогнозата. Во септември сликата беше нешто понеодредена, а Panoptikum веќе пишуваше зошто силниот Ел Нињо не може автоматски да се претвори во точна прогноза за снег во Македонија. Октомвриските податоци не ја укинуваат таа неизвесност, но го зајакнуваат сигналот дека снежната сезона во Европа би можела да биде послаба од вообичаеното.
Декември изгледа бавен, поголемата шанса доаѓа подоцна
Моделите не покажуваат само колку снег би можело да има, туку и кога е поверојатно да се појави. Засега декември изгледа како релативно бавен почеток на снежната сезона во голем дел од Европа. Најинтересниот период се поместува кон втората половина од зимата.
Февруари се издвојува со подобар снежен сигнал во делови од источна и централна Европа и кон североистокот на континентот, додека во март надпросечни снежни услови се појавуваат главно на крајниот север. За западна, централна и јужна Европа, пак, засега нема месец со широко распространет сигнал за снег над просекот.
Таквата сезонска карта не може да одговори дали на 18 јануари ќе врне снег во Скопје или дали Маврово ќе има снежна покривка за одреден викенд. ECMWF јасно ги дефинира сезонските прогнози како процени на просечните атмосферски услови и отстапувања во период од повеќе месеци, а не како класична временска прогноза за конкретен ден.
Што значи тоа за Балканот и Македонија
Балканот е особено незгоден за вакви генерализации. Морето, планинските венци, котлините и честите медитерански циклони можат на релативно мала оддалеченост да создадат сосема различни услови. Динаридите, Алпите и балканските планински масиви силно влијаат врз распределбата на врнежите, а височината често ја одредува границата меѓу дожд и снег.
За Македонија затоа од европската сезонска карта не може да се извлече одговор дека „нема да има снег“. Пореално толкување е дека моменталниот поширок атмосферски сигнал не е поволен за долготрајна и изразено снежна сезона во јужниот дел од Европа. Поединечен студен продор, во комбинација со циклон над Медитеранот, и натаму може да донесе значителен снег на планините, а во одредени ситуации и во пониските места.
Токму оваа разлика меѓу сезонски тренд и конкретна зимска епизода е важна. Panoptikum неодамна ја разгледа пошироката слика во анализата за Ел Нињо и зимата 2026/2027 во Европа и Македонија. Најновите податоци сега додаваат уште еден дел од сложувалката: не толку дали ќе има снег, колку дали снежните периоди ќе бидат доволно чести и долги за сезоната во целина да достигне нормални вредности.
Ел Нињо е силен, но не ја пишува европската зима сам
Голем дел од сегашниот сезонски сигнал е поврзан со силниот Ел Нињо во тропскиот Пацифик. Според американскиот Climate Prediction Center на NOAA, Ел Нињо продолжува да зајакнува, а силен до многу силен настан е веројатен и во периодот јануари-март 2027.
Во медиумите за вакви настани често се користи изразот „супер Ел Нињо“, но силата на феноменот не создава едноставна равенка според која Европа мора да добие одреден тип зима. Неговото влијание врз Северна Америка е појасно и подиректно. Во Европа во игра влегуваат Северниот Атлантик, млазната струја, атмосферските блокади, медитеранските циклони и состојбата на поларниот вртлог.
Најновата сезонска процена на Copernicus Climate Change Service исто така го издвојува Ел Нињо како главен глобален сигнал и за поголем дел од Европа фаворизира сезонски температури над просекот. Кај врнежите сликата е помалку еднообразна, особено во јужните области.
Поларниот вртлог останува можниот пресврт
Еден од факторите што може да ја наруши сегашната сезонска слика е поларниот вртлог. Ако во текот на зимата дојде до негово значајно слабеење или нарушување, арктичкиот воздух полесно може да се спушти кон средните географски широчини. Во таков случај Европа може да добие студени епизоди што сезонскиот просек не ги покажува однапред.
Тоа е и причината зошто „помалку снег од просекот“ не треба да се чита како „нема зима“. Можно е целата сезона да заврши со негативно снежно отстапување, а сепак во нејзиниот тек да има една или две силни снежни епизоди. За населението тие неколку дена можат да изгледаат како вистинска зимска офанзива, иако статистички сезоната останала блага.
За Македонија пореална слика ќе почне да се добива кога сезонските модели ќе се приближат кон декември и кога ќе можат да се комбинираат со пократкорочните атмосферски сигнали. Во средината на октомври најодговорниот заклучок е ограничен, но доволно јасен: моделите се помалку оптимистични за снег отколку пред еден месец, а Балканот е меѓу регионите каде што тоа поместување е највидливо. Зимата сепак допрва треба да покаже колку од сезонската статистика ќе се претвори во реално време над нашите градови и планини.
