Во Македонија е регистриран седми смртен случај од западнонилска треска. Починал 69-годишен маж од Општина Гази Баба кој имал повеќе придружни заболувања и бил хоспитализиран повеќе од 38 дена, информираше министерот за здравство Сашо Клековски. Со последниот случај се издвојува и податок што бара внимание, но и претпазливост во толкувањето – сите 7 починати досега се мажи.
Во изминатите 3 дена е регистриран и еден нов сомнителен случај кај лице од Радишани. Бројот на хоспитализирани останува 19, бидејќи новиот прием практично се совпаднал со смртниот исход на пациентот кој најдолго се лекувал. Дијагнозата кај новиот сомнителен случај сè уште не е конечна.
7 починати мажи – податок што не смее поедноставено да се толкува
Фактот дека сите досегашни смртни случаи се кај мажи отвора логично прашање – дали полот има улога во ризикот од тешка форма на западнонилската треска? Краткиот одговор е дека само 7 случаи во една земја не се доволни за да се утврди причинско-последична врска. Сепак, македонската епидемиолошка слика не е без поширок контекст.
Според податоците што ги објави Институтот за јавно здравје, заклучно со 25. август во земјава биле регистрирани 50 случаи, од кои 39 кај мажи и 11 кај жени. Кај најголем дел од евидентираните пациенти станувало збор за невроинвазивна форма на инфекцијата. Министерството за здравство на 26. август исто така информираше дека имало 50 потврдени случаи и уште 3 сомнителни.
И меѓународните податоци укажуваат дека тешките невролошки форми почесто се регистрираат кај мажи, особено во повозрасните групи. Тоа, сепак, не значи дека мажите едноставно „полесно се заразуваат“. Причините може да бидат повеќеслојни – од различна изложеност на комарци и присуство на хронични заболувања, до имунолошки разлики и начинот на кој тешките случаи стигнуваат до здравствениот систем. Возраста и општата здравствена состојба остануваат меѓу најважните фактори за развој на сериозна болест.
Најголемиот ризик е кај тешката невроинвазивна форма
Западнонилската треска ја предизвикува вирус што најчесто се пренесува на човек преку убод од заразен комарец. Според Институтот за јавно здравје, околу 80% од инфекциите кај луѓето минуваат без симптоми, додека кај дел од заразените се јавуваат температура, главоболка и други симптоми слични на вирусна инфекција. Помалку од 1% развиваат сериозна невроинвазивна форма, која може да доведе до воспаление на мозокот, воспаление на мозочните обвивки или други тешки невролошки компликации.
Токму тие случаи се најголемиот здравствен ризик. Кај повозрасните лица и кај пациентите со ослабен имунитет или хронични заболувања веројатноста за тешка клиничка слика е поголема. За луѓето не постои вакцина против вирусот, ниту специфична терапија што директно го елиминира причинителот – лекувањето на потешките случаи е насочено кон симптомите и поддршка на виталните функции.
Годинашната состојба е особено значајна ако се спореди со претходните години. Според ИЈЗ, западнонилската треска првпат била регистрирана во Македонија во 2011. година, а од 2011. до крајот на 2025. година биле евидентирани вкупно 54 лабораториски потврдени случаи. Само во текот на летото 2026. бројот на случаи нагло се зголеми, што доведе и до прогласување епидемија во делови од Скопје. На 11. август Центарот за јавно здравје Скопје прогласи епидемија во Кисела Вода, Гази Баба, Аеродром и Бутел.
Скопје останува во фокусот, но заштитата почнува од секојдневните навики
Во првата половина на август најголема концентрација на случаи беше регистрирана во скопскиот регион. Последните информации покажуваат појава на случаи и во северните делови на градот, меѓу кои Радишани, поради што епидемиолошката состојба и натаму се следи. Здравствените власти паралелно спроведуваат мерки за контрола на комарците и апелираат граѓаните да ја намалат можноста за нивно размножување во непосредната околина.
Препораките на Министерството за здравство се едноставни, но практични: да се отстранува застоената вода од дворовите, терасите и садовите, да се користат заштитни мрежи на прозорците, да се носи облека што покрива поголем дел од кожата кога има многу комарци и правилно да се употребуваат средства за заштита од убоди.
Посебно внимание бараат симптоми како висока температура, силна главоболка, вкочанетост на вратот, конфузија, тресење, изразена слабост или други невролошки промени. Во таква состојба не треба да се чека болеста сама да помине, туку да се побара медицинска процена.
Седмиот смртен случај ја потврдува сериозноста на сезоната на западнонилска треска во Македонија. Податокот дека сите досега починати се мажи е впечатлив и заслужува следење, но во моментов не е основа за едноставен заклучок дека полот сам по себе ја одредува опасноста. Многу појасна е пораката што ја даваат и домашните и меѓународните податоци: највнимателни треба да бидат повозрасните лица, луѓето со хронични заболувања и оние со ослабен имунитет, додека заштитата од убоди од комарци останува најдиректната превентивна мерка.
