Што се одбележува денес
На 9 октомври 2026 година православната Црква го одбележува Упокојувањето на светиот апостол и евангелист Јован Богослов, еден од дванаесетте Христови апостоли и авторот на Евангелието според Јован. Денот е петок и одговара на 26 септември по стар стил, што го потврдува и православниот календар на Denovi.mk.
Главен спомен: Упокојување на светиот апостол и евангелист Јован Богослов.
Дополнително: Преподобен Нил Калабриски, Преподобен Ефрем Перекомски, Праведен Гедеон и други спомени наведени во дневниот календар.
Нов календар: 9 октомври 2026 година.
Стар календар: 26 септември.
Правило на постот: Пост – дозволени се вино и масло.
Апостолот кого Преданието го памети како Богослов
Свети Јован Богослов зазема особено место меѓу Христовите апостоли. Во евангелското предание тој е познат како ученикот кого Христос го љубеше, а неговото име останало тесно поврзано со сведоштвото за љубовта, верата и тајната на Христовото воплотување.
Јован бил син на Заведеј и брат на апостол Јаков. Заедно со Петар и Јаков припаѓал на најблискиот круг ученици што присуствувале на некои од најзначајните настани од Христовиот земен живот. Црковното предание го поврзува со Преображението, Тајната вечера и Голгота, каде што, според Евангелието, останал покрај Крстот заедно со Богородица.
Особено значаен е моментот кога Христос од Крстот му ја доверува Својата Мајка. Оттогаш, според преданието, Јован се грижел за Пресвета Богородица како за сопствена мајка. Таа слика – на ученикот што останува присутен во часот на страдањето – станала една од најсилните претстави за верноста во христијанската традиција.
Евангелие со поинаков глас
Евангелието според Јован се разликува од трите синоптички евангелија по начинот на кој го претставува Христос. Текстот започнува со зборовите за Логосот – Словото кое било во почетокот, било кај Бога и било Бог – и токму поради оваа богословска длабочина Црквата му го дала на апостолот епитетот Богослов.
Со неговото име традиционално се поврзуваат и три соборни посланија, како и Откровението. Неговото дело не се сведува на историско сведоштво за Христовиот живот, туку постојано се навраќа на прашањата за светлината, вистината, животот и љубовта. Затоа ликот на свети Јован останал присутен и во богословието и во иконографијата, во книжевноста и во целата христијанска духовна култура.
Македонската православна традиција исто така го одбележува овој ден. На официјалната страница на МПЦ-ОА е забележано празнувањето на Упокојувањето на свети Јован Богослов во охридската црква „Свети Јован Канео“, еден од најпрепознатливите храмови посветени на апостолот во Македонија.
Упокојувањето според црковното предание
Црковното предание за крајот на земниот живот на свети Јован е различно од житијата на повеќето апостоли. Тој се смета за апостол кој не завршил со маченичка смрт. Преданието раскажува дека во длабока старост ги собрал своите ученици, се повлекол надвор од Ефес и таму се подготвил за заминување од овој свет.
Токму затоа на 9 октомври Црквата не го одбележува неговото мачеништво, туку неговото упокојување. Споменот не е насочен кон драматичноста на смртта, туку кон животот и сведоштвото на човек кој, според христијанското предание, останал доследен на пораката што ја проповедал – дека љубовта кон Бога се гледа и преку односот кон другиот човек.
Во православниот календар на Бигорскиот манастир за 9 октомври, покрај Упокојувањето на свети Јован Богослов, се споменува и преподобниот Нил Калабриски.
Правило на постот
Пост – дозволени се вино и масло.
Бидејќи 9 октомври 2026 година се паѓа во петок, календарот на Бигорскиот манастир за овој ден наведува пост со разрешување на вино и масло. Петочниот пост во православната традиција е поврзан со споменот на Христовото распнување и се почитува во текот на поголемиот дел од годината, освен во посебно определени периоди.
На претходниот ден, 8 октомври, Црквата го одбележува споменот на Преподобна Ефросинија Александриска и Свети Сергиј Радонежски, за што можете да прочитате и во православниот календар за 8 октомври на Panoptikum.
Споменот на свети Јован Богослов останува еден од оние календарски денови во кои една апостолска личност се чита и како историски сведок и како духовен автор. Неговото наследство продолжува преку текстовите што со векови се читаат во богослужбата, теологијата и личната духовна пракса.
