Што се одбележува денес

На 28.07.2026 година, според новиот календар, односно на 15.07.2026 според стариот календар, Православната црква го одбележува споменот на Светите маченици Кирик и Јулита. Денот паѓа во вторник, а календарското правило е: не се пости.

Покрај мајката и нејзиниот мал син, денес се празнува и рамноапостолниот Свети Владимир, голем кнез руски, кој при крштевањето го добил името Василиј. Во календарот на МПЦ-ОА се спомнува и Светиот маченик Давид Алепски, додека поширокиот дневен запис ги наведува маченикот Авудим, Свети Свитхун, епископ Винчестерски, и наоѓањето на главата на Света Матрона Хиоска.

Календарската поставеност е усогласена со православниот календар на Denovi.mk за 28 јули 2026, со дневниот календар на МПЦ-ОА и со житијниот запис на Бигорскиот манастир.

Главен спомен: Светите маченици Кирик и Јулита

Споменот на Кирик и Јулита е една од најпотресните слики на мајчинската вера во православното предание. Јулита потекнувала од благородно семејство, но рано останала вдовица со својот новороден син Кирик. Живеела во Иконија, во областа Ликаонија, и уште од неговото најрано детство го воспитувала во христијанската вера.

Кога во времето на царот Диоклецијан започнало гонењето на христијаните, Јулита го зела детето и побегнала во Селевкија, надевајќи се дека таму ќе најдат засолниште. Прогонството, сепак, ги достигнало и во новиот град. Јулита била изведена пред суд и отворено ја исповедала верата во Христос, без да се обиде да се спаси со одрекување или привидна покорност.

Според житието, судијата го зел тригодишниот Кирик во обид преку детето да ја поколеба неговата мајка. Детето, воспитано во молитвата и во припадноста кон Христос, одбило да се одвои од неа. Кирик прв го завршил својот краток земен живот, а Јулита, по претрпените мачења, била погубена со меч околу 304 година.

Ова не е лесен спомен за читање. Во него нема романтизирана слика на страдањето, туку сурова средба меѓу невината вера и власта што бара целосна покорност. Јулита не е запаметена само затоа што страдала, туку затоа што во најтешкиот миг не дозволила стравот да го одреди нејзиниот однос кон Бога. Кирик, иако дете, во црковната меморија останува сведок дека верата не се мери со возраста, ученоста или општествената положба.

Особено значајна за македонското духовно паметење е житијната белешка дека дел од моштите на Светите Кирик и Јулита се чуваат во Охрид, во црквата „Пресвета Богородица Болничка“. Така нивниот спомен не останува далечна приказна од ранохристијанскиот свет, туку е присутен и во живото духовно наследство на Охрид.

Свети Владимир, голем кнез руски

На истиот ден Црквата го празнува и Свети Владимир, голем кнез руски, кој при Светото крштение го добил името Василиј. Житијното предание го опишува како владетел што во првиот дел од својот живот бил незнабожец и живеел според вредности што подоцна целосно ќе ги напушти.

Кога дознал за различните вери, Владимир испратил пратеници да го истражат нивното учење и богослужение. Најсилен впечаток врз нив оставила православната богослужба во храмот „Света Софија“ во Цариград. Нивното сведоштво го поттикнало кнезот да го прими христијанството и да започне длабока промена во сопствениот живот и во духовната насока на народот со кој управувал.

По крштевањето, Владимир наредил да се градат цркви на местата каде што претходно стоеле идолски светилишта. Житието го претставува како човек што силата со која некогаш го бранел незнабоштвото подоцна ја насочил кон ширење на христијанската вера. Се упокоил во 1015 година.

Неговиот живот внесува поинаква линија во денешниот календар. Кај Кирик и Јулита ја гледаме верата што не се откажува пред насилството, а кај Владимир човекот што се менува кога ќе ја препознае вистината. Едните сведочат со страдањето, другиот со пресвртот – со одлуката дека минатото не мора да биде последниот збор за човекот.

Светиот маченик Давид Алепски

Во календарот на МПЦ-ОА и во житијниот запис на Бигорскиот манастир за овој ден се спомнува и Светиот маченик Давид Алепски. Тој бил семеен човек, сопруг и татко на четири деца, познат меѓу луѓето како чесен и правдољубив човек.

Кога од него било побарано да се откаже од православната вера, Давид одбил, иако врз него бил вршен тежок притисок. Пред него биле доведувани мајка му и сопругата, со надеж дека нивната болка ќе го принуди барем привидно да се откаже од верата. Тој останал непоколеблив и бил погубен на 28 јули 1660 година.

Неговиот спомен ја покажува сложеноста на маченичката одлука. Верноста не се случува во празен простор, туку меѓу семејни врски, стравови, солзи и одговорности. Токму затоа неговото сведоштво не треба да се чита како нечувствителност кон блиските, туку како одбивање совеста да биде спасена со лага.

Дополнителни спомени

Поширокиот православен календар за 28 јули ги наведува и маченикот Авудим, Свети Свитхун, епископ Винчестерски, и наоѓањето на главата на Света Матрона Хиоска. Овие спомени ја прошируваат календарската слика надвор од еден крај и еден историски период, покажувајќи ја географската и духовната широчина на христијанското паметење.

Денешниот календарски запис природно се надоврзува на вчерашниот спомен на Светиот апостол Акила и преподобен Никодим Светогорец, како и на празнувањето на Свети Архангел Гаврил и отците на шесте Вселенски собори. Во истиот јулски круг се наоѓа и Соборот на Светите дванаесет апостоли – Павловден.

Правило на постот

За вторник, 28.07.2026 година, православните календари наведуваат: не се пости.

Отсуството на пост не значи отсуство на духовна будност. Споменот на Кирик и Јулита повикува на верност, животот на Владимир на искрена промена, а сведоштвото на Давид Алепски на совест што не прифаќа привидна вера. Денот не поставува посно правило за трпезата, но поставува сериозно прашање пред човекот: што останува од нашите уверувања кога ќе станат непријатни, ризични или скапи?

Календарска белешка

Нов календар: 28.07.2026
Стар календар: 15.07.2026
Ден: вторник
Пост: не се пости
Главен спомен: Светите маченици Кирик и Јулита
Дополнителни значајни спомени: Свети Владимир, голем кнез руски; Светиот маченик Давид Алепски; маченик Авудим; Свети Свитхун, епископ Винчестерски; наоѓање на главата на Света Матрона Хиоска