Што се одбележува денес
Главен спомен: Недела на светите отци од шесте Вселенски собори и Собор на Свети Архангел Гаврил.
Дополнително: Преподобен Стефан Саваит, Свети Јулијан – епископ Кеноманиски, мачениците Серапион и Маркијан Икониски, Преподобна Сара – игуманија Скитска и Либиска, како и Соборот на преподобните отци што засветлиле во Хилендарската обител.
Нов календар: 26 јули 2026 година.
Стар календар: 13 јули 2026 година.
Објаснување за денот
Во православниот календар, неделата на 26 јули 2026 година носи два силни и меѓусебно поврзани спомена. Црквата ги чествува светите отци од првите шест Вселенски собори, а истовремено го празнува и Соборот на Свети Архангел Гаврил – небесниот благовесник чие име е врзано за клучните мигови од библиската историја и тајната на Христовото воплотување.
Заедничкиот спомен на отците од шесте Вселенски собори се одбележува во неделата меѓу 13 и 19 јули според стариот календар. Тоа е црковно сеќавање на повеќевековниот период во кој, низ големи богословски расправи, биле формулирани и утврдени основните вистини на христијанското учење. Овие собори не биле обични историски заседанија. Во нив Црквата го бранела разбирањето на Христовата личност, Света Троица и верата што ја наследила од апостолите. Подеталното календарско толкување може да се прочита во записот за споменот на шесте Вселенски собори.
Соборот на Свети Архангел Гаврил е посветен на неговите јавувања и чудеса низ историјата на спасението. Црковното предание го памети како гласникот што му ја објавил на Захарија веста за раѓањето на Свети Јован Крстител и што ѝ го донел на Пресвета Богородица благовестието за зачнувањето и раѓањето на Господ Исус Христос. Неговото име останува знак на вест што доаѓа од Бога, но и на човечката подготвеност таа вест да биде примена со вера, смирение и одговорност.
Со денешниот празник е поврзано и светогорското предание за молитвената песна „Достојно ест“. Според житијниот запис, Архангел Гаврил се јавил во една ќелија близу до Кареја и ги испишал зборовите на песната врз камен. Оттогаш ова предание останало длабоко вградено во православното почитување на Пресвета Богородица. Повеќе за празникот и за јавувањата на небесниот благовесник е забележано во текстот за чудата на Свети Архангел Гаврил.
Меѓу дополнителните спомени е и Преподобен Стефан Саваит, братучед на Свети Јован Дамаскин и монах во манастирот на Свети Сава Осветен. Црковното предание го памети како истраен подвижник и еден од значајните палестински монаси. Денес се спомнува и Преподобна Сара, игуманија од египетската пустина, чиј живот е сведоштво за трпеливата, тивка и долготрајна духовна борба.
Календарската проверка за датумот, празничните спомени и правилото на постот е усогласена со православниот календар на Denovi.mk за 26 јули 2026 и со календарот на Бигорскиот манастир. Во јулскиот празничен круг, денешниот спомен се надоврзува на Соборот на светите дванаесет апостоли – Павловден и на вчерашното чествување на Богородичната икона Троеручица.
Правило на постот
Не се пости. Денот е недела, а Петровденскиот пост е веќе завршен. Православните календари за 26 јули 2026 година го означуваат денот без пост.
