Тим Кук вчера, 31 август 2026 година, го мина последниот ден како извршен директор на Apple. Од денеска компанијата ќе ја води Џон Тернус, досегашниот шеф на хардверското инженерство, додека Кук не заминува од Apple – тој ја презема функцијата извршен претседател на одборот и ќе остане вклучен во дел од стратешките прашања на компанијата. Промената беше официјално најавена од Apple уште на 20. април и едногласно одобрена од одборот на директори.
Со тоа завршува една од најзначајните епохи во современата технолошка индустрија. Кук не беше човекот што го создаде Apple, ниту личност со јавната харизма на Стив Џобс. Неговата улога беше поинаква: да покаже дека компанија изградена околу еден исклучителен основач може да преживее без него, да расте и, на крајот, да стане финансиски многу поголема отколку во времето кога ја водеше Џобс.
Наследството на Кук се мери со повеќе од цената на акциите
Кога Стив Џобс се повлече од функцијата на 24. август 2011. година, одборот го назначи тогашниот оперативен директор Тим Кук за нов CEO. Кук веќе добро ја познаваше машинеријата зад Apple – во компанијата беше од 1998 година и токму управувањето со операциите и синџирот на снабдување беше неговата голема сила.
15 години подоцна бројките покажуваат колку длабоко се промени компанијата. Според податоците што Apple ги објави при најавата на наследникот, пазарната капитализација порасна од околу 350 милијарди долари на околу четири трилиони долари, а годишните приходи од 108 милијарди долари во фискалната 2011. година достигнаа повеќе од 416 милијарди во 2025. година. Во јули 2026. година Apple отиде и чекор понатаму – компанијата за кратко ја надмина границата од пет трилиони долари пазарна вредност, станувајќи втората компанија во историјата што го достигнала тоа ниво.
Сепак, најважната промена што Кук ја направи можеби не се гледа на берзанскиот графикон. Apple од компанија чиј успех драматично зависеше од продажбата на неколку големи хардверски производи прерасна во огромен екосистем во кој уредот е само влезна врата. iCloud, Apple Music, Apple Pay, Apple TV, App Store и другите услуги создадоа бизнис што денес вреди повеќе од 100 милијарди долари годишно. Паралелно се појавија Apple Watch, AirPods и Vision Pro, а преминот кон сопствени Apple Silicon процесори ѝ даде на компанијата уште поголема контрола врз технологијата во нејзините производи.
Токму затоа ретроспективата за ерата на Кук ја погодува суштината: неговото најголемо достигнување не беше обид да стане нов Стив Џобс. Кук изгради свој модел на Apple – помалку врзан за фигурата на еден визионер, а многу повеќе за дисциплинирана глобална организација, услуги, логистика и способност еден производ да стане центар на цел екосистем.
Човекот кој научи да преговара и со Вашингтон и со Пекинг
Кук мораше да води и нешто што Apple од времето на Џобс не го познаваше во денешни размери: глобална компанија чија технологија, производство и приходи се директно испреплетени со политиката. Кина остана клучна и како производствен центар и како пазар, додека односите меѓу Вашингтон и Пекинг стануваа сè покомплицирани. Паралелно, Apple постепено почна да диверзифицира дел од производството, без да ја прекине зависноста од кинескиот индустриски систем.
Во Европа притисокот дојде од друга страна. Регулаторите го отворија прашањето за правилата на App Store, конкуренцијата и контролата што Apple ја има врз сопствениот екосистем. Така функцијата CEO во Apple одамна престана да биде само работа околу следниот iPhone. Таа подразбира односи со влади, регулатори, добавувачи и пазари на неколку континенти – област во која мирниот и преговарачки стил на Кук се покажа како важен дел од корпоративната стратегија.
Џон Тернус наследува успешна компанија, но не и лесна работа
Денеска управувањето го презема Џон Тернус, инженер кој работи во Apple од 2001. година и досега ја водеше хардверската инженерска организација. Неговиот избор веднаш отвори очекувања дека компанијата повторно ќе стави посилен акцент врз производите и инженерството. Токму неговата хардверска заднина е една од причините поради кои дел од јавноста очекува промена на стилот на управување.
Таквите очекувања сепак ќе мора да се соочат со реалноста на Apple во 2026 година. Тернус наследува компанија со огромни приходи и исклучително лојална корисничка база, но истовремено влегува во период во кој вештачката интелигенција го менува технолошкиот пазар, регулаторниот притисок расте, а глобалниот синџир на снабдување останува чувствителен. Неговиот прв голем јавен тест доаѓа речиси веднаш: Apple за 9 септември го закажа следниот голем производен настан, прв од ваков размер во неговиот мандат како CEO.
Ниту раководниот тим нема да остане непроменет засекогаш. Smartportal, повикувајќи се на Марк Гурман, посочува дека во следните години Тернус може да се соочи и со постепена генерациска смена меѓу високите директори. Тоа засега е процена, а не официјално најавена кадровска промена, но покажува дека наследувањето на Кук не завршува со едноставна промена на името на врвот.
Тим Кук си оди од функцијата, не и од Apple
Во приказната за смената лесно може да се изгуби една важна нијанса: Тим Кук не се пензионира и не ја напушта компанијата. Како извршен претседател на одборот, тој ќе продолжи да биде присутен во Apple и, според официјалната најава, ќе помага во одредени области, меѓу кои и контактите со политичките фактори низ светот. Тоа му остава простор на Тернус да ја преземе оперативната команда, а на компанијата ѝ обезбедува помек премин.
Пред 15 години прашањето беше дали Apple може да остане Apple без Стив Џобс. Тим Кук даде прилично убедлив одговор. Од утре прашањето е поинакво: дали Џон Тернус ќе управува со веќе совршено подмачканата машина што ја наследува или ќе се обиде да ја промени. Одговорот нема да го даде една презентација, еден iPhone или една берзанска сесија – туку производите и одлуките што ќе го одбележат следното поглавје на компанијата.
