Најновиот тест-лет на Starship донесе истовремено голем успех и сериозен неуспех за SpaceX. Ракетниот систем на компанијата на Илон Маск вчера полета од Starbase во Тексас, горниот степен успешно стигна до орбитата и започна распоредување на 26. сателити Starlink V3, додека новата верзија на бустерот Super Heavy не успеа да се врати на лансирната кула и експлодира над Мексиканскиот Залив.
Станува збор за 15. тест-лет на Starship и за една од најамбициозните мисии досега. Планот на SpaceX предвидуваше и бустерот и горниот степен да се вратат во Starbase и да бидат прифатени со механичките раце на лансирната кула – чекор што би бил пресвртница кон ракетен систем кој целосно се користи повторно.
Првиот дел од тој план не успеа. Според Reuters, по одвојувањето бустерот бил пренасочен над Мексиканскиот Залив каде што накратко лебдел пред да експлодира над водата. Тоа значи дека планираното враќање и фаќање на Super Heavy со лансирната кула не беше реализирано.
26 нови Starlink сателити веќе се дел од мисијата
Горниот степен сепак ја продолжи мисијата. Starship стигна до орбиталната траекторија и распореди 26 сателити Starlink V3 – новата генерација на сателитската мрежа што треба значително да го зголеми нејзиниот капацитет.
SpaceX наведува дека секој Starlink V3 е проектиран да додаде околу еден терабит капацитет на мрежата. Според компанијата, пакетот од 26 сателити во оваа мисија носи капацитет споредлив со приближно десет лансирања на Starlink V2 Mini со Falcon 9.
По одвојувањето сателитите треба да ги отворат антените и соларните панели, да воспостават врски со Земјата и со остатокот од констелацијата, а потоа со сопствени потисници постепено да ги подигнат орбитите. Ако проверките поминат според планот, SpaceX очекува тие да почнат да опслужуваат корисници во рок од неколку недели.
Тука мисијата престанува да биде приказна само за една голема ракета. Starship е директно поврзан со идното ширење на Starlink, а тоа е важно и за Македонија. Како што веќе пишувавме на Panoptikum, Starlink Mobile V2 е вклучен во плановите на 4iG и SpaceX за Македонија и Западен Балкан.
Зошто токму Starship е толку важен за Starlink?
SpaceX веќе има илјадници активни сателити и милиони корисници, но следната генерација Starlink бара поголем товарен капацитет. Токму тука Starship треба да ја промени економијата на системот.
Во корпоративните документи на SpaceX се наведува дека компанијата имала околу 10,3 милиони претплатници на Starlink на 31. март 2026. година, повеќе од двојно во однос на истиот период една година претходно. Во исто време Starship V3 е замислен да носи многу поголеми товари од Falcon 9. Со други зборови, успехот на ракетата не е одвоен инженерски проект – тој е дел од планот за побрзо ширење на телекомуникациската инфраструктура на SpaceX.
За пошироката слика на системот вреди да се има предвид и дека ниската Земјина орбита веќе станува густо населена инфраструктурна зона. На Panoptikum претходно објаснивме како функционираат сателитските орбити и што се случува со сателитите кога ќе заврши нивниот работен век.
Најтешкиот дел од тестот сè уште не е завршен
Во моментот кога се објавува овој текст, горниот степен на Starship ја продолжува планираната долга орбитална мисија. Според профилот што SpaceX го објави пред лансирањето, леталото треба да помине повеќе од 22 часа во вселената, да направи приближно 14 обиколки околу Земјата и потоа да се обиде да се врати во Starbase.
Ако системите бидат оценети како исправни за безбедно враќање, следува најризичниот дел: влегување во атмосферата, забавување, маневар над лансирната локација и обид механичките раце на кулата да го фатат самиот Starship. Такво враќање на горниот степен од орбита досега не е изведено.
Затоа сегашната мисија не може едноставно да се означи ниту како целосен успех ниту како целосен неуспех. Super Heavy ја промаши својата главна цел и беше загубен, додека Starship стигна во орбитата и успешно го испорача товарот. Конечната оценка ќе зависи и од тоа што ќе се случи со леталото при враќањето.
Од Starlink до Месечината
Влогот е поголем од интернет-сателитите. Starship е основа на планот на SpaceX за целосно и брзо повеќекратно употреблив транспортен систем, а NASA ја избра неговата модифицирана верзија за лунарните мисии од програмата Artemis.
Reuters наведува дека NASA инвестирала околу 3,2 милијарди долари во развојот на Starship како лунарен лендер. Пред системот да може рутински да носи луѓе и товар кон Месечината, SpaceX мора да покаже дека може сигурно да ја повторува токму низата што сега ја тестира: лансирање, орбитален лет, контролирано враќање, повторна употреба и, во следните фази, пренос на гориво во орбитата.
15-от лет затоа ја покажува реалната состојба на програмата подобро од секој спектакуларен кадар од лансирањето. Starship веќе може да однесе голем товар во орбитата. Она што SpaceX сè уште мора да го докаже е дека огромниот систем може редовно да се враќа, да преживее и повторно да полета – услов без кој идејата за радикално поевтин пристап до вселената останува недовршена.
