Случајот поврзан со Фудбалската федерација на Македонија влезе во нова процесна фаза: уште четири лица кои биле недостапни за органите на прогонот се обезбедени, а за едно од нив е определена мерка притвор. Веста е повеќе од уште една полициско-обвинителска белешка. Таа го продолжува прашањето што јавноста одамна го поставува кога станува збор за спортските федерации, јавната доверба и парите што се движат околу фудбалот: дали институциите конечно ќе успеат да ја расветлат целата финансиска архитектура на еден од најчувствителните спортски системи во земјата?

Што е ново во предметот

Според објавените информации, во рамки на истрагата за случајот поврзан со Фудбалската федерација на Македонија, обезбедени се уште четири лица кои претходно биле недостапни за органите на прогонот. Двајца од нив веќе биле изведени пред судија на претходна постапка: за едниот осомничен е определен притвор, додека за вториот се изречени мерки за обезбедување присуство во постапката. Преостанатите двајца треба да бидат изведени пред судија на претходна постапка наредниот ден.

Во вакви предмети токму процесните детали често ја откриваат тежината на истрагата. Притворот не е казна, туку мерка за обезбедување на постапката; мерките за присуство, пак, значат дека судот проценил дека може да се обезбеди натамошно учество на осомничениот без најстрога мерка. Во јавноста тоа лесно се сведува на драматичен наслов, но суштината е во тоа дека предметот се движи низ судска процедура во која секоја мерка мора да има правна основа.

Истрага за пари, фактури и доверба

Предметот не е изолиран инцидент, туку дел од поширока истрага во која се споменуваат сомнежи за финансиски злоупотреби, проневера и перење пари во ФФМ. Дел од медиумските извештаи наведуваат дека истрагата се однесува на наводна проневера од околу три милиони евра, додека во контекст на претходно поднесената кривична пријава се споменуваат сомнежи за повеќе кривични дела и проневера од 2,4 милиони евра.

Најчувствителниот дел од приказната е начинот на кој, според досегашните информации, наводно се движеле парите: преку фактури, услуги што според обвинителските наводи не стигнале до ФФМ и сметководствени измени со кои исплатите биле прикажувани како трошоци без јасно наведена фактура, услуга или деловен партнер. Во објавите се наведува и дека јавниот обвинител Фатон Азизи изјавил дека во предистражната постапка биле обезбедени докази оти услугите за кои биле издадени фактури никогаш не пристигнале до Федерацијата.

Тоа е моментот во кој случајот го надминува спортот. Фудбалот во Македонија не е само натпревар, репрезентација, лига и навивачки нерв. Тој е и институција, буџет, договори, спонзорства, службени овластувања и јавна доверба. Кога сомнежите се врзуваат за врвот на таков систем, јавноста има право да бара прецизни одговори, а не само спектакл од приведувања.

Кој се споменува во предметот

Според медиумските извештаи, во предметот претходно биле изведени пред судија 12 лица, меѓу кои и поранешниот претседател на ФФМ Илчо Ѓорѓиоски. Се наведува и дека поранешниот претседател на ФФМ Муамед Сејдини, кој се споменува како второосомничен, веќе бил во притвор за друго дело за кое се сомничи и бил уапсен во април годинава.

Во оваа фаза сите лица се осомничени. Тоа не е формалност што се додава на крај од текстот, туку основен правен принцип: презумпцијата на невиност важи до правосилна судска одлука. Истражните органи треба да докажат, судот да оцени, а јавноста да добие јасна, проверлива и целосна слика за тоа што навистина се случувало во финансиското работење на Федерацијата.

ФФМ како тест за институциите

Овој предмет доаѓа во време кога довербата во институциите е кревка, а секоја голема истрага се мери не само според бројот на приведени, туку според квалитетот на доказите, обвинителската дисциплина и судскиот епилог. На Panoptikum веќе пишувавме дека корупциските предмети често почнуваат со силна јавна сцена, но вистинската тежина се гледа подоцна – во обвинението, доказите и пресудата.

Токму затоа случајот ФФМ не треба да се чита само како „уште едно апсење“. Тој е проверка на тоа дали финансиските текови во спортот можат да бидат истражени докрај, дали одговорноста ќе се бара таму каде што навистина постои и дали институциите ќе ја избегнат старата слабост: голем почеток, матен крај.

Фудбалот живее од доверба. Од довербата на играчите дека системот е чесен, од довербата на навивачите дека резултатот не е само последица на теренот, туку и на здрава организација, од довербата на јавноста дека парите не исчезнуваат зад административни формули. Ако оваа истрага сака да има вистинска тежина, таа мора да заврши со јасна правна разврска, а не само со уште една епизода во долгиот список на незавршени македонски афери.