Што се одбележува денес
На 28 октомври 2026 година православната Црква го одбележува споменот на Светите 40 Битолски преподобномаченици, светители со посебно место во македонската црковна традиција. Денот е среда и одговара на 15 октомври според стариот календар.
Главен спомен: Светите 40 Битолски преподобномаченици
Дополнително: Преподобен Ефтимиј Нов Солунски, Преподобномаченик Лукијан Антиохиски и други светители
Нов календар: 28 октомври 2026 година
Стар календар: 15 октомври
Правило на постот: Пост на масло
Православниот календар на Denovi.mk за 28 октомври како прв спомен ги наведува Светите четириесет Битолски преподобномаченици, а денот го означува како посен. Во календарот на Бигорскиот манастир за истиот датум е наведено правило на пост на масло.
Светите 40 Битолски преподобномаченици
Споменот на Светите 40 Битолски преподобномаченици е непосредно врзан со Битола и со еден од најтешките периоди од средновековната историја на градот. Според црковното житие, тие биле монаси од манастирот посветен на Свети Георгиј и пострадале во 1385 година, во времето на османлиското освојување на Битола.
Преданието раскажува дека по заземањето на градот врз монасите бил вршен притисок да се откажат од христијанската вера. Тие одбиле, по што биле осудени на смрт. Црковните извори го поврзуваат нивното мачеништво со 9 март 1385 година и со Баирскиот Рид во Битола, каде што биле погубени.
Нивниот спомен се зачувал во локалната духовна традиција со векови. Особено значаен момент се случил на 28 октомври 2012 година, кога Македонската православна црква – Охридска архиепископија свечено ги впишала Светите 40 Битолски преподобномаченици во списокот на светителите.
Канонизацијата била извршена во соборниот храм „Свети великомаченик Димитриј“ во Битола, со архиерејска литургија и објавување на одлуката на Светиот архиерејски синод. Податоците за канонизацијата и за нивното страдање ги наведува и Повардарската епархија на МПЦ-ОА.
Со тоа нивниот спомен, долго присутен во црковното и народното паметење, добил и официјално место во календарот на МПЦ-ОА. Денес тие се почитуваат како битолски светители и маченици што ја задржале верата и покрај заканата по сопствениот живот.
Преподобен Ефтимиј Нов Солунски
На 28 октомври се празнува и Преподобен Ефтимиј Нов Солунски, монах и подвижник од IX век. Роден како Никита, тој рано го напуштил световниот живот и се посветил на монаштвото, минувајќи низ повеќе духовни средишта на византискиот свет.
Неговиот живот бил поврзан со Света Гора и со Солун, а црковното предание го памети како строг подвижник, духовен учител и основач на монашки заедници. Се упокоил во 889 година.
Заедно со него се споменува и Преподобномаченик Лукијан, презвитер Антиохиски, учител и богослов од раната Црква. Пострадал во почетокот на IV век, во периодот на последните големи римски прогони на христијаните.
Правило на постот
Пост на масло.
На 28 октомври 2026 година е среда, редовен посен ден во православната седмица. Denovi.mk го означува денот како пост, додека календарот на Бигорскиот манастир попрецизно го наведува правилото како пост на масло.
