Групната фаза на Светското првенство 2026 ја затвори вратата со она што Мундијалот најдобро го умее: фаворити што мораа да се потат, трети места што од утешна позиција станаа билет за продолжување и натпревари во кои една минута го менува целиот распоред на идната фудбалска карта.
Во новиот формат со 48 репрезентации, за кој Panoptikum веќе пишуваше во текстот „Почнува најголемиот Мундијал во историјата“, завршницата на групите не е само прашање кој е прв и кој е втор. Осумте најдобри третопласирани селекции добиваат нов живот, а токму таму се создаде најголемиот дел од драмата: Гана преживеа, ДР Конго испиша историја, Австрија се извлече во последен здив, а Хрватска доби противник што никој не го посакува рано во нокаут-фазата – Португалија.
Хрватска го доби натпреварот, но не и лесниот пат
Хрватска ја победи Гана со 2-1 и го освои второто место во групата Л, во натпревар што личеше на класичен хрватски мундијалски тест: не секогаш убав, не секогаш доминантен, но доволно тврд и доволно трпелив за да се преживее моментот. Петар Сучиќ го отвори резултатот со удар од далечина, Гана се врати преку Дерик Лукасен, а Никола Влашиќ осум минути подоцна го врати водството што на крајот значеше пласман понатаму. Англија во истата група ја совлада Панама со 2-0, па заврши како првопласирана, додека Гана успеа да помине меѓу најдобрите третопласирани.
Победата на Хрватска имаше и една историска нијанса: Лука Модрич со асистенцијата за голот на Влашиќ стана највозрасниот асистент во историјата на Светските првенства, на 40 години и 292 дена. Во фудбалот бројките понекогаш се суви, но оваа не е: таа кажува дека Модрич сè уште не е само симбол на една генерација, туку функционален дел од нејзиниот механизам.
Сепак, наградата за второто место не е удобна. Хрватска во шеснаесетинафиналето оди на Португалија, дуел што ќе се игра во Торонто, во ноќта меѓу 2. и 3. јули по македонско време. Тоа е натпревар во кој нема „добар“ ждреб, нема простор за бавно влегување во ритам и нема право на поправен. Португалија можеби не ја доби групата, но токму затоа станува уште поопасен противник.
Колумбија ја симна Португалија од првото место
Португалија влезе во дуелот со Колумбија со јасна сметка: победа за прво место во групата К и, барем на хартија, поповолен пат во нокаут-фазата. Наместо тоа, доби натпревар во кој Колумбија покажа дека не е селекција што само се брани од големи имиња, туку тим кој може да ја диктира температурата на играта. Средбата заврши 0-0, но резултатот не ја раскажува целата слика: Колумбија притискаше, Португалија преживуваше, а голот на Давинсон Санчес во судиското продолжение беше поништен по ВАР проверка поради офсајд.
Такви натпревари понекогаш се погрешно читани како „без голови – без приказна“. Овој беше спротивното. Колумбија го зеде првото место токму со способноста да не ја загуби главата пред поголемиот медиумски бренд од спротивната страна. Португалија, пак, остана со прашањето дали ѕвездениот состав е доволен кога противникот има подобар ритам, подобра поставеност и поголема глад.
ДР Конго го фати својот историски момент
Во истата група ДР Конго ја победи Узбекистан со 3-1 и за првпат во својата историја обезбеди пласман во нокаут-фазата на Светско првенство. Узбекистан поведе преку Елдор Шомуродов, но Јоане Виса со два гола и Фистон Мајеле со еден го свртеа натпреварот во второто полувреме. ДР Конго со четири бода го освои третото место и влезе во 1/16-финалето.
Токму ова е причината зошто проширениот Мундијал не може да се оцени само преку бројката на натпревари и комерцијалната логика. Да, турнирот е поголем, подолг и поскап, за што Panoptikum пишуваше и во текстот „Мундијалот како луксуз“. Но во неговата спортска внатрешност сè уште има простор за вакви приказни: репрезентација која долго чекала да ја отвори вратата и вечер во која третото место не е компромис, туку историски врв.
Австрија преживеа во 96. минута, Меси остана прв стрелец
Последните натпревари од групната фаза донесоа уште една драма. Аргентина го победи Јордан со 3-1, а Лионел Меси, кој влезе во второто полувреме, постигна гол во 80. минута и по групната фаза остана лидер на листата на стрелци со 6 погодоци. Во истиот пакет на резултати Австрија и Алжир одиграа 3-3 во натпревар што во завршницата изгледаше како да се распаѓа секоја претходна пресметка.
Алжир поведе во судиското продолжение преку Ријад Махрез и во тој момент ја испраќаше Австрија дома. Само три минути подоцна, Саша Калајџиќ погоди за 3-3 и ја однесе Австрија во нокаут-фазата. Австријците продолжуваат како втори поради подобра гол-разлика, Алжир исто така преживеа како една од најдобрите третопласирани селекции, а Јордан го заврши својот дебитантски настап без бод, но со три постигнати гола.
Нокаут-фазата почнува со тешки парови и малку простор за калкулации
По затворањето на групите, првите потврдени дуели во шеснаесетинафиналето веќе носат јасна драматургија: Англија – ДР Конго, Хрватска – Португалија, Колумбија – Гана, Аргентина – Зеленортски Острови, Австрија – Шпанија и Алжир – Швајцарија. Официјалниот распоред и натпреварувачкиот костур се следат преку распоредот на ФИФА за Светското првенство 2026, а турнирот сега влегува во делот во кој приказните престануваат да бидат групни и стануваат елиминациски.
Во тоа е убавината и суровоста на Мундијалот: една добра ноќ може да те внесе во историја, една лоша може да избрише цела генерација. Хрватска ќе мора веднаш да игра како да е финале. Португалија ќе мора да докаже дека ремито со Колумбија било предупредување, не симптом. ДР Конго ќе оди против Англија со онаа опасна слобода што ја имаат екипите кои веќе направиле повеќе од очекуваното. А Колумбија, по ноќта во која не ѝ дозволи на Португалија да биде главен лик, влегува во нокаут-фазата со тивка, но сериозна порака: на овој Мундијал не победува секогаш оној што има поголемо име.
