Во Македонија се потврдени пет случаи на морбили, а здравствените работници предупредуваат и на голем број невакцинирани деца кои во изминатите денови се јавуваат на преглед со висока температура. Само во текот на една ноќ, во дежурниот пункт во Поликлиниката „Бит Пазар“ биле прегледани околу 30 деца со покачена температура, од кои најголемиот дел не биле вакцинирани со МРП вакцина.
Последниот, петти потврден случај е едноиполгодишно дете од Скопје. Според информациите објавени на 3. ноември, меѓу заболените има три мали деца, 45-годишен маж и едно лице од Косово. Здравствените власти ги следат контактите на заразените и засега нема информација за новопотврдени случаи по тие пет.
Проблемот не е само во бројот на заболени
Пет случаи сами по себе не ја опишуваат целата слика. Многу поважен показател е колкав дел од населението е заштитено и колкав простор има вирусот да се шири ако навлезе во групи со голем број невакцинирани лица.
Според годишниот извештај на Институтот за јавно здравје за имунизацијата во 2025 година, опфатот со МРП вакцина во Македонија паднал на 62,7 проценти. Во 2024. година изнесувал 72,7 проценти, а во 2023 година 73,4 проценти. Од 19.369 лица што подлежеле на МРП вакцинација во 2025. година, 7.215 останале невакцинирани.
Тоа е далеку под нивото што се смета за потребно за спречување на одржливо ширење на морбилите. Светската здравствена организација посочува дека за елиминација на морбилите е потребен опфат од најмалку 95 проценти со две дози вакцина.
Околу 30 деца со температура за една ноќ
Дополнителната загриженост доаѓа од состојбата во дежурните пунктови. Според информациите пренесени од повеќе домашни медиуми на 8 ноември, во Поликлиниката „Бит Пазар“ во една ноќ биле прегледани околу 30 деца со висока температура, претежно деца од градинка. Докторката Каролина Ристова Стефанова изјавила дека децата што ги прегледала во нејзината смена не биле вакцинирани со МРП вакцина.
Високата температура сама по себе не значи дека детето има морбили. Болеста најчесто започнува со висока температура, кашлица, течење на носот и црвенило на очите, по што се појавува карактеристичен осип. Морбилите се исклучително заразни и се пренесуваат преку воздухот, а вирусот може да остане активен во затворен простор и извесно време откако заразеното лице ќе го напушти.
При сомнеж – прво јавување кај лекар
Токму поради високата заразност, здравствените власти советуваат лице со температура, осип или други симптоми што можат да упатуваат на морбили да не оди директно во преполна чекалница. Препораката е најпрво телефонски да се контактира матичниот лекар, кој ќе даде насоки за понатамошно постапување без непотребно изложување на други пациенти.
Институтот за јавно здравје уште на 30 октомври упати апел до родителите и граѓаните да го проверат вакциналниот статус и, доколку е пропуштена доза, вакцинацијата да се надомести согласно националниот календар. ИЈЗ наведува дека МРП вакцинацијата е најефикасната мерка за спречување на морбилите и нивното ширење во заедницата.
Морбилите повторно го отворија прашањето за имунизацијата
Сегашните пет случаи не значат автоматски дека земјата се наоѓа во епидемија. Она што го прави моментот чувствителен е комбинацијата од потврдени инфекции, многу нискиот опфат со првата МРП вакцина и присуството на деца кои поради возраста сè уште не можат да бидат редовно вакцинирани и зависат од заштитата што ја создава високата имунизираност на околината.
Морбилите затоа повторно го ставаат во центар едно старо јавно-здравствено прашање: не само дали има доволно вакцини, туку дали тие навреме стигнуваат до децата за кои се предвидени. Кога опфатот од 62,7 проценти се споредува со потребното ниво од околу 95 проценти, разликата веќе не е статистичка ситница – таа покажува колку простор постои една исклучително заразна болест повторно да почне да циркулира.
