Грчкиот премиер Киријакос Мицотакис во Солун ја повтори поддршката на Грција за европската перспектива на Западен Балкан, категорично ја отфрли можноста за предвремени парламентарни избори и најави дека гласањето ќе се одржи напролет 2027. година, на крајот од четиригодишниот мандат. Настапот на традиционалната прес-конференција во рамките на Меѓународниот саем во Солун дојде еден ден по претставувањето на новиот повеќегодишен економски пакет, со даночни олеснувања, зголемување на приходите и цел минималната плата да достигне 1.000 евра во јануари 2028. година.
Поддршка на Западен Балкан, но со одделно оценување на секоја земја
На прашање за проширувањето на Европската Унија и перспективата на земјите од Западен Балкан Мицотакис рече дека Атина останува цврст поддржувач на нивната европска иднина. Истовремено, стави до знаење дека напредокот не го гледа како заеднички пакет: секоја држава се оценува одделно, а отворањето и затворањето на поглавјата зависи и од согласноста на земјите членки на ЕУ.
Во однос на Македонија грчкиот премиер оцени дека процесот е во порана фаза во споредба со Албанија. За Тирана, пак, посочи дека Атина и натаму има прашања што ги поврзува со правата на грчкото национално малцинство. Така, општата поддршка за проширувањето беше придружена со порака дека грчката политика ќе продолжи внимателно да го следи исполнувањето на условите од земја до земја.
За Македонија ова е поважниот дел од солунската порака. Формулацијата за поддршка на Западен Балкан сама по себе не носи нова политичка позиција од Атина, но потсетува дека во процесот на пристапување националните позиции на секоја земја членка остануваат дел од политичката равенка.
Предвремени избори нема – Мицотакис цели на пролетта 2027.
Паралелно со регионалните и европските прашања, во центарот на прес-конференцијата беше и политичката иднина на неговата влада. Мицотакис ги отфрли шпекулациите дека би можел да распише предвремени избори и повтори дека актуелниот мандат ќе биде завршен. Според неговата најава, парламентарните избори ќе се одржат напролет 2027. година.
Тој и натаму ја претставува еднопартиската влада како посакуван модел за политичка стабилност и смета дека Нова демократија може повторно да обезбеди мнозинство. Политичкиот календар е важен и поради тоа што Грција во втората половина на 2027 година го презема претседателството со Советот на Европската Унија, период за кој Мицотакис инсистира дека земјата треба да влезе со стабилна влада. И во неговото официјално обраќање во Солун претседателството со Советот на ЕУ беше наведено како една од големите задачи што ја очекуваат Грција во 2027. година.
Економијата веќе е дел од изборната битка
Политичката порака од Солун тешко може да се одвои од економската. На официјалното обраќање на грчкиот премиер на 90. Меѓународен саем во Солун беше претставен повеќегодишен пакет чија вредност за 2027. година е проценета на 2,2 милијарди евра, а до 2030 година треба да достигне 3,5 милијарди евра.
Мерките опфаќаат даночни олеснувања, поддршка за семејства, пензионери, земјоделци, самовработени и дел од јавниот сектор, како и постепено намалување на одредени даночни оптоварувања за бизнисите. Една од политички највпечатливите најави е растот на минималната плата: според Мицотакис, таа во 2027 година треба да ја надмине претходно поставената цел од 950 евра, а од јануари 2028. година да достигне 1.000 евра.
Грчкиот премиер постави и пошироки цели до 2030. година: невработеноста да падне под шест проценти, економијата да продолжи да расте со стапка над два проценти, а просечната плата да надмине 1.800 евра. Ројтерс го става пакетот токму во контекст на приближувањето на изборите и падот на поддршката за владејачката партија во однос на резултатот од 2023. година.
Солун како почеток на долга политичка кампања
Затоа настапот на Мицотакис во Солун има две паралелни димензии. Кон надвор Грција сака да ја задржи улогата на земја што го поддржува проширувањето на ЕУ кон Западен Балкан, но со јасно задржување на правото да го оценува напредокот на секоја држава одделно. Кон домашната јавност премиерот веќе ја поставува рамката за последните месеци од мандатот: без предвремени избори, со економски мерки што треба да се почувствуваат во приходите и со изборна цел за уште една самостојна влада.
Солун, така, не беше само место за годишна економска програма. Од таму Мицотакис практично ја исцрта политичката траекторија до изборите во 2027 година – со економијата како главен домашен тест, европското претседателство како аргумент за стабилност и Западен Балкан како едно од прашањата на кои грчката дипломатија ќе продолжи да има непосредно влијание.
