Македонија и Турција денеска во Скопје потпишаа Меморандум за разбирање и соработка во областа на социјалните услуги, со кој се воспоставува петгодишна рамка за размена на знаења, искуства и добри практики меѓу двете ресорни министерства. Документот го потпишаа министерот за социјална политика, демографија и млади Ѓоко Велковски и турската министерка за семејство и социјални услуги Махинур Оздемир Ѓокташ.
Меморандумот опфаќа широк круг прашања што непосредно се однесуваат на секојдневниот живот на ранливите категории граѓани – од поддршката на семејствата и децата, преку услугите за лица со попреченост и постарите лица, до активното стареење, социјалната интеграција на лицата со зависности и механизмите за спречување на насилството врз жените. Објавените детали за договорената соработка предвидуваат и размена на експерти, документи и практики, како и организирање конференции, семинари и стручни средби.
Што опфаќа петгодишната рамка
Еден од понагласените сегменти е развојот и унапредувањето на социјалните услуги за семејствата, жените, децата, лицата со попреченост и постарите лица. Предвидена е и соработка околу политиките и услугите за вработување на лицата со попреченост и нивното поцелосно учество во општеството, како и размена на пристапи поврзани со активното стареење.
Во меморандумот се вклучени и областите на социјалната помош, следењето и оценувањето на квалитетот на социјалните услуги и примената на културни, демографски и социоекономски анализи за подобрување на условите за живот на Ромите. Во делот што се однесува на жените, соработката треба да опфати нивно јакнење и развивање механизми за заедничко дејствување против насилството врз жените.
Турската министерка Ѓокташ престојува денеска во Скопје, а потпишувањето на договорот за соработка во социјалните услуги беше дел од нејзината официјална програма, заедно со други средби и учества на настани во главниот град.
Соработката не почнува од нула
Новиот документ ја продолжува веќе воспоставената соработка меѓу институциите на двете земји. Според архивските податоци за билатералната соработка на ресорното министерство уште на 19. јануари 2015. година во Анкара била потпишана Изјава за намери за соработка во областа на социјалната политика. И тогаш меѓу темите биле социјалните услуги за семејствата, жените, децата, постарите лица и лицата со попреченост.
Тоа му дава поинаква тежина на сегашниот меморандум. Не станува збор за почеток на билатералните контакти, туку за обид претходната соработка да добие поширока и подолгорочна институционална рамка. Петгодишното времетраење, со можност за автоматско продолжување, остава простор контактите меѓу министерствата да не завршат со протоколарни средби, туку да продолжат преку конкретна стручна размена.
Од размена на искуства до мерливи услуги
За граѓаните вредноста на еден ваков документ не се мери според бројот на предвидени состаноци, туку според тоа дали разменетото знаење ќе стане подобра и подостапна услуга. Македонија веќе е во процес на проширување на мрежата на социјални услуги, па новата соработка со Турција доаѓа во период кога капацитетот и квалитетот на системот се практично прашање, а не само тема на стратешки документи.
Одделно од македонско-турскиот меморандум, Светската банка во 2026. година наведе дека преку Вториот проект за подобрување на социјалните услуги пристап до лиценцирани услуги добиле повеќе од 4.300 ранливи лица, со цел бројот на корисници да достигне 6.000 до 2029 година. Податокот покажува дека системот веќе се движи кон проширување на услугите, а меѓународната размена може да има вредност доколку се вклопи во тие реални потреби и постојни процеси.
Меморандумот е затоа рамка, а не готов резултат. Следниот чекор ќе биде поважен од самото потпишување – кои практики ќе бидат преземени, каква експертска соработка ќе се развие и дали од неа ќе произлезат услуги што граѓаните навистина ќе ги почувствуваат. Токму таму ќе се види практичната вредност на петгодишната соработка меѓу Македонија и Турција.
