Бројот на регистрирани случаи на западнонилска треска расте во Македонија, Грција и во поширокиот регион во периодот кога активноста на комарците е најголема. Според најновите официјални податоци, заклучно со 25. август во Македонија се регистрирани 50 случаи и 5 смртни исходи, додека грчките здравствени власти до 26. август пријавиле 232 случаи и 19 починати. Во Србија до 23. август се евидентирани 11 случаи.
Бројките бараат внимание, но и прецизно читање. Вирусот Западен Нил најчесто се пренесува преку заразени комарци, а огромен дел од инфекциите поминуваат без симптоми. Истовремено, податоците од Македонија и Грција покажуваат дека меѓу дијагностицираните и пријавени пациенти ова лето има голем број лица со невролошки манифестации, што ја прави личната заштита од убоди и епидемиолошкиот надзор особено важни.
Грција: 75 нови случаи за една недела
Најновиот неделен извештај на грчката Национална организација за јавно здравје – ЕОДИ, објавен на 26. август, покажува дека од почетокот на сезоната во Грција се дијагностицирани и пријавени 232 локално стекнати случаи. Само во последната недела се регистрирани 75 нови случаи.
Од вкупниот број, 165 пациенти имале манифестации на централниот нервен систем – енцефалитис, менингитис или акутна флакцидна парализа – додека кај 67 случаи болеста била со полесни манифестации или без зафатеност на централниот нервен систем. До 26. август се регистрирани 19 смртни случаи кај пациенти постари од 65 години. Во моментот на извештајот биле хоспитализирани 73 лица, од кои 26 на интензивна нега.
Посебно внимание привлекува Атика, поширокиот регион на Атина, каде што годинава е забележана поинтензивна циркулација на вирусот. Случаи има и во други делови на земјата, а здравствените власти предупредуваат дека во текот на сезоната може да бидат откриени нови инфекции и во веќе погодени и во нови области.
Во Македонија 50 случаи, од кои 49 со невроинвазивна болест
За македонската јавност, регионалната слика е особено важна затоа што вирусот годинава активно циркулира и во земјава. Според неделниот епидемиолошки извештај на Институтот за јавно здравје, заклучно со 25. август се регистрирани 50 случаи – 47 потврдени и три веројатни. Од нив, 48 заболени се со место на живеење во Скопје, а по еден во Велес и Куманово.
Во текот на само една недела, од 19. до 25. август, биле пријавени уште 12 случаи, од кои 11 од Скопје и првиот регистриран случај во Куманово. Од вкупно 50 заболени, кај 49 е регистрирана невроинвазивна форма на болеста, односно енцефалитис и/или менингитис. До 25 август се регистрирани пет смртни исходи, сите кај машки пациенти на возраст од 62 до 83 години.
ИЈЗ оценува дека податоците укажуваат на интензивирана локална трансмисија, особено во Скопскиот регион. Најголема концентрација е забележана во Кисела Вода, особено во Драчево, и во Гази Баба, а случаи има и во други скопски општини. На 11. август Центарот за јавно здравје Скопје пријави епидемија во Кисела Вода, Гази Баба, Аеродром и Бутел.
Во Србија 11 случаи, 10 со потешка форма
Раст на бројот на заболени се следи и во Србија. Институтот за јавно здравје „Д-р Милан Јовановиќ Батут“ во извештајот за состојбата до 23 август наведува 11 регистрирани случаи од почетокот на сезонскиот надзор на 1. јуни. Кај десет пациенти е развиена невроинвазивна форма на болеста.
Случаите се распоредени во шест окрузи, меѓу кои Белград, Среднобанатскиот, Јужнобанатскиот и Јужнобачкиот округ. Просечната возраст на заболените е 66,2 години.
Што всушност значат овие бројки
Големиот удел на невроинвазивни случаи меѓу регистрираните пациенти не значи дека тешка форма се развива кај повеќето луѓе што ќе се заразат. Според Европскиот центар за превенција и контрола на болести – ECDC, околу 80% од инфекциите кај луѓето минуваат без симптоми, околу 20 отсто може да предизвикаат западнонилска треска, а кај помалку од еден отсто се развива невроинвазивна болест што го зафаќа нервниот систем.
Тоа е важна разлика: официјалните национални статистики ги бројат дијагностицираните и пријавени случаи, а не сите луѓе што можеби биле инфицирани без симптоми. Кај полесната форма може да се појават температура, главоболка, болки во мускулите, замор, повраќање или осип, додека невроинвазивната форма може да предизвика сериозно воспаление на мозокот и мозочните обвивки. Повозрасните лица и луѓето со одредени хронични заболувања имаат поголем ризик од тежок тек.
Европската слика исто така покажува дека 2026. не е изолиран локален проблем. ECDC до 21. август евидентирал 625 локално стекнати инфекции во 12 европски земји, меѓу кои Македонија, Грција, Италија, Србија, Романија, Шпанија и Франција. Националните извештаи објавени во деновите потоа веќе покажуваат дополнителен раст на бројките.
Заштитата од комарци останува најдиректната превенција
За вирусот Западен Нил нема специфичен антивирусен третман за луѓето, па здравствените институции ја ставаат превенцијата во прв план. ИЈЗ и ECDC препорачуваат намалување на изложеноста на убоди од комарци и отстранување на места со застоена вода каде што тие се размножуваат.
- користење репеленти според упатството на производот;
- носење облека што покрива поголем дел од телото, особено во периодите на најголема активност на комарците;
- поставување заштитни мрежи на прозорците и вратите;
- редовно отстранување вода од садови, саксии, гуми и други места каде што може да се размножуваат комарци.
ИЈЗ препорачува при појава на симптоми да се побара лекарска помош, особено ако се јават невролошки знаци. Со оглед на тоа што август и почетокот на септември се дел од периодот со интензивна активност на комарците, најновите бројки од Македонија, Грција и Србија се причина за зголемено внимание – без паника, но и без потценување на ризикот.
